Sau sáp nhập, thử thách quản trị lớn nhất là thực hành chữ 'Kiệm' để tối ưu hóa nguồn lực công. Không phải phép cộng cơ học, sáp nhập là cuộc cách mạng về hiệu suất, triệt tiêu lãng phí vô hình và hữu hình trong bộ máy.
Triết lý 'Kiệm' của Bác Hồ: Khoa học tổ chức chứ không phải bủn xỉn
Trong tác phẩm 'Cần Kiệm Liêm Chính' (1949), Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa 'Kiệm' là 'tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi'. Người nâng tầm chữ 'Kiệm' thành khoa học tổ chức: 'Tiết kiệm không phải là bủn xỉn... Khi có việc đáng làm, việc ích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của, cũng vui lòng'. Với Người, lãng phí lớn nhất là thời giờ và sự yếu kém trong tổ chức: 'Biết tổ chức thì tiết kiệm được sức lực, thời giờ, và vật liệu. Không biết tổ chức thì không biết tiết kiệm'.
Chiếu vào thực tiễn sáp nhập, chữ 'Kiệm' là thước đo tư duy kiến tạo của người đứng đầu. Tiết kiệm không phải cắt giảm ngân sách cực đoan gây tê liệt, mà là dũng cảm thiết kế lại bộ máy tinh gọn, xóa bỏ trung gian chồng chéo, để mỗi đồng ngân sách mang giá trị thực chất. Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) luôn nhộn nhịp, cao điểm có ngày tiếp nhận hơn 400 hồ sơ (ảnh: Sỹ Đông).
Cần và Kiệm: Hai chân của bộ máy hiệu quả
Bác Hồ ví: 'Cần' với 'Kiệm' phải đi đôi với nhau như hai chân của con người. Nếu chỉ 'Cần' không 'Kiệm' thì như 'một cái thùng không có đáy; nước đổ vào chừng nào, chảy ra hết chừng ấy'. Ngược lại, chỉ 'Kiệm' không 'Cần' thì bộ máy trì trệ, vì 'vật gì đã không tiến tức phải thoái'. Mối quan hệ biện chứng này giải bài toán hiệu năng hậu sáp nhập: khi tài sản, nhân lực quy tụ về một mối, nếu chỉ giải quyết sự vụ máy móc (Cần) mà thiếu quy hoạch khoa học (Kiệm), bộ máy mới sẽ quá tải, chồng chéo. Bản chất sáp nhập là dùng 'Kiệm' (tổ chức khoa học) nâng đỡ 'Cần' (năng suất), tạo bước chuyển từ lượng sang chất.
Những biểu hiện lãng phí cần soi chiếu hậu sáp nhập
Thực tế hậu sáp nhập phơi bày các lãng phí cần nghiêm túc soi chiếu bằng đạo đức công vụ:
- Lãng phí tài sản công và tài chính: Thừa trụ sở, thiết bị, xe công. Chữ 'Kiệm' đòi hỏi kiên quyết điều chuyển, thanh lý công tâm, không giữ lại làm 'của để dành' cục bộ. Mỗi mét vuông đất công hay máy móc bỏ hoang là lãng phí tài nguyên nhân dân.
- Lãng phí nguồn nhân lực: Duy trì số lượng cấp phó quá quy định để 'vỗ về' tâm lý, phân công cào bằng. Như lời Bác dạy: '1 người làm bằng 2, 3 người. 1 đồng dùng bằng giá trị 2, 3 đồng. Cho nên, muốn tiết kiệm có kết quả tốt, thì phải khéo tổ chức'. Người đứng đầu phải bản lĩnh tinh giản biên chế thực chất, đặt đúng người đúng việc, giải phóng năng lực sáng tạo.
Công nghệ số: Giải pháp hữu hiệu thực hành chữ 'Kiệm'
Ngày nay, chữ 'Kiệm' không dừng ở tiết kiệm giấy hay tắt bóng đèn. Trong kỷ nguyên số, giải pháp hữu hiệu nhất là hiện đại hóa quản trị bằng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI). Quy trình hành chính điện tử liên thông giúp tiết kiệm thời gian – tài sản công một đi không trở lại. Hệ thống dữ liệu thông minh triệt tiêu thủ tục rườm rà, đẩy lùi quan liêu. Theo tinh thần Chỉ thị số 07 của Bộ Chính trị, hiệu quả năng lực công tác sau sáp nhập phải được định lượng bằng 'sản phẩm cụ thể' và 'sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp'. Đơn vị sáp nhập không thể coi là thành công nếu quy trình xử lý chậm hơn, bộ máy ì ạch hơn trước.
Nhân viên Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phú Nhuận (TP.HCM) hướng dẫn người dân làm hồ sơ (ảnh: Sỹ Đông). Thực hành chữ 'Kiệm' thời sáp nhập, suy cùng, là lời cam kết liêm chính cao nhất của mỗi cán bộ, đảng viên trước Đảng và nhân dân. Đó là từ bỏ tư duy quyền lực cục bộ, vượt qua rào cản lợi ích cá nhân, hướng tới mục tiêu kiến tạo bộ máy vận hành thông minh và tối ưu. Biến cuộc cách mạng sáp nhập thành đòn bẩy giải phóng toàn diện nguồn lực công, đưa công nghệ và minh bạch vào từng thủ tục hành chính là cách học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh một cách thực chất nhất.
Một bộ máy tinh gọn, liêm chính và hiệu năng, tôn trọng từng đồng thuế và từng phút giây của người dân, sẽ là bệ phóng vững chắc đưa đất nước tự tin tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
