Ngày 12/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Chỉ thị số 19/CT-TTg về đẩy mạnh thực hiện Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong văn bản này, Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ: dù đã đạt được những kết quả tích cực, nhưng việc giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi vẫn còn những điểm nghẽn đặc thù. Đến ngày 9/7/2026, tại phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, Thủ tướng một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung giải quyết các điểm nghẽn này.
Điểm nghẽn đặc thù là gì?
Theo nội dung Chỉ thị và kết luận phiên họp, điểm nghẽn đặc thù bao gồm sáu lĩnh vực thiết yếu: đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và sinh kế. Đây là những điều kiện cơ bản nhất để đồng bào an cư lạc nghiệp, nhưng lại đang được xác định là những vấn đề tồn tại dai dẳng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân vùng DTTS và miền núi.
Trong đó, đất ở và nhà ở là hai nhu cầu có tính cấp thiết cao. Nhiều hộ gia đình ở vùng cao vẫn chưa có nơi ở ổn định hoặc phải sống trong những ngôi nhà tạm, thiếu kiên cố. Đất sản xuất cũng là áp lực lớn bởi quỹ đất canh tác ngày càng thu hẹp, trong khi nhiều địa phương chưa xây dựng được phương án phân bổ phù hợp với tập quán và điều kiện thực tế của từng cộng đồng.
Điện và nước sinh hoạt dù đã được đầu tư qua nhiều chương trình, dự án, nhưng vẫn còn tình trạng thiếu điện, thiếu nước vào mùa khô tại nhiều thôn bản vùng sâu, vùng xa. Sinh kế là vấn đề nan giải hơn cả khi nhiều hộ dân sau khi được hỗ trợ vẫn chưa thể tự đứng vững trên chính mảnh đất của mình, thiếu kỹ năng sản xuất hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trường.
Vì sao các điểm nghẽn kéo dài?
Từ thực tiễn triển khai qua nhiều thập niên, có thể thấy nguyên nhân chủ yếu nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa chính sách và thực tế địa phương. Các chương trình hỗ trợ đôi khi được triển khai theo cơ chế chung, chưa tính đúng, tính đủ sự khác biệt về địa hình, khí hậu, văn hóa và trình độ phát triển của từng vùng. Thủ tục hành chính còn rườm rà, quy trình giải ngân chậm cũng là rào cản khiến nguồn lực chưa đến kịp với người dân.
Ngoài ra, việc phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương chưa thực sự chặt chẽ. Nhiều dự án đầu tư thiếu tính liên thông, dẫn đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn chưa cao. Việc thiếu thông tin, thiếu sự tham gia của người dân trong quá trình lập kế hoạch cũng khiến một số chính sách không phù hợp với nguyện vọng thực tế.
Thủ tướng yêu cầu giải quyết dứt điểm
Tại kết luận phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo Trung ương ngày 9/7/2026, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương rà soát toàn diện hiện trạng, xác định rõ các nhóm đối tượng đang thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện và nước sinh hoạt. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng và bố trí nguồn lực hợp lý để xử lý dứt điểm từng điểm nghẽn.
Thủ tướng cũng lưu ý các địa phương cần lồng ghép hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia, tránh chồng chéo, tránh đầu tư dàn trải. Việc hỗ trợ sinh kế phải gắn với nhu cầu thực tế, đảm bảo người dân sau khi nhận hỗ trợ có thể phát triển sản xuất bền vững, từng bước nâng cao thu nhập.
Tuyến bài của VietNamNet
Trước yêu cầu cấp thiết từ Chỉ thị 19/CT-TTg và kết luận phiên họp, Báo VietNamNet thực hiện tuyến bài “Nhìn trúng điểm nghẽn đặc thù để thực hiện chính sách dân tộc”. Tuyến bài nhận diện những vướng mắc trong quá trình thực thi chính sách hỗ trợ đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và sinh kế ở vùng đồng bào DTTS và miền núi, đồng thời đặt ra những vấn đề cần giải quyết.
Thông qua các bài viết đi sâu vào từng lĩnh vực, tuyến bài mong muốn cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực trạng, từ đó đóng góp ý kiến để các cơ quan chức năng điều chỉnh, hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả hỗ trợ. Đây là việc làm có ý nghĩa thiết thực, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
