Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo. Dự thảo này nhằm thay thế Nghị định số 115/2018/NĐ-CP và Nghị định số 124/2021/NĐ-CP, với mục tiêu tăng cường tính răn đe và khắc phục những bất cập hiện tại.
Sự cần thiết ban hành nghị định mới
Theo Bộ Y tế, lĩnh vực an toàn thực phẩm tác động trực tiếp đến sức khỏe nhân dân và đang có nhiều hành vi vi phạm tinh vi, phức tạp. Mặc dù công tác thi hành nghị định cũ được thực hiện nghiêm túc, nhưng mức phạt hiện nay còn thấp, chưa đủ sức răn đe, đặc biệt đối với các vi phạm về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm, tự công bố sản phẩm, đăng ký bản công bố sản phẩm, kiểm nghiệm thực phẩm, quảng cáo, ghi nhãn, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, sử dụng phụ gia không được phép hoặc vượt mức cho phép, sản xuất kinh doanh thực phẩm hết hạn sử dụng.
Đảng, Nhà nước và Chính phủ đang chỉ đạo siết chặt quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, đòi hỏi các giải pháp quyết liệt hơn, trong đó có tăng mức xử phạt để bảo đảm tính răn đe và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Đồng thời, cần bổ sung một số hành vi vi phạm chưa được quy định trong nghị định cũ, phù hợp với tình hình thực tế và các văn bản pháp luật mới.
Những bất cập của nghị định hiện hành
Trong quá trình thi hành Nghị định số 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 124/2021/NĐ-CP), đã bộc lộ một số hạn chế như: thiếu quy định đối với một số hành vi, chưa chặt chẽ trong xác định hành vi vi phạm và biện pháp khắc phục hậu quả; quy định chưa phù hợp với thực tiễn, cần điều chỉnh tăng mức chế tài; khó khăn về quy phạm pháp luật liên quan đến mức xử phạt tối đa. Do đó, việc ban hành nghị định thay thế là cần thiết để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những bất cập trên.
Đề xuất mức phạt cụ thể
Dự thảo Nghị định gồm 40 điều, áp dụng cho tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Bộ Y tế đề xuất tăng mức phạt tiền từ 1,5 đến 2 lần tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, đồng thời tăng hình phạt bổ sung. Mức phạt tiền tối đa về an toàn thực phẩm là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Một số hành vi vi phạm cụ thể
- Phạt từ 80 đến 100 triệu đồng đối với hành vi sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy để chế biến thực phẩm, hoặc cung cấp, bán thực phẩm có nguồn gốc từ động vật đó, nếu sản phẩm trị giá từ 10 triệu đồng trở lên và chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu mức phạt cao nhất của khung tiền phạt tương ứng thấp hơn 7 lần giá trị sản phẩm vi phạm, thì phạt từ 5 đến 7 lần giá trị sản phẩm vi phạm.
- Phạt từ 45 đến 60 triệu đồng đối với hành vi sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
- Phạt từ 15 đến 20 triệu đồng đối với các hành vi như: nơi sản xuất, chế biến, kinh doanh, bảo quản không cách biệt với nguồn ô nhiễm; tường, trần, nền nhà bị thấm nước, rạn nứt, ẩm mốc; không có hoặc không đầy đủ trang thiết bị rửa và khử trùng.
Vi phạm về sử dụng chất, hóa chất
Dự thảo cũng quy định xử phạt đối với vi phạm về sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất, chế biến thực phẩm. Cụ thể:
- Phạt từ 15 đến 30 triệu đồng đối với hành vi sử dụng chất, hóa chất quá thời hạn sử dụng hoặc không có thời hạn sử dụng.
- Phạt từ 80 đến 100 triệu đồng đối với hành vi sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm mà sản phẩm trị giá từ 10 triệu đồng trở lên và chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; hoặc sử dụng chất ngoài danh mục được phép hoặc chưa được phép lưu hành tại Việt Nam mà sản phẩm trị giá từ 50 triệu đồng trở lên và chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Sửa đổi về thẩm quyền xử phạt
Ngoài đề xuất mức phạt, dự thảo cũng sửa đổi về thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, thẩm quyền xử phạt hành chính, bổ sung thẩm quyền của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước theo chuyên ngành và một số chức danh khác, nhằm phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025 và Nghị định số 189/2025/NĐ-CP.
