Xã Nghĩa Tá hiện có 27 thôn, phần lớn chưa đạt tiêu chuẩn về quy mô dân số. Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, xã đã chủ động xây dựng phương án sắp xếp và tiến hành lấy ý kiến cử tri, hộ gia đình. Xã dự kiến sắp xếp 27 thôn hiện có để hình thành 12 thôn mới. Trong các thôn mới, sẽ có 8 thôn đạt chuẩn quy mô về số hộ gia đình theo quy định và 4 thôn đặc thù chưa đạt.
Quy trình lấy ý kiến và sự đồng thuận của người dân
Xã đã thành lập các tổ công tác để xuống từng thôn lấy ý kiến cử tri đại diện các hộ gia đình. Việc sắp xếp các thôn của xã Nghĩa Tá đã tính tới yếu tố địa bàn rộng hơn để có phương án chia tách, sáp nhập phù hợp thực tế. Theo đó, sau sắp xếp, Nghĩa Tá sẽ có các thôn mới, gồm: Bình Thành, Đồng Tâm, Bình Trung, Hợp Thành, Đoàn Kết, Khuổi Đẩy, Hưng Thịnh, Thịnh Tiến, Lương Bằng, Thành Công, Thắng Lợi và Hợp Tiến.
Chị Hoàng Thị Duyên, thôn Bản Chang cho biết: “Chính quyền xã đã cử các đoàn công tác xuống họp, lấy ý kiến nhân dân ở từng thôn. Chúng tôi được cập nhật thông tin đầy đủ về mục đích, ý nghĩa, sự cần thiết của việc sắp xếp thôn. Bản thân tôi đồng tình với phương án sắp xếp do xã đưa ra”. Qua ghi nhận tại các thôn, đa số cử tri đồng thuận và nhất trí cao với chủ trương sắp xếp thôn theo định hướng của Trung ương, của tỉnh và địa phương.
Lợi ích của việc sắp xếp thôn
Nhiều ý kiến cho rằng, việc sắp xếp thôn sẽ góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, điều hành và tổ chức các hoạt động tại thôn. Với sự đồng thuận cao của nhân dân, chỉ trong hai ngày (từ 8-10/6), xã Nghĩa Tá đã hoàn thành việc lấy ý kiến nhân dân về chủ trương sắp xếp thôn trên địa bàn, tạo thuận lợi triển khai các bước tiếp theo.
Sắp xếp tổ dân phố tại phường Đức Xuân
Tổ dân phố số 13A là một trong những tổ có mật độ dân cư đông nhất của phường Đức Xuân, nhưng diện tích lại thuộc diện nhỏ nhất phường. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Hoàng Thị Phương Thảo, phường đã nghiên cứu kỹ lưỡng, xây dựng phương án cụ thể để tính toán việc sắp xếp lại các tổ, trong đó có tổ 13A theo hướng mở rộng diện tích. Phương án được đưa ra là sáp nhập tổ 13A với tổ 11A để trở thành tổ dân phố mới mang tên số 11. Quy mô dân số của tổ mới sẽ lên tới gần 600 hộ, là tổ đông dân cư nhất ở khu vực phía bắc của Thái Nguyên.
Thực trạng và kế hoạch sắp xếp thôn, tổ dân phố toàn tỉnh
Theo thông tin từ Ủy ban nhân dân tỉnh, tính đến ngày 31/5/2026, toàn tỉnh có 3.145 thôn, xóm, tổ dân phố với tổng số 433.407 hộ gia đình sinh sống. Trong số này chỉ có 659 thôn, tổ đạt chuẩn (chiếm gần 21%); còn 2.486 thôn, tổ chưa đạt tiêu chuẩn quy mô (chiếm hơn 79%). Tỉnh đã chỉ đạo các địa phương xây dựng phương án để sắp xếp, tổ chức lại theo hướng sẽ giảm khoảng 55% số thôn, xóm, tổ dân phố trên địa bàn. Dự kiến giữ ổn định 177 thôn, tổ dân phố; sắp xếp, tổ chức lại 2.926 thôn, tổ dân phố; áp dụng yếu tố đặc thù cho 42 thôn, tổ dân phố; dự kiến giảm 1.729 thôn, tổ dân phố.
Nguyên tắc sắp xếp và khó khăn tại các xã vùng cao
Để triển khai hiệu quả, tỉnh yêu cầu các xã, phường thực hiện nghiêm 5 nguyên tắc sắp xếp, gồm: Tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; Sắp xếp theo nguyên tắc liền kề, thuận lợi cho sinh hoạt cộng đồng; Hạn chế chia tách cộng đồng dân cư ổn định; Giữ gìn truyền thống lịch sử văn hóa và bản sắc cộng đồng; Gắn với kiện toàn tổ chức Đảng, đoàn thể và người hoạt động không chuyên trách.
Tuy vậy, ở các xã vùng cao, nhất là phía bắc, nơi có địa hình chia cắt, thiếu hạ tầng giao thông, dân cư thưa thớt, công tác sắp xếp gặp khó khăn khi địa bàn thôn, bản rộng lớn. Tại xã Thượng Quan, một trong những xã rộng nhất, khó khăn nhất của tỉnh hiện có thôn Pù Piót và Slam Coóc nằm rất xa trung tâm xã. Do không có đường giao thông từ trung tâm tới thôn, để đến Pù Piót, cán bộ xã phải đi vòng qua xã Văn Lang rồi ngược núi đi lên với quãng đường hơn 35 km. Còn đến thôn Slam Coóc phải vòng qua xã Cường Lợi đi lên với quãng đường hơn 80 km. Do quãng đường giữa hai thôn rất xa nhau nên mặc dù quy mô chưa đạt, xã vẫn dự kiến giữ nguyên hai thôn. “Việc thôn ở quá xa trung tâm như vậy đang tạo ra nhiều khó khăn cho công tác quản lý cũng như thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội cho bà con”, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phan Văn Tố chia sẻ.
Vấn đề nhân sự và định hướng của tỉnh
Một vấn đề rất quan trọng đối với chính quyền các xã, phường là tìm cán bộ cho các vị trí Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, Tổ trưởng dân phố cho các thôn, tổ dân phố sẽ thành lập mới vào thời gian tới, đặc biệt là các xã vùng cao. Trước yêu cầu này, tỉnh định hướng trước hết cần lựa chọn, giới thiệu người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phải là người có uy tín, có sức khỏe, tâm huyết, trách nhiệm, có năng lực vận động quần chúng; từng bước trẻ hóa, nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị cộng đồng và chất lượng phục vụ nhân dân. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị-xã hội tăng cường phối hợp tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tham gia giám sát quá trình xây dựng, triển khai đề án và việc thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách. Quá trình sắp xếp phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan; không làm gián đoạn hoạt động ở cơ sở; không gây khó khăn cho người dân trong thực hiện thủ tục hành chính.
