Nhiễm giun sán vẫn là vấn đề sức khỏe phổ biến tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở những khu vực có điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc tẩy giun định kỳ cho các nhóm nguy cơ cao là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ thiếu máu, suy dinh dưỡng và các biến chứng do ký sinh trùng gây ra. Một trường hợp điển hình là búi giun 60 con được gắp ra từ cơ thể một bệnh nhi tại Bệnh viện Phụ sản - Nhi Quảng Nam, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng nhiễm giun nếu không được xử lý kịp thời.
Trẻ em là nhóm ưu tiên hàng đầu
Theo WHO, trẻ em từ 2 tuổi trở lên, đặc biệt là trẻ mẫu giáo và tiểu học, là nhóm có nguy cơ nhiễm giun truyền qua đất cao nhất. Trẻ thường xuyên vui chơi trên nền đất, chưa có thói quen rửa tay đúng cách hoặc đưa tay lên miệng nên dễ nuốt phải trứng giun. Nhiễm giun kéo dài có thể khiến trẻ chậm tăng trưởng, suy dinh dưỡng, thiếu máu, giảm hấp thu dưỡng chất và ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ cũng như khả năng học tập. WHO khuyến cáo tại các khu vực có tỷ lệ nhiễm giun truyền qua đất từ 20% trở lên, trẻ nên được tẩy giun định kỳ theo chương trình y tế cộng đồng nhằm giảm gánh nặng bệnh tật. Việc tẩy giun cho trẻ cần được thực hiện dưới sự giám sát của cán bộ y tế, sử dụng thuốc đúng liều lượng và an toàn.
Người thường xuyên tiếp xúc với đất
Những người làm nông nghiệp, làm vườn, công nhân trồng trọt hoặc các nghề thường xuyên tiếp xúc với đất cũng thuộc nhóm có nguy cơ cao. Trứng giun và ấu trùng giun có thể tồn tại trong đất bị ô nhiễm phân người. Khi đi chân đất hoặc tiếp xúc trực tiếp với đất rồi ăn uống mà không vệ sinh tay sạch sẽ, nguy cơ nhiễm giun sẽ tăng lên đáng kể. Bên cạnh việc tẩy giun định kỳ theo khuyến cáo của cơ quan y tế địa phương, nhóm này nên mang găng tay, đi giày dép khi làm việc và rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn. WHO cũng nhấn mạnh rằng việc kết hợp tẩy giun với cải thiện vệ sinh cá nhân sẽ giúp giảm đáng kể tỷ lệ tái nhiễm.
Người sống ở khu vực vệ sinh kém
Theo WHO, những nơi chưa có hệ thống xử lý chất thải và nước sạch đầy đủ là môi trường thuận lợi để giun truyền qua đất phát tán. Người sống tại các khu vực này có nguy cơ nhiễm giun cao hơn nếu thường xuyên ăn rau sống chưa rửa kỹ, uống nước không đảm bảo vệ sinh, đi chân đất, hoặc không rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Trong những cộng đồng có tỷ lệ nhiễm cao, việc tẩy giun định kỳ kết hợp cải thiện vệ sinh môi trường là giải pháp hiệu quả để kiểm soát bệnh. WHO khuyến cáo các chương trình y tế công cộng nên ưu tiên nhóm đối tượng này để giảm gánh nặng bệnh tật do giun sán gây ra.
Khi nào cần đi khám và tẩy giun?
Không phải ai cũng cần tẩy giun ngay khi có triệu chứng, nhưng nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu, ngứa hậu môn (đặc biệt vào ban đêm), rối loạn tiêu hóa hoặc nhìn thấy giun trong phân nên đi khám. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phân hoặc các xét nghiệm cần thiết để xác định loại ký sinh trùng và lựa chọn thuốc điều trị phù hợp. Việc tự ý dùng thuốc nhiều lần hoặc không đúng loại có thể làm giảm hiệu quả điều trị và gây ra tình trạng kháng thuốc. Do đó, người dân cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế khi thực hiện tẩy giun.
Biện pháp phòng ngừa nhiễm giun
Ngoài tẩy giun định kỳ, WHO khuyến cáo mỗi người cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, ăn chín uống sôi, rửa sạch rau quả, mang giày dép khi đi ngoài trời và giữ gìn vệ sinh môi trường. Những biện pháp đơn giản này, kết hợp với tẩy giun đúng đối tượng và đúng thời điểm, sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình. Đặc biệt, tại các vùng nông thôn và khu vực có điều kiện vệ sinh hạn chế, cần đẩy mạnh giáo dục sức khỏe cộng đồng để nâng cao nhận thức về phòng chống nhiễm giun sán.
