Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo tạo đột phá trong phát triển mô hình y học tích hợp Đông - Tây y theo hướng y học thực chứng, tập trung xây dựng phác đồ điều trị chuẩn hóa trên cơ sở khoa học và thực tiễn lâm sàng. Đây là kết quả buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế và các ban, ngành Trung ương về phát triển y học cổ truyền (YHCT) Việt Nam vào ngày 20/5 vừa qua.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư: Chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc toàn diện
Tại buổi làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Việt Nam có nền YHCT đặc sắc, kết tinh tri thức và bản lĩnh dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử, từ tư tưởng 'Nam dược trị nam nhân' của Tuệ Tĩnh đến di sản y học đồ sộ của Hải Thượng Lãn Ông. Ông khẳng định YHCT không chỉ chữa bệnh mà còn coi trọng dưỡng sinh, điều hòa khí huyết, cân bằng âm dương và nâng cao khả năng tự phục hồi của cơ thể.
Tổng Bí thư yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy 'chữa bệnh' sang 'chăm sóc sức khỏe toàn diện', phát huy lợi thế của YHCT trong phòng bệnh, dưỡng sinh, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi, điều trị bệnh mạn tính và sức khỏe tinh thần.
Thực tế bệnh nhân: Gắn bó lâu dài với y học cổ truyền
Tại Bệnh viện (BV) YHCT TP.HCM, nhiều bệnh nhân mạn tính đã đồng hành với YHCT trong nhiều năm. Bà P.T.H.T (61 tuổi, Lâm Đồng) đến tái khám đều đặn hai lần mỗi tháng suốt gần 6 năm. Trước đó, bà bị tăng bạch cầu, thoái hóa cột sống, đau nhức xương khớp, đau đầu và mất ngủ kéo dài. Năm 2020, khi được chỉ định phẫu thuật, bà tìm đến BV YHCT TP.HCM. Sau gần 3 tháng điều trị bằng châm cứu, nhĩ châm, cấy chỉ, vật lý trị liệu, chiếu từ trường, chườm nhiệt kết hợp thuốc YHCT, sức khỏe bà cải thiện rõ rệt: ngủ ngon hơn, giảm đau, đi lại thuận lợi. Bà vẫn dùng thuốc tây theo chỉ định và tái khám định kỳ.
Bà V.T.C (77 tuổi, TP.HCM) gắn bó với BV YHCT TP.HCM hơn 10 năm vì tăng huyết áp và bệnh cơ xương khớp. Tháng 9/2024, bà bị tai biến mạch máu não, hầu như liệt, không thể tự chăm sóc. Sau cấp cứu, bà chuyển sang BV để phục hồi chức năng bằng châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt, vật lý trị liệu và tập vận động. Sau khoảng 1,5 tháng, bà đã tự sinh hoạt và tập đi bằng khung hỗ trợ. Hiện bà duy trì điều trị lâu dài, chỉ về nhà một tuần mỗi tháng.
Bệnh viện YHCT TP.HCM: Tăng trưởng vượt bậc
Theo thống kê của BV YHCT TP.HCM, năm 2025, số bệnh nhân nội trú tăng hơn 30% so với năm 2024, số lượt khám và điều trị ngoại trú cũng tăng trên 30%; công suất sử dụng giường bệnh đạt khoảng 104%. Bác sĩ chuyên khoa II Đỗ Tân Khoa, Giám đốc BV, cho biết kết quả này đến từ ba yếu tố: đầu tư dài hạn và truyền thông giúp người dân tin tưởng hơn vào YHCT; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng văn hóa lấy người bệnh làm trung tâm; đầu tư cơ sở vật chất hiện đại thông qua cơ chế tự chủ.
Thế mạnh của y học cổ truyền
Theo BS Hồ Văn Hân, Giám đốc Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM, YHCT có nhiều lợi thế trong điều trị hỗ trợ, phục hồi chức năng, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe chủ động. Nhóm bệnh cơ xương khớp mạn tính như đau thắt lưng, đau cổ vai gáy, thoái hóa khớp gối là lĩnh vực YHCT phát huy hiệu quả rõ rệt. Châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt giúp giảm đau, giảm co cứng cơ, cải thiện vận động và hạn chế phụ thuộc thuốc giảm đau. Nhiều hiệp hội y khoa, trong đó có Hội Bác sĩ Mỹ, khuyến nghị ưu tiên phương pháp không dùng thuốc như châm cứu và vật lý trị liệu cho đau lưng trước khi dùng thuốc.
YHCT cũng có lợi thế trong điều trị mất ngủ mạn tính, đau đầu căng thẳng, lo âu nhẹ, suy nhược cơ thể và các triệu chứng tồn lưu sau nhiễm trùng. Điều trị cá thể hóa kết hợp châm cứu, xoa bóp, thảo dược, dưỡng sinh giúp phục hồi cân bằng, cải thiện giấc ngủ và chất lượng sống. Với bệnh nhân sau đột quỵ, y học hiện đại giữ vai trò quyết định ở giai đoạn cấp cứu, còn YHCT với châm cứu, điện châm, thủy châm kết hợp phục hồi chức năng giúp giảm co cứng cơ, cải thiện vận động.
Phát huy sức mạnh của mô hình tích hợp
BS Hồ Văn Hân ví von: 'Đông y và Tây y giống như hai mặt của cùng một bàn tay. Mỗi nền y học có thế mạnh riêng nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe con người.' Theo ông, Tây y ưu thế về chẩn đoán, cấp cứu, phẫu thuật và điều trị nguyên nhân, còn YHCT mạnh về phục hồi chức năng, giảm triệu chứng, nâng cao thể trạng và chất lượng sống. Khi kết hợp hợp lý, hai nền y học bổ sung cho nhau.
Mô hình này hiệu quả đặc biệt với bệnh cơ xương khớp (Tây y chẩn đoán, can thiệp; YHCT giảm đau không dùng thuốc, cải thiện vận động), ung thư (Tây y chủ đạo phẫu thuật, hóa xạ trị; YHCT hỗ trợ giảm tác dụng phụ, nâng cao thể trạng), đái tháo đường và bệnh chuyển hóa (Tây y kiểm soát đường huyết; YHCT điều chỉnh lối sống, giảm mệt mỏi), cũng như sau chấn thương, phẫu thuật hoặc mất ngủ, lo âu kéo dài.
Giám đốc BV YHCT TP.HCM Đỗ Tân Khoa đề xuất thống nhất khái niệm 'y học Việt Nam', bao gồm cả y học hiện đại và YHCT. Theo đó, giai đoạn cấp cứu ưu tiên y học hiện đại; giai đoạn bán cấp kết hợp hai phương pháp; giai đoạn phục hồi thì YHCT giữ vai trò chủ đạo. Trong bối cảnh già hóa dân số và bệnh mạn tính gia tăng, mô hình tích hợp Đông - Tây y được kỳ vọng trở thành hướng phát triển bền vững của y học Việt Nam.
