Thái Nguyên đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giai đoạn 2021-2025, đặc biệt là về tiến độ giải ngân và huy động vốn đối ứng. Theo báo cáo của UBND tỉnh, tính đến hết tháng 10/2024, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư phát triển cho các chương trình MTQG mới đạt khoảng 45% kế hoạch, thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra.
Nguyên nhân giải ngân chậm
Một trong những nguyên nhân chính là thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp. Việc phê duyệt dự án, lựa chọn nhà thầu, và giải phóng mặt bằng thường kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thái Nguyên, cho biết: “Nhiều dự án phải điều chỉnh quy mô, tổng mức đầu tư do biến động giá cả, dẫn đến chậm trễ trong giải ngân”.
Bên cạnh đó, nguồn vốn đối ứng từ ngân sách địa phương và huy động từ cộng đồng còn hạn chế. Theo quy định, các chương trình MTQG yêu cầu tỉnh phải bố trí tối thiểu 10% vốn đối ứng, nhưng nhiều huyện, xã gặp khó khăn trong cân đối ngân sách.
Ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả
Việc giải ngân chậm khiến nhiều công trình hạ tầng giao thông, thủy lợi, và trường học chậm được đưa vào sử dụng, ảnh hưởng đến đời sống người dân. Tại huyện Võ Nhai, dự án xây dựng đường liên xã đã kéo dài hơn 2 năm nhưng mới hoàn thành 60% khối lượng. Bà Lê Thị Mai, một người dân địa phương, chia sẻ: “Chúng tôi mong chờ con đường được hoàn thành để việc đi lại và vận chuyển nông sản dễ dàng hơn”.
Không chỉ vậy, tình trạng thiếu vốn còn làm giảm hiệu quả các chương trình hỗ trợ sinh kế, giảm nghèo. Theo Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh năm 2024 dự kiến giảm 1,5%, thấp hơn mục tiêu 2% do nguồn lực hạn chế.
Giải pháp tháo gỡ
Trước thực trạng này, UBND tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương rà soát, đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Ông Trần Quốc Khánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh: “Chúng tôi yêu cầu các đơn vị tập trung tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, đẩy nhanh giải ngân vốn, đồng thời tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa”.
Tỉnh cũng kiến nghị Trung ương xem xét điều chỉnh cơ chế, chính sách, cho phép linh hoạt trong bố trí vốn đối ứng, đặc biệt đối với các huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn. Ngoài ra, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp mạnh hơn cho cơ sở trong việc phê duyệt và thực hiện dự án.
Với những nỗ lực này, Thái Nguyên hy vọng sẽ hoàn thành các mục tiêu của chương trình MTQG vào năm 2025, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
