TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định rằng Nghị quyết 36 đã thay đổi căn bản nhận thức về kinh tế biển, đặt biển vào vị trí không gian sinh tồn, phát triển và chiến lược gắn với tương lai quốc gia. Tuy nhiên, chuyển biến nhận thức chưa đồng nghĩa với chuyển biến thực tiễn; biển vẫn chưa thực sự trở thành động lực tăng trưởng như kỳ vọng.
Biển là không gian phát triển, không chỉ là tài nguyên
Ông cho rằng cần coi biển là không gian phát triển thay vì chỉ là tài nguyên. Nếu coi biển là tài nguyên, mục tiêu chủ yếu là khai thác; nhưng nếu coi biển là không gian phát triển, câu hỏi sẽ là vị thế của Việt Nam trong mạng lưới hàng hải toàn cầu, chuỗi logistics quốc tế, và công nghệ kinh tế đại dương. Đây là sự khác biệt giữa tư duy khai thác hiện vật và tư duy kiến tạo phát triển trong thời đại công nghệ cao.
Lợi thế lớn nhất: vị trí địa kinh tế, không phải tài nguyên
Theo TS. Trần Đình Thiên, lợi thế lớn nhất của Việt Nam là vị trí địa kinh tế, không phải tài nguyên. Với hơn 3.260 km bờ biển và nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, Việt Nam cần xây dựng các "Global Gate" – cửa ngõ giao thương quốc tế với trung tâm logistics, tài chính, dịch vụ hàng hải và đô thị biển kết nối trực tiếp với mạng lưới kinh tế toàn cầu.
Từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo động lực mới
Nghị quyết 36 đã chuyển từ phát triển dựa vào khai thác tài nguyên sang kiến tạo nền kinh tế dựa vào dịch vụ, công nghệ cao và trí tuệ sáng tạo. Thế giới đang hướng tới ocean economy hay blue economy – kinh tế đại dương dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Đây là hướng đi Việt Nam cần theo đuổi.
Thể chế là chìa khóa để trở thành quốc gia biển mạnh
Để biển trở thành không gian phát triển chiến lược, cần hoàn thiện thể chế, quy hoạch không gian biển, xây dựng dữ liệu số, ứng dụng công nghệ và cơ chế phối hợp liên ngành. Mục tiêu không phải khai thác nhiều hơn mà là quản trị hiệu quả hơn.
