Theo PGS-TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, thành phố không chỉ chăm sóc sức khỏe cho hơn 14 triệu dân thường trú và cư trú sau mở rộng địa giới mà còn tiếp nhận lượng lớn người bệnh từ các tỉnh, thành phía nam. Nhiều bệnh viện tuyến cuối đã thực sự trở thành trung tâm chuyên sâu của cả khu vực.
Do đó, khi mở rộng quy mô hoặc đầu tư thêm cơ sở mới, cung tăng thì cầu cũng tăng theo. Ví dụ, Bệnh viện Ung bướu hay Bệnh viện Bình Dân, dù đã có cơ sở mới nhưng cũng thu hút thêm rất nhiều người bệnh nhờ chất lượng chuyên môn ngày càng cao. Đây được xem là quá tải do người dân tin tưởng tìm đến, khác với quá tải do thiếu năng lực chuyên môn.
Nguyên nhân quá tải và hướng đi mới
Người đứng đầu ngành y tế TP.HCM cũng cho rằng một nguyên nhân quan trọng khác là mô hình phát triển y tế trước đây còn tập trung quá nhiều vào khu vực nội đô. Người dân có xu hướng vượt tuyến, tập trung vào một số bệnh viện lớn, trong khi năng lực của các cơ sở vùng ven, cửa ngõ hoặc tuyến dưới chưa đồng đều.
Chính vì vậy, quan điểm của Sở Y tế là không thể giải quyết bài toán quá tải chỉ bằng cách xây thêm vài tòa nhà bệnh viện. Phải tái cấu trúc toàn bộ hệ thống y tế thành phố theo hướng đa tầng - đa cực - đa trung tâm, PGS-TS Tăng Chí Thượng nhấn mạnh.
Ông Thượng khẳng định: Tôi cho rằng giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là giai đoạn rất quan trọng để TP.HCM từng bước chuyển từ mô hình tập trung vào nội đô sang mô hình hệ sinh thái y tế phân bố hợp lý trên toàn không gian đô thị mở rộng. Khi đó, người dân không nhất thiết phải vào khu vực trung tâm mới tiếp cận được dịch vụ y tế chất lượng cao. Đó mới là lời giải căn cơ và lâu dài cho bài toán quá tải bệnh viện của TP.HCM.
Các giải pháp trước mắt và lâu dài
Trước mắt, TP.HCM đã ưu tiên cho các bệnh viện đang quá tải nghiêm trọng hoặc cần mở rộng chuyên sâu như Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Mắt và Bệnh viện Tai Mũi Họng. Tuy nhiên, định hướng của Sở Y tế không chỉ dừng ở việc cấp thêm mặt bằng mà là tổ chức lại không gian phát triển của toàn hệ thống bệnh viện.
Ví dụ, Bệnh viện Mắt TP.HCM đang được định hướng phát triển thêm cơ sở tại khu vực Bình Dương nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chuyên sâu cho người dân khu vực phía bắc thành phố mới, đồng thời giảm áp lực cho cơ sở trung tâm.
Hay với cụm Viện Tim - Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch - Bệnh viện Nhân dân 115, thành phố đang từng bước nghiên cứu tái cấu trúc thành một cụm y tế chuyên sâu. Theo lộ trình, khi Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch chuyển dần một số cơ sở hiện hữu ra cụm y tế chuyên sâu Tân Kiên (huyện Bình Chánh cũ), quỹ cơ sở hiện hữu sẽ được ưu tiên cho phát triển chuyên sâu tim mạch và cấp cứu đột quỵ.
Mô hình bệnh viện đa cơ sở
Song song đó, TP.HCM đang thúc đẩy mạnh mô hình bệnh viện đa cơ sở. Theo đó, mỗi bệnh viện tuyến cuối sẽ không chỉ tập trung tại một cơ sở ở nội đô mà từng bước phát triển thêm cơ sở 2, cơ sở vệ tinh, cơ sở chuyên khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn… đặt tại các khu vực phù hợp với nhu cầu dân cư và định hướng phát triển không gian đô thị.
Sở Y tế đang yêu cầu các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa tuyến cuối chủ động xây dựng kế hoạch phát triển cơ sở 2 tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng năng lực cung ứng dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân hơn mà còn góp phần giảm tải cho các bệnh viện khu vực trung tâm, phù hợp với định hướng phát triển hệ thống y tế thành phố theo mô hình đa tầng - đa cực - đa trung tâm, PGS-TS Tăng Chí Thượng nói.
Phân bố lại người bệnh hợp lý
Trả lời câu hỏi khi nào TP.HCM có thể hết quá tải bệnh viện, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết, nếu hiểu hết quá tải là không còn cảnh người bệnh phải chờ đợi lâu, không còn nằm ghép, được tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay gần nơi sinh sống thì đây là mục tiêu thành phố đang quyết liệt hướng tới trong giai đoạn tới.
Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận, với một siêu đô thị đặc biệt như TP.HCM - trung tâm y tế lớn nhất phía nam - nhu cầu khám chữa bệnh sẽ còn tiếp tục tăng rất nhanh, nhất là trong bối cảnh già hóa dân số, bệnh mạn tính gia tăng và nhu cầu chăm sóc chất lượng cao ngày càng lớn.
Vì vậy, thay vì đặt vấn đề bao giờ hết quá tải theo nghĩa tuyệt đối, ngành y tế TP.HCM đang chuyển sang cách tiếp cận mới: phân bố lại người bệnh hợp lý trong toàn hệ thống. Người bệnh mắc các bệnh thông thường, bệnh mạn tính ổn định sẽ được quản lý tốt hơn ngay từ y tế cơ sở và các bệnh viện đa khoa khu vực (các bệnh viện quận, huyện trước đây).
Các bệnh viện cửa ngõ như Thủ Đức, Củ Chi, Hóc Môn sẽ trở thành điểm chặn đầu tiên đối với cấp cứu, cấp cứu chấn thương và điều trị đa khoa. Các bệnh viện tuyến cuối khu vực trung tâm sẽ tập trung cho kỹ thuật chuyên sâu, ca bệnh phức tạp và đào tạo - nghiên cứu. Khi hệ thống vận hành đúng chức năng của từng tầng, từng cực, từng trung tâm chuyên sâu thì áp lực sẽ giảm dần một cách bền vững.
