Ngày 1.8, Chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố đã cơ bản kiểm soát được làn sóng vượt biên ồ ạt vào Ceuta – vùng lãnh thổ Bắc Phi của nước này, sau khi cơn địa chấn di cư khiến ít nhất 67 người tử vong. Giới chức Madrid cho biết đang lắp đặt một hàng rào nổi dài 500 m trên vùng biển biên giới nhằm ngăn chặn các đợt xâm nhập tương tự.
Tuy nhiên, sự bình yên trở lại trên thực địa không đồng nghĩa với việc căng thẳng hạ nhiệt trong nội bộ Liên minh châu Âu (EU). Đài CNN dẫn lời Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez lên án gay gắt phản ứng "ích kỷ và phân cực" của một số quốc gia thành viên, sau khi Ý và Pháp đơn phương siết chặt kiểm soát biên giới với người đến từ Tây Ban Nha.
22 nước EU đòi họp khẩn cấp
Trước tình hình đó, lãnh đạo 22 quốc gia EU – do Ý và Đan Mạch khởi xướng – đã cùng ký thư yêu cầu tổ chức một cuộc họp khẩn cấp. Lá thư nêu rõ quan ngại sâu sắc và cho rằng chính sách hợp pháp hóa người nhập cư không có giấy tờ của chính quyền Madrid chính là yếu tố thu hút dòng người vượt biên ồ ạt. Pháp, Bồ Đào Nha và Luxembourg nằm trong số các nước từ chối ký.
Ireland, quốc gia đang giữ chức chủ tịch luân phiên của EU, cho biết sẽ triệu tập hội nghị trực tuyến cấp bộ trưởng vào ngày 4.8. Mục tiêu của cuộc họp là đánh giá toàn diện tình hình tại Ceuta và tìm kiếm một giải pháp ứng phó phối hợp chung trên toàn khối, qua đó giải quyết căn cơ bài toán di cư trước mắt cũng như lâu dài.
Hình ảnh binh sĩ trục xuất người di cư
Hãng thông tấn AFP công bố hình ảnh binh sĩ Tây Ban Nha tập hợp người di cư tràn vào TP.Ceuta để trục xuất về Ma Rốc. Đây là động thái quyết liệt nhằm ngăn chặn làn sóng nhập cư bất hợp pháp, nhưng cũng dấy lên những lo ngại về vấn đề nhân đạo trong cách xử lý dòng người đang tìm kiếm cơ hội sống tốt hơn tại châu Âu.
Ceuta nằm trên bờ biển phía bắc châu Phi, có biên giới bộ giáp Ma Rốc. Cùng với Melilla, đây là hai vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha nằm tại lục địa Phi. Chính vị trí địa lý này biến Ceuta thành cửa ngõ trọng điểm của người di cư, đòi hỏi Madrid phải triển khai nhiều lớp bảo vệ, bao gồm cả việc thiết lập hàng rào nổi trên biển.
Áp lực chính trị dồn lên Thủ tướng Sanchez
Không chỉ hứng chịu sức ép từ bên ngoài, Thủ tướng Sanchez còn đối mặt với sự chỉ trích của các phe đối lập trong nước. Chính sách hào phóng với người nhập cư của chính phủ bị quy kết là nguyên nhân tạo ra hiệu ứng lôi kéo, biến Tây Ban Nha thành điểm đến hấp dẫn trong mắt người di cư. Điều này càng làm gia tăng thách thức chính trị cho nhà lãnh đạo trong bối cảnh câu chuyện di cư trở thành chủ đề nhạy cảm ở nhiều nước châu Âu.
Sự chia rẽ trong EU được thể hiện rõ nét qua danh sách ký tên. Trong khi 22 nước cho rằng cần thắt chặt chính sách và ngăn dòng vượt biên, những nước từ chối ký như Pháp, Bồ Đào Nha và Luxembourg dường như có cách tiếp cận ôn hòa hơn về trách nhiệm chia sẻ trong khối. Khoảng cách này phản ánh cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm về cải cách chính sách di cư chung của EU.
Hội nghị ngày 4.8 – phép thử cho sự đoàn kết EU
Cuộc họp trực tuyến cấp bộ trưởng ngày 4.8 được xem là phép thử cho khả năng hợp tác giữa các nước thành viên trong vấn đề di cư. Liệu EU có thể tìm được tiếng nói chung hay tiếp tục bất đồng, phụ thuộc vào thiện chí nhượng bộ từ cả hai phía. Về phần mình, Tây Ban Nha đã chủ động lắp hàng rào nổi, ngụ ý sẵn sàng thắt chặt kiểm soát để xoa dịu các đối tác cứng rắn.
Nếu không có sự phối hợp đồng bộ, nguy cơ tái diễn khủng hoảng tại Ceuta là điều khó tránh khỏi. Điều này không chỉ đe dọa an ninh biên giới ngoại vi châu Âu mà còn tạo ra những rạn nứt chính trị, làm suy yếu giá trị gắn kết của liên minh.
Bài toán di cư của Tây Ban Nha lúc này không chỉ là chuyện biên giới, mà đã trở thành tâm điểm chính trị của cả châu Âu. Với 67 người chết và hàng rào nổi dài 500 m đang dần hình thành, EU buộc phải đối mặt với câu hỏi: làm thế nào để vừa bảo đảm an ninh, vừa không đánh mất các giá trị nhân đạo? Hội nghị ngày 4.8 có thể sẽ đưa ra câu trả lời sơ bộ.
