Trên Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, câu chuyện sinh kế của người dân thôn Séo Lủng A, xã Sà Phìn, đã có bước ngoặt ngoạn mục nhờ cây bắp cải. Trước đây, ngô là nguồn lương thực và thu nhập chính, nhưng hiệu quả thấp: mỗi ha ngô chỉ thu về trên dưới 10 triệu đồng mỗi năm. Từ năm 2020, thực hiện Nghị quyết 05-NQ/TU của tỉnh Hà Giang cũ, chị Vàng Thị Chở, Bí thư Chi bộ thôn, đã mạnh dạn đưa cây bắp cải vào trồng thử nghiệm.
Vượt qua khó khăn trên vùng đá
Chị Vàng Thị Chở chia sẻ: “Cuộc sống hàng trăm năm nay trên vùng Cao nguyên đá này là cuộc đấu tranh sinh tồn với mưa gió tự nhiên. Khó, khổ vậy cũng chỉ để giữ cho bằng được bụm đất bé bằng bàn tay còn sót lại trong các hốc đá lô nhô, lởm chởm, chằng chịt để cây ngô có thể lớn lên mà cho bắp. Khắc nghiệt là vậy mà cứ lớn ngang lưng người, cây ngô lại thành thức ăn cho sâu keo. Năm nào sâu nhiều ngô chết thì phải trồng lại. Bao nhiêu mồ hôi công sức dồn cả vào nhát cuốc. Ấy thế mà, 1ha ngô sau khi trừ giống, vốn, thuốc sâu, thu về chỉ vỏn vẹn trên dưới chục triệu đồng. Mỗi năm một vụ, con người cũng phải quay quắt với cây ngô!”.
Ban đầu, không ít người nghi ngại khi chị Chở vận động chuyển đổi sang trồng bắp cải. Giữa vùng đá thiếu nước, quen trồng ngô từ bao đời, ai cũng lo không hiệu quả. Nhưng chị kiên trì đi từng nhà vận động, giải thích lợi ích, đồng thời trực tiếp làm mẫu. Những luống bắp cải đầu tiên phát triển tốt ngoài mong đợi: cây thích nghi với khí hậu lạnh, tận dụng độ ẩm từ sương, ít sâu bệnh và gần như không cần tưới nhiều. Khi hiệu quả được chứng minh, ngày càng nhiều hộ dân làm theo.
Hiệu quả kinh tế vượt trội
Đến nay, toàn thôn Séo Lủng A có 70/74 hộ tham gia trồng bắp cải với diện tích chuyên canh khoảng 30ha. Năng suất đạt khoảng 40 tấn/ha/vụ, mỗi năm trồng 3 vụ, tổng sản lượng 120 tấn/ha. Với giá bán bình quân 3.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, người dân thu lãi khoảng 280 triệu đồng/ha/năm. Con số này cao gấp khoảng 10 lần so với trồng ngô trước đây.
Bí thư xã Sà Phìn, ông Đỗ Quốc Hương, cho biết: Nhiều năm nay, nguồn nước sinh hoạt của người dân cơ bản được đáp ứng từ hệ thống hồ treo, nhưng nước cho sản xuất vẫn là bài toán khó. Cây bắp cải lại thích nghi rất tốt với điều kiện khắc nghiệt, tận dụng độ ẩm từ sương, phát triển ổn định, cho bắp chắc, có cây nặng tới 3kg mà gần như không cần tưới. Nhờ vậy, mô hình mang lại giá trị kinh tế vượt trội.
Bắp cải Séo Lủng A giòn, ngọt, chắc, đảm bảo an toàn thực phẩm. Thương lái từ nhiều tỉnh đến thu mua, có thời điểm giá lên tới 13.000 đồng/kg. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn đưa đến Phú Thọ, Cao Bằng, Hà Nội và cung cấp cho các trường học trên địa bàn.
Đầu ra ổn định nhờ kết nối thị trường
Chìa khóa thành công chính là việc giải quyết đầu ra. Chị Vàng Thị Chở chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ, từ những mối quen biết ban đầu, chị kết nối hơn 30 đầu mối tiêu thụ, liên kết cho các hộ trong thôn và hỗ trợ nhiều hộ ngoài thôn. Nhờ có đầu ra ổn định, mô hình trồng bắp cải ngày càng phát huy hiệu quả, giúp nhiều hộ như Vừ Vả Kía, Vừ Mí Cơ, Vừ Pà Phứ, Vừ Dũng Chía, Vừ Nhìa Súng từng bước vươn lên thoát nghèo.
Cây bắp cải đã thực sự mở ra một hướng phát triển kinh tế mới, mang lại sinh kế bền vững cho người dân trên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, khẳng định hiệu quả của chủ trương chuyển đổi cây trồng đúng hướng.
