Đoàn công tác của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, Đảng ủy Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã có chuyến khảo sát tại Sơn La, Điện Biên và Lai Châu vào cuối tháng 6 năm 2025. Chuyến công tác nhằm đánh giá tình hình triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Nỗ lực bảo đảm an ninh năng lượng từ vùng cao Tây Bắc
Tây Bắc có địa hình chia cắt mạnh, dân cư phân bố không đồng đều, nhiều xã vùng sâu, vùng xa cách trung tâm hàng chục km. Đây cũng là nơi tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số. Bảo đảm cung ứng điện không chỉ là nhiệm vụ sản xuất kinh doanh mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn với phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững và giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia.
Ông Trần Duy Trinh, Giám đốc Công ty Điện lực Sơn La cho biết, tỉnh có diện tích hơn 14.174 km², nhu cầu sử dụng điện ngày càng gia tăng. Hiện công ty kinh doanh bán điện cho 374.776 khách hàng với gần 900 cán bộ, công nhân viên. Riêng năm 2025, đơn vị đã hoàn thành và đóng điện 5 máy biến áp 110kV, nâng cao năng lực lưới điện. Trong 5 tháng đầu năm 2026, điện thương phẩm đạt 417,51 triệu kWh, tăng 9,29% so với cùng kỳ; doanh thu tiền điện đạt 955,76 tỷ đồng, tăng 14,68%. Đáng chú ý, 100% công tơ điện tử đã được lắp đặt, hệ thống đọc công tơ chuyển sang công nghệ AMR với tỷ lệ thu thập dữ liệu trên 98%.
Chuyển đổi số tạo thay đổi rõ nét
Một trong những điểm nổi bật trong triển khai Nghị quyết 70-NQ/TW tại các đơn vị thuộc EVNNPC là đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng lưới điện thông minh. Ông Trần Đức Dũng, Giám đốc Công ty Điện lực Điện Biên cho biết, đơn vị quản lý 320 km đường dây 110kV, 4 trạm biến áp 110kV, cấp điện tới 10/10 huyện, thị xã và 129/129 xã, phường. Đến nay, 100% khách hàng sử dụng công tơ điện tử, tỷ lệ thu thập dữ liệu từ xa đạt khoảng 98%. Công ty đã triển khai hệ thống DMS/DAS trên 9 mạch vòng trung áp và tự động hóa 16/25 ngăn lộ xuất tuyến, đạt 64%.
Nhờ ứng dụng công nghệ, chất lượng cung cấp điện được nâng cao. Chỉ số thời gian mất điện trung bình của khách hàng giảm từ 664 phút xuống còn 227,75 phút. Tỷ lệ tổn thất điện năng giảm từ khoảng 13% thời kỳ đầu thành lập xuống còn 3,54%.
Tại Lai Châu, ông Nguyễn Đức Thọ, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lai Châu cho biết, 100% khách hàng đã sử dụng công tơ điện tử có khả năng thu thập dữ liệu từ xa. Công ty đã tự động hóa 11/18 ngăn lộ trung áp tại các trạm biến áp 110kV, đạt 61%; từng bước triển khai hệ thống GIS, giám sát từ xa các trạm biến áp phân phối và chuẩn bị ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị, sản xuất kinh doanh.
Đưa Nghị quyết vào cuộc sống
Một trong những nội dung được các đơn vị điện lực Tây Bắc đặc biệt quan tâm là bảo đảm điện cho vùng sâu, vùng xa. Tại Điện Biên, tỷ lệ hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia đạt khoảng 95%. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận người dân ở vùng cao, biên giới chưa được tiếp cận nguồn điện ổn định. Theo ông Nguyễn Đức Thọ, đầu tư điện cho các khu vực này gặp nhiều khó khăn do địa hình chia cắt, dân cư phân tán, suất đầu tư lớn. Đơn vị đề xuất cần cơ chế, chính sách đặc thù cho các tỉnh miền núi, đồng thời nghiên cứu các giải pháp linh hoạt như năng lượng tái tạo quy mô nhỏ, điện mặt trời độc lập.
Tại Sơn La, ông Trần Duy Trinh kiến nghị Trung ương và các bộ, ngành bố trí nguồn vốn đầu tư để mở rộng và hoàn thiện hệ thống điện tại các địa bàn khó khăn. Ở Lai Châu, trong 5 tháng đầu năm 2026, Công ty Điện lực Lai Châu đã hoàn thành 12 trong tổng số 16 nhiệm vụ trọng tâm theo Chương trình hành động số 13-CTr/ĐU. Điện thương phẩm đạt 118,25 triệu kWh, tăng 5,3% so với cùng kỳ; sản lượng điện tiết kiệm đạt 6,95 triệu kWh, tương đương 5,87% điện thương phẩm, vượt mục tiêu tối thiểu của Chính phủ.
Bên cạnh kết quả tích cực, việc thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW tại các tỉnh Tây Bắc vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Tại Lai Châu, tỷ lệ tổn thất điện năng lũy kế đạt 2,94%, cao hơn kế hoạch 0,09% do các dự án trạm biến áp 220kV Phong Thổ và Pác Ma chưa hoàn thành đúng tiến độ. Lưới điện một số khu vực chưa đáp ứng tiêu chí N-1 do quá tải cục bộ. Việc giải tỏa công suất các nhà máy thủy điện còn khó khăn, dự kiến mùa mưa năm 2026 còn khoảng 50-60 MW công suất chưa được giải tỏa.
Phát biểu tại các buổi làm việc, đồng chí Hoàng Duy Chinh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội ghi nhận những nỗ lực của các đơn vị điện lực trong điều kiện còn nhiều khó khăn nhưng vẫn bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định. Đồng chí đề nghị các đơn vị tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng quản lý vận hành và tập trung thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 70-NQ/TW.
