An ninh năng lượng - Trụ cột quốc gia trước thách thức mới
Ngày 2/4/2026, Trường Quản trị và Kinh doanh phối hợp tổ chức tọa đàm với chủ đề 'An ninh năng lượng - Trụ cột của an ninh quốc gia trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống'. Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng nhà trường, nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới biến động sâu sắc, các rủi ro phi truyền thống như biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị, cạnh tranh chiến lược, gián đoạn chuỗi cung ứng và chuyển dịch năng lượng đang đặt ra thách thức chưa từng có đối với an ninh năng lượng. Đối với Việt Nam, an ninh năng lượng không chỉ bảo đảm tăng trưởng kinh tế mà còn là nền tảng cho ổn định chính trị - xã hội, quốc phòng - an ninh và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược quốc gia.
Nhận diện nguy cơ và giải pháp từ chuyên gia
Tiến sĩ Nguyễn Thành Hưởng, Trưởng Ban Quản trị rủi ro và Giám sát tuân thủ Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), cho rằng năng lượng là điều kiện thiết yếu cho kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh. Các yếu tố như xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, cạnh tranh công nghệ, tấn công mạng và chuyển dịch năng lượng có thể đồng thời tác động đến an ninh quốc gia. Ông nhấn mạnh cần tích hợp an ninh ngay từ khâu xây dựng chiến lược, quy hoạch, lựa chọn công nghệ, đầu tư, tổ chức chuỗi cung ứng và thiết kế mô hình vận hành. Phát triển tài nguyên năng lượng đến đâu phải bảo vệ tài nguyên, công trình và chủ quyền quốc gia đến đó; mở rộng hạ tầng phải đi cùng tăng năng lực dự phòng và phục hồi; chuyển đổi số phải gắn với bảo vệ hệ thống điều khiển, dữ liệu và không gian mạng; hội nhập quốc tế phải củng cố năng lực tự chủ và bảo vệ lợi ích quốc gia.
Chuyển dịch năng lượng an toàn, không tạo phụ thuộc mới
Tiến sĩ Nguyễn Thành Hưởng khẳng định chuyển dịch năng lượng phải an toàn, có trật tự, không tạo ra dạng phụ thuộc mới. Việt Nam cần phát triển hệ thống năng lượng xanh và sạch hơn, nhưng phải bảo đảm đủ nguồn cung, giá hợp lý, vận hành ổn định, có dự phòng và từng bước làm chủ công nghiệp, công nghệ trong nước. Chuyển dịch không phải từ bỏ ngay nguồn truyền thống, mà là cơ cấu lại hợp lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển năng lượng tái tạo, nhiên liệu sạch và công nghệ mới. Petrovietnam, với vai trò lực lượng nòng cốt, tham gia hầu hết mắt xích chuỗi giá trị năng lượng, từ thăm dò, khai thác dầu khí, công nghiệp khí, lọc-hóa dầu, sản xuất điện đến phân phối và phát triển năng lượng mới. Mỗi sản phẩm năng lượng không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn góp phần duy trì sản xuất, ổn định thị trường, bảo đảm các cân đối lớn và khẳng định chủ quyền biển, đảo.
An ninh năng lượng: Từ ứng phó sang phòng ngừa chủ động
Ông Đỗ Mạnh Bình, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Dầu Việt Nam, nhấn mạnh trong bối cảnh mới, an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện có đủ xăng dầu hay năng lực dự trữ, mà là khả năng duy trì dòng chảy năng lượng liên tục, an toàn, linh hoạt với chi phí hợp lý trong mọi tình huống. Thực tế cho thấy, thị trường có thể không thiếu nguồn cung quốc gia, nhưng vẫn thiếu hụt cục bộ nếu đường vận chuyển bị chia cắt, cảng biển dừng hoạt động, hệ thống điều hành gặp sự cố hoặc nguồn hàng không đến đúng nơi, đúng thời điểm. Các ý kiến tại tọa đàm đề xuất hoàn thiện cơ chế điều hành thị trường xăng dầu linh hoạt hơn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động bảo đảm nguồn cung; thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin, dữ liệu và cảnh báo sớm giữa cơ quan quản lý, Petrovietnam, doanh nghiệp năng lượng và cơ sở nghiên cứu; phát huy liên kết toàn chuỗi từ tạo nguồn, tồn trữ, vận chuyển, chế biến đến phân phối. Đồng thời, cần đẩy mạnh đầu tư vào khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu và an ninh mạng; phát triển hệ thống logistics, kho dự trữ và hạ tầng phân phối có khả năng chống chịu cao trước thiên tai và rủi ro địa chính trị.
Kết luận: Chuyển tư duy sang quản trị rủi ro chủ động
Phát biểu bế mạc, Trung tướng, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, khẳng định tọa đàm bám sát tinh thần Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. An ninh năng lượng không chỉ bảo đảm nguồn cung đầy đủ, liên tục với chi phí hợp lý, mà còn phải bảo đảm tính ổn định, khả năng chống chịu, phục vụ tăng trưởng kinh tế bền vững và phát triển xanh. Các đại biểu thống nhất chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa, nhận diện và quản trị rủi ro. Nhiều nhóm giải pháp được đề xuất: sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; đa dạng hóa nguồn cung; mở rộng đầu tư trong và ngoài nước; phát triển năng lượng tái tạo; thúc đẩy hợp tác công-tư; bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính; tăng cường năng lực ứng phó với rủi ro từ thiên tai, xung đột địa chính trị, biến động thị trường năng lượng, an ninh mạng và an ninh công nghệ.
