Khủng hoảng ngoại giao giữa hai đồng minh Ba Lan và Ukraine đã leo thang sau khi Kiev trả lại các huân chương cao quý từng được Warsaw trao tặng, và Warsaw cảnh báo những hậu quả trong tương lai liên quan đến tiến trình hội nhập châu Âu của Ukraine.
Nguyên nhân từ tranh cãi lịch sử
Theo Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski, Ukraine lẽ ra nên cân nhắc tới những nhạy cảm lịch sử của Warsaw khi Tổng thống Volodymyr Zelensky ký sắc lệnh đặt tên một đơn vị thuộc lực lượng tác chiến đặc biệt Ukraine theo UPA (Quân đội khởi nghĩa Ukraine). Ông Sikorski nhấn mạnh Ukraine hoàn toàn có thể chọn một cái tên khác, chẳng hạn vinh danh một cá nhân cụ thể đã chiến đấu cho nền độc lập của Ukraine thay vì UPA.
Ông Sikorski nhắc lại cáo buộc UPA là bên chịu trách nhiệm về các vụ sát hại người Ba Lan từ Thế chiến II. Trước đó, Kiev khẳng định họ không có ý xúc phạm Ba Lan và coi UPA là lực lượng chiến đấu cho độc lập của Ukraine. Tuy nhiên, điều này không thuyết phục được Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki, người đã quyết định thu hồi huân chương Đại bàng Trắng cao quý nhất từng trao cho ông Zelensky.
Phản ứng từ hai phía
Tổng thống Ukraine và các quan chức cấp cao sau đó quyết định trả lại các huân chương từng được Ba Lan trao tặng. Ngoại trưởng Sikorski cho rằng quyết định của ông Nawrocki là "phản ứng quá mức". Đảng của ông Sikorski và Thủ tướng Donald Tusk là đối thủ chính trị với đảng ủng hộ ông Nawrocki.
Ông Sikorski cho rằng các động thái như vậy đối với những tranh cãi lịch sử là không phù hợp. Mặc dù vậy, ông cũng cảnh báo những thách thức trong tương lai liên quan đến tiến trình hội nhập của Ukraine vào Liên minh châu Âu.
Áp lực lên tiến trình gia nhập EU
Ngoại trưởng Ba Lan nhắc lại rằng đàm phán chỉ là một phần của quá trình, còn hiệp ước cuối cùng về việc Ukraine gia nhập EU sẽ cần có chữ ký của Tổng thống Ba Lan. "Tôi muốn xem phía Ukraine sẽ đưa ra những lập luận nào để thuyết phục Tổng thống Ba Lan phê chuẩn hiệp ước đó, bởi tại đất nước chúng tôi, văn kiện này cần có chữ ký của nguyên thủ quốc gia", ông Sikorski nhấn mạnh.
Lãnh đạo đảng Luật pháp và Công lý (PiS) của Ba Lan, Jarosław Kaczyński, đang kêu gọi Warsaw chặn các vòng đàm phán mới về việc Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu, theo Financial Times. PiS là đảng ủng hộ Tổng thống Nawrocki. Ông Kaczyński cho rằng Ukraine cần hiểu nếu muốn gia nhập châu Âu, thì nước này phải trở thành một quốc gia châu Âu bình thường và không thể treo trên lá cờ của mình những biểu tượng tôn vinh những nhân vật bị cáo buộc diệt chủng người Ba Lan.
Dư luận Ba Lan thay đổi
Bên cạnh đó, gần 60% người Ba Lan phản đối việc Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu, theo một cuộc thăm dò mới, cho thấy sự thay đổi trong dư luận. Trong cuộc khảo sát do công ty thăm dò IBRiS thực hiện cho đài phát thanh tư nhân Radio Zet và được công bố hôm 25/6, 32,3% số người được hỏi cho biết Ukraine "chắc chắn không nên" gia nhập EU, trong khi 27,4% nói rằng nước này "có lẽ không nên" trở thành thành viên của khối.
Ở chiều ngược lại, chỉ 8,4% cho rằng Ukraine "chắc chắn nên" gia nhập EU và 26,9% trả lời rằng nước này "có lẽ nên" được kết nạp. Khoảng 5% chưa đưa ra ý kiến. Điều này cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong quan điểm của người Ba Lan với nỗ lực gia nhập EU của Ukraine. Một cuộc khảo sát do hãng thăm dò CBOS thực hiện cho tờ Dziennik Gazeta Prawna vào tháng 2, sử dụng cùng phương pháp nghiên cứu, cho thấy 68,9% người Ba Lan ủng hộ việc Ukraine cuối cùng trở thành thành viên của Liên minh châu Âu, theo RBC Ukraine.
