Khánh Hòa sở hữu gần 500 km bờ biển và hơn 200 hòn đảo, cùng hệ thống đầm vịnh kín gió và vùng biển hở rộng lớn, tạo lợi thế để phát triển nuôi biển công nghệ cao. Sự thay đổi về vật liệu từ lồng gỗ truyền thống sang lồng nhựa HDPE (High Density Polyethylene) được xem là bước chuyển từ tư duy nuôi nhỏ lẻ sang sản xuất bền vững, hiện đại.
Hiệu quả từ lồng HDPE
Tại Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Vạn Ninh (xã Vạn Ninh), hơn 100 thành viên chủ yếu nuôi tôm hùm và cá biển giá trị cao. Khi những chiếc lồng HDPE đầu tiên xuất hiện, khả năng chống chịu sóng gió, tuổi thọ cao và giảm ô nhiễm môi trường đã mở ra hướng đi mới. Theo ông Nguyễn Xuân Hòa, Giám đốc hợp tác xã, đến nay 9 hộ thành viên đã đầu tư 14 lồng tròn và 42 lồng vuông HDPE. Hằng năm, hợp tác xã cung ứng hàng nghìn tấn thủy sản giá trị cao ra thị trường.
Ở vùng biển Hòn Nội (xã Cam Lâm), Hợp tác xã Nuôi biển công nghệ cao Hòn Nội do ông Võ Lâm Đồng làm Giám đốc đã thả nuôi 10 vạn cá chim vây vàng trong lồng HDPE. Bình quân mỗi hộ với 1.000 m² mặt nước thu gần 90 tấn cá thương phẩm mỗi năm. Ông Đồng chia sẻ rằng hệ thống lồng mới giúp năng suất vượt trội so với nuôi truyền thống.
Đột phá với nuôi mực công nghệ cao
Công ty cổ phần Mực nhảy Biển Đông tại xã Vĩnh Hải đã tiên phong nuôi mực thương phẩm trong môi trường bán tự nhiên. Anh Nguyễn Bá Ngọc, Chủ tịch Hội đồng quản trị, cho biết sau hơn 10 năm tích lũy kinh nghiệm, đầu năm 2021 anh thí điểm nhân giống mực bằng cách thu vớt trứng tự nhiên thả trong lồng HDPE rộng 70 m², ngập sâu khoảng 10 mét. Lồng được thiết kế với khung ống HDPE dày và cứng, bao lưới bảo vệ trứng và mực con khỏi các loài hải sản khác. Sau 10 tháng nuôi, mực đạt trọng lượng từ 1 kg trở lên. Đến nay, anh Ngọc đã nuôi thành công hơn 50.000 con mực thương phẩm, thu lợi nhuận hàng tỷ đồng. Đầu năm 2024, công ty đầu tư 6 tỷ đồng hạ thủy lồng rộng gần 3.000 m² – hiện là lồng nuôi lớn nhất Việt Nam và thế giới.
Thách thức về thị trường và thủ tục
Dù công nghệ hiện đại, người nuôi vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Theo ông Nguyễn Xuân Hòa, phần lớn sản lượng tiêu thụ trong nước; năm 2025 chỉ khoảng 10% được doanh nghiệp thu mua xuất khẩu. Đầu ra bấp bênh khiến người dân chưa dám đầu tư hàng tỷ đồng mở rộng lồng HDPE. Các hợp tác xã mong muốn doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm và có thị trường xuất khẩu ổn định. Ngoài ra, thủ tục giao mặt nước chưa hoàn thiện, nhiều hộ chưa được cấp quyền sử dụng khu vực biển, dẫn đến thiếu cơ sở pháp lý để truy xuất nguồn gốc – yêu cầu bắt buộc để xuất khẩu. Ông Lê Đình Khiêm, Chi cục trưởng Thủy sản và Biển đảo, nhấn mạnh việc hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi, giao mặt nước và hỗ trợ truy xuất nguồn gốc là chìa khóa mở rộng thị trường.
Chính sách hỗ trợ chuyển đổi
Nhận diện điểm nghẽn, Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã thông qua nghị quyết hỗ trợ chuyển đổi lồng bè giai đoạn 2026-2029. Trong đó, giai đoạn 2026-2027, người nuôi được hỗ trợ 50-70% chi phí đầu tư lồng HDPE, tối đa 395 triệu đồng mỗi hộ; giai đoạn 2028-2029 hỗ trợ 30%. Tổng kinh phí dự kiến gần 60 tỷ đồng. Đây được xem là cú huých giúp giảm gánh nặng đầu tư ban đầu. Song song, ngành nông nghiệp đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu thủy sản Khánh Hòa, kết nối doanh nghiệp chế biến – xuất khẩu nhằm hình thành chuỗi giá trị khép kín. Theo ông Lê Đình Khiêm, địa phương sẽ ưu tiên hỗ trợ người nuôi đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu chính ngạch, tăng cường giao mặt nước và hoàn thiện truy xuất nguồn gốc.
Hướng tới trung tâm nuôi biển công nghệ cao
Những lồng HDPE hôm nay không chỉ là phương tiện sản xuất mới, mà còn là biểu tượng cho khát vọng làm giàu từ biển bằng tri thức và công nghệ. Tuy nhiên, để tiềm năng trở thành động lực tăng trưởng, cần bảo đảm quyền sử dụng mặt nước, doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, và nhà nước hoàn thiện cơ chế, chính sách tháo gỡ điểm nghẽn về thị trường, vốn và thủ tục. Ngành nuôi biển công nghệ cao sẽ tạo sinh kế bền vững cho ngư dân, góp phần đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm kinh tế biển và nuôi biển công nghệ cao hàng đầu cả nước.
