92% dân số thế giới chịu ảnh hưởng bởi ung thư
Tờ The Guardian dẫn Báo cáo Tình trạng Ung thư Toàn cầu 2026 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, dù y học đã có nhiều tiến bộ, hàng triệu bệnh nhân ung thư vẫn phải đối mặt với hậu quả nặng nề về thể chất, tinh thần và tài chính. WHO ước tính cứ 5 người thì có 1 người sẽ mắc ung thư trong đời. Khoảng 92% dân số thế giới sẽ bị tác động bởi căn bệnh này, hoặc do mắc bệnh hoặc do người thân trong gia đình được chẩn đoán.
Bất bình đẳng trong điều trị ung thư
Tiến sĩ Andre Ilbawi, Trưởng nhóm Kiểm soát Ung thư của WHO, cho biết câu chuyện về ung thư thường xoay quanh tiến bộ khoa học và hy vọng mới, nhưng thực tế vẫn tồn tại bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng ngừa, phát hiện sớm, điều trị và chăm sóc. Hiện thế giới ghi nhận khoảng 20,6 triệu ca mắc mới và 10 triệu ca tử vong mỗi năm, dự kiến tăng lên gần 35 triệu ca vào năm 2050.
Tại các quốc gia thu nhập cao, 85% bệnh nhân ung thư vú hoặc ung thư trẻ em sống ít nhất 5 năm sau chẩn đoán, trong khi tỷ lệ này ở nước thu nhập thấp chỉ dưới 30%. Ở các nước thu nhập thấp và trung bình thấp, chỉ 9-54% trong số 20 loại thuốc điều trị ung thư ưu tiên của WHO có sẵn, trong khi ở nước giàu tỷ lệ này đạt 68-94%. Đáng chú ý, 23 quốc gia chưa có cơ sở xạ trị nào.
Gánh nặng tài chính và kỳ thị xã hội
WHO cho biết 2/3 quốc gia chưa đưa điều trị ung thư vào bảo hiểm y tế toàn dân. Chi phí điều trị lớn khiến tới 90% bệnh nhân ở một số nơi phải từ bỏ điều trị giữa chừng. Bà Abigail Simon-Hart, bệnh nhân ung thư vú đã khỏi bệnh tại Nigeria, chia sẻ: "Nhiều trẻ em phải bỏ học vì gia đình dồn nguồn lực chữa bệnh cho người thân." Bà cũng cho biết kỳ thị với ung thư vẫn nặng nề, có phụ nữ chấp nhận tử vong thay vì phẫu thuật cắt bỏ tuyến vú vì lo sợ xã hội kỳ thị.
Tín hiệu tích cực và phòng tránh
Bên cạnh thách thức, WHO ghi nhận tỷ lệ sử dụng thuốc lá toàn cầu giảm 27% từ năm 2010. 85% quốc gia đã đưa vaccine HPV vào chương trình tiêm chủng, với 31% trẻ em gái được tiêm ít nhất một liều, tăng từ 17% năm 2019. Thế giới có lộ trình loại trừ ung thư cổ tử cung. Tiến sĩ Isabelle Soerjomataram, Phó Trưởng đơn vị Giám sát của IARC, cho biết 4 trong 10 ca ung thư mới liên quan đến yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh như hút thuốc, nhiễm trùng, rượu bia và thừa cân béo phì.
Các chuyên gia WHO kêu gọi coi trọng chăm sóc người bệnh ngang với tìm phương pháp chữa khỏi, và đề nghị chính phủ tăng đầu tư cho hệ thống phòng chống ung thư từ dự phòng đến điều trị và chăm sóc lâu dài.
