Lực lượng Houthi tại Yemen ngày 20/7 tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia, mở ra mặt trận mới trong xung đột Trung Đông. Động thái này ngay lập tức tác động đến vận tải biển: hai tàu chở dầu vừa nhận hàng tại cảng Yanbu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ đã quay đầu vào ngày 21/7, thay vì đi qua eo biển Bab el-Mandeb để ra Ấn Độ Dương, chúng chuyển hướng về phía kênh đào Suez.
Phản ứng của Mỹ và cảnh báo từ Tổng thống Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong cuộc gặp nhà lãnh đạo Lebanon ngày 21/7, đã đề cập đến tự do hàng hải tại Biển Đỏ và khẳng định Washington sẵn sàng can thiệp nếu xuất hiện các mối đe dọa mới từ Houthi. "Chúng tôi sẽ xử lý mọi việc. Nếu điều đó xảy ra, chúng tôi sẽ giải quyết. Trước đây chúng tôi đã từng xử lý Houthi và họ đã yên lặng suốt thời gian qua kể từ đòn đáp trả ban đầu của Mỹ", ông Trump nhấn mạnh. Ông cũng lưu ý rằng lực lượng này đã không gây rắc rối cho Mỹ trong suốt thời gian xảy ra xung đột với Iran.
Theo Reuters, đây là lần đầu tiên trong xung đột tại Iran, các tàu chở dầu thương mại phải thay đổi lộ trình sau tuyên bố phong tỏa của Houthi. Công ty quản lý rủi ro hàng hải Vanguard của Anh cảnh báo động thái này có thể làm gia tăng gián đoạn đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia và vận tải biển trong khu vực. Trong bối cảnh eo biển Hormuz bị ảnh hưởng bởi xung đột, Biển Đỏ trở thành tuyến thay thế chính để vận chuyển hàng triệu thùng dầu Saudi Arabia mỗi ngày thông qua đường ống dẫn tới cảng Yanbu.
Tác động đến thị trường dầu mỏ
Giá dầu tăng hơn 2% trong ngày 21/7, với dầu Brent dao động trên 91 USD/thùng, trong khi giá xăng tại Mỹ vượt 4 USD/gallon. Nếu Houthi phong tỏa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb, nguồn cung dầu toàn cầu có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Saudi Arabia sẽ bị mắc kẹt. Saudi Arabia đã phần nào giúp giảm tác động đối với cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu bằng cách tiếp tục xuất khẩu dầu qua đường ống tới cảng Yanbu, nhưng tuyến đường này cũng đang bị đe dọa.
Iran mở rộng tấn công, leo thang căng thẳng
Trong diễn biến liên quan, Iran tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ. Hãng tin IRNA đưa tin Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 21/7 tuyên bố đã tấn công một khu vực đóng quân của binh sĩ Mỹ tại al-Rukban, Jordan, khiến nhiều quân nhân Mỹ thiệt mạng. Đây là đợt không kích thứ 24 của Chiến dịch Nasr 2. Trước đó, hai quân nhân Mỹ đã thiệt mạng và một người mất tích trong vụ tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran nhằm vào Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti ở Jordan. Thi thể quân nhân mất tích đã được tìm thấy.
Tổng thống Trump xác nhận 18 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát, trong đó có 4 người tử vong trong các cuộc tấn công gần đây nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan và Iraq. Ngày 21/7, ông Trump cảnh báo sẽ sớm tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân Natanz của Iran. Iran tuyên bố sẽ đáp trả nếu điều này xảy ra.
Các cuộc không kích và phản ứng của Iran
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã tấn công các sở chỉ huy quân sự, năng lực tác chiến trên biển, bệ phóng tên lửa và máy bay không người lái, cùng các hệ thống phòng không của Iran trong đợt không kích mới nhất. Các cuộc tấn công diễn ra liên tục mỗi đêm trong hơn một tuần qua. Truyền thông nhà nước Iran cho biết nhiều tiếng nổ được ghi nhận quanh thành phố Shiraz ở miền nam, cùng các khu vực Konarak, Chabahar và một địa điểm dân sự bên ngoài Abdanan ở miền tây. Một quan chức Bộ Y tế Iran cho biết các cuộc không kích gần đây của Mỹ đã khiến 50 dân thường thiệt mạng và 500 người bị thương.
Đáp lại, Iran tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan. Một tàu chở dầu cũng bị trúng đạn tại eo biển Hormuz. Iran cũng tuyên bố đã tấn công cơ sở hạ tầng thuộc Amazon tại Bahrain, nơi tập đoàn công nghệ Mỹ vận hành một trung tâm dữ liệu. Amazon chưa đưa ra bình luận, Reuters chưa thể xác minh thông tin.
Nỗ lực ngoại giao và phản ứng của Kuwait
Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters ngày 20/7 rằng Tehran đã nhận được đề xuất từ các bên trung gian về một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày, nhằm cứu vãn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời ký hồi tháng 6. Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni đã tới Pakistan, một trong các bên trung gian, đề nghị Islamabad tiếp tục các nỗ lực hòa giải.
Kuwait đã triệu tập Đại sứ Iran trong ngày 21/7, sau khi cáo buộc Tehran tấn công tàu chở dầu Kifan của Kuwait vào tối 20/7, khiến nhiều thuyền viên bị thương. Bộ Ngoại giao Kuwait cho biết Đại sứ Iran đã được trao công hàm thể hiện sự phản đối. Thứ trưởng Ngoại giao Kuwait Hamad Suleiman Mashaan al-Mashaan lên án các cuộc tấn công "phi pháp" của Iran nhằm vào Kuwait kể từ khi xung đột bùng phát. Quân đội Kuwait cũng cho biết lực lượng phòng không đã đánh chặn các cuộc tấn công bằng UAV "thù địch".
Tuyên bố của Tổng thống Trump về bầu cử
Tổng thống Trump ngày 21/7 khẳng định cuộc xung đột với Iran và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới sẽ không chi phối các quyết định của ông. Khi được hỏi liệu vấn đề Iran có tác động đến bầu cử hay không, ông trả lời: "Điều đó sẽ không ảnh hưởng gì đến tôi. Tôi chỉ làm điều đúng đắn. Tôi không nghĩ kiểu 'sắp tới bầu cử rồi'. Không, tôi không thể để cuộc bầu cử ảnh hưởng đến những quyết định liên quan vấn đề này".
