Bộ Nội vụ vừa có đề xuất nghiên cứu chuyển đổi cơ chế bầu cử trưởng thôn, tổ trưởng dân phố sang hình thức bổ nhiệm, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở. Đề xuất này nằm trong dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi, đang được lấy ý kiến rộng rãi.
Lý do đề xuất thay đổi
Theo Bộ Nội vụ, hiện nay cả nước có hơn 95.000 thôn, tổ dân phố. Việc bầu cử trực tiếp trưởng thôn, tổ trưởng dân phố đã bộc lộ một số hạn chế như khó thu hút người có trình độ, năng lực tham gia; quy trình bầu cử tốn kém thời gian, kinh phí; chất lượng cán bộ không đồng đều. Bộ cho rằng cần nghiên cứu thay đổi để phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.
Ông Nguyễn Duy Thăng, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), cho biết: "Việc chuyển từ bầu cử sang bổ nhiệm sẽ giúp lựa chọn được những người có đủ phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn để đảm nhiệm vai trò trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý tại cơ sở."
Phương án bổ nhiệm cụ thể
Bộ Nội vụ đề xuất hai phương án. Phương án một: trưởng thôn, tổ trưởng dân phố do Chủ tịch UBND cấp xã bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của Ban công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố. Phương án hai: trưởng thôn, tổ trưởng dân phố do Chủ tịch UBND cấp huyện bổ nhiệm theo đề nghị của Chủ tịch UBND cấp xã. Cả hai phương án đều quy định nhiệm kỳ 5 năm và có thể được bổ nhiệm lại.
Để đảm bảo tính dân chủ, Bộ Nội vụ đề xuất quy trình bổ nhiệm phải có sự tham gia của Ban công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố và lấy ý kiến nhân dân thông qua các hình thức phù hợp. Ngoài ra, các tiêu chuẩn về trình độ văn hóa, chuyên môn, năng lực quản lý sẽ được quy định cụ thể.
Phản ứng của người dân và chuyên gia
Đề xuất này đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Một số người dân lo ngại việc bổ nhiệm sẽ làm giảm tính dân chủ, khiến người dân không còn quyền trực tiếp lựa chọn người đại diện cho mình. Chị Nguyễn Thị Lan, một người dân tại Hà Nội, chia sẻ: "Tôi cho rằng bầu cử trực tiếp vẫn là hình thức tốt nhất vì người dân biết rõ ai xứng đáng. Nếu bổ nhiệm, sợ rằng sẽ có tiêu cực, chạy chọt."
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia ủng hộ đề xuất này. PGS.TS Nguyễn Văn Đức, chuyên gia hành chính công, nhận định: "Việc bầu cử trưởng thôn hiện nay nhiều nơi mang tính hình thức, người được bầu không đáp ứng yêu cầu. Bổ nhiệm sẽ chuyên nghiệp hóa đội ngũ này, giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở."
Lộ trình thực hiện
Bộ Nội vụ cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và nhân dân trước khi hoàn thiện dự thảo luật. Dự kiến, Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua vào năm 2026. Nếu được thông qua, cơ chế bổ nhiệm trưởng thôn, tổ trưởng dân phố có thể được áp dụng thí điểm tại một số địa phương trước khi triển khai trên toàn quốc.
