Thiếu hụt nhân lực xanh – rào cản lớn nhất trong chuyển đổi xanh
Phát biểu tại hội thảo “Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc?” do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 26.6, PGS-TS Nguyễn Đình Thọ – Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường – nhấn mạnh rằng nguồn nhân lực xanh đang là điểm yếu nhất của Việt Nam. Ông so sánh: “Chúng ta có đầu tư hạ tầng, máy móc tốt đến đâu như đầu tư xe tăng mà không có người lái thì chiếc xe tăng này cũng phải bỏ đi.”
Theo ông Thọ, để thúc đẩy chuyển đổi xanh cần ba yếu tố: công nghệ xanh, tài chính xanh và nguồn nhân lực. Trong đó, chất lượng nguồn nhân lực đang là thách thức lớn nhất. Quy mô nền kinh tế xanh của Việt Nam năm 2020 chỉ đạt 2%, với tốc độ tăng trưởng 12-13%/năm. Đến nay, con số này đã tăng lên khoảng 4-4,5%, nhưng nền kinh tế nâu vẫn chiếm tỷ trọng rất lớn. Ông Thọ dẫn nhận định của thế giới rằng kinh tế xanh còn hẹp trong khi công nghiệp hóa, đô thị hóa vẫn diễn ra mạnh mẽ.
Chính sách hỗ trợ lãi suất 2% và mở rộng phân loại xanh
Về thể chế, Chính phủ đã ban hành Quyết định 21/2025 của Thủ tướng quy định tiêu chí môi trường và xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh, tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh. Hướng dẫn thực hiện Quyết định 21 hiện nay cho phép mở rộng phân loại xanh sang cả kinh tế tuần hoàn. Theo đó, tất cả ngành kinh tế đáp ứng quy định tại Luật Bảo vệ môi trường như giảm nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải, không gây tác động xấu đến môi trường đều được hưởng ưu đãi. Cụ thể, doanh nghiệp được hỗ trợ lãi suất 2% cho quá trình chuyển đổi xanh.
Tuy nhiên, việc thực hiện ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị doanh nghiệp) vẫn là thách thức lớn. Ông Thọ đặt câu hỏi: “Doanh nghiệp nào được hưởng hỗ trợ lãi suất 2%? Hay tất cả doanh nghiệp có báo cáo ESG đều được hỗ trợ?”. Ông cho rằng tiêu chí và cơ sở thực hiện chính sách hỗ trợ cần được luật hóa, bởi doanh nghiệp có báo cáo ESG chưa chắc đã thực hiện đúng cam kết.
Hạ tầng xanh: năng lượng chiếm 70-75% phát thải
Đối với hạ tầng xanh, ông Thọ cho biết quá trình chuyển đổi mới chỉ bắt đầu. Năng lượng là lĩnh vực chiếm 70-75% phát thải nhà kính. Giao thông vận tải còn nhiều thách thức liên quan đến nguồn điện và sử dụng năng lượng tái tạo để chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện. Xây dựng xanh yêu cầu hai nội dung: sử dụng điện trong dân dụng và trong các công trình sản xuất. Các vấn đề về hạ tầng xanh vẫn còn nhiều việc phải thực hiện.
Hội thảo do Báo Thanh Niên tổ chức đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, doanh nghiệp trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, nhấn mạnh sự cần thiết của việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
