Tập đoàn Volkswagen vừa công bố kế hoạch cắt giảm tới một nửa số lượng các dòng xe đang kinh doanh, đồng thời đối mặt với viễn cảnh sa thải 100.000 lao động và đóng cửa 4 nhà máy tại châu Âu. Động thái này, được đưa ra ngay sau cuộc họp hội đồng quản trị, được xem như sự thừa nhận rằng bộ máy của công ty đã trở nên quá cồng kềnh và phức tạp.
Nguyên nhân và bối cảnh
Volkswagen buộc phải thu mình để sinh tồn trong bối cảnh toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ xe động cơ đốt trong sang xe điện (EV), một làn sóng đảo lộn trật tự của nhiều hãng xe lâu đời và mở đường cho các nhà sản xuất Trung Quốc trỗi dậy. Trong thông cáo, Volkswagen nhấn mạnh: “Căng thẳng địa chính trị, chi phí leo thang do rào cản thuế quan, các quy định pháp lý thắt chặt cùng môi trường cạnh tranh gay gắt đã làm trầm trọng thêm thách thức trong giai đoạn chuyển dịch sâu rộng này”.
Trước đó vài ngày, truyền thông Đức đưa tin Volkswagen chuẩn bị sa thải 100.000 nhân sự từ nay đến cuối thập kỷ và đóng cửa 4 nhà máy tại châu Âu. Đây là biện pháp tối kỵ với văn hóa doanh nghiệp Volkswagen và nền công nghiệp Đức, nơi ưu tiên chuyển dịch cuốn chiếu, chậm rãi.
Phản ứng từ công đoàn và chính trị
Các đại diện công đoàn và lãnh đạo chính trị từ bang Lower Saxony, nắm đa số ghế trong Hội đồng Giám sát 20 thành viên, đã tín hiệu sẽ không hậu thuẫn cho kế hoạch cắt giảm quá mạnh tay. Tại Neckarsulm, nơi có 15.000 công nhân lắp ráp xe Audi, người dân lo sợ việc đóng cửa nhà máy sẽ bóp nghẹt kinh tế vùng. Ông Cayli Halin, 54 tuổi, nhân viên trung tâm kiểm thử, chia sẻ: “Nếu Audi chết, mọi thứ ở đây cũng sẽ chết theo”.
Hiện chưa rõ bao nhiêu trong tổng số 657.000 nhân viên toàn cầu mất việc. Trong quý I, lợi nhuận tập đoàn giảm 28% xuống 1,6 tỷ Euro (1,8 tỷ USD), doanh số bán giảm 2%. Porsche, công ty con đóng góp lợi nhuận lớn, chịu tổn thất từ thuế 25% của Mỹ lên ô tô nhập khẩu.
Áp lực từ đối thủ Trung Quốc
Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), tổng doanh số xe Trung Quốc tại EU và Anh trong tháng Năm đã vượt mặt Nhật Bản. Được trợ cấp từ chính phủ, các hãng Trung Quốc như BYD và Geely đã đầu tư mạnh vào xe điện từ nhiều năm trước. Hiện cứ 5 xe mới bán tại châu Âu thì 1 là xe điện.
Volkswagen đặc biệt dễ tổn thương vì phần lớn lợi nhuận từ thị trường Trung Quốc, nơi doanh số giảm 20% trong quý I. Nỗi sợ đóng cửa nhà máy rúng động nước Đức, nơi ngành ô tô là trụ cột kinh tế. Thủ tướng Friedrich Merz đã ra sức vực dậy bằng trợ cấp và gây áp lực lên EU nới lỏng quy định khí thải. Phát ngôn viên Stefan Kornelius khẳng định: “Mục tiêu tối thượng là ngăn chặn đóng cửa nhà máy tại Đức”.
Anh Ali Alp Cagan, 31 tuổi, chuyên gia CNTT tại Audi, cho biết: “Bầu không khí trong nhà máy đang vô cùng căng thẳng”. Nhiều công nhân đổ lỗi cho ban lãnh đạo thất bại trong đổi mới, tạo sơ hở để Trung Quốc chế tạo xe rẻ hơn, chất lượng hơn. Bà Pauline Spies, 56 tuổi, chủ đại lý du lịch Michigan Tours, cho biết rắc rối của Volkswagen đã gây thiệt hại kinh doanh. Ông Harry Leinmüller, 67 tuổi, chủ cửa hàng trà Teecultur, lo ngại: “Có nhiều người trẻ vừa vay tiền mua nhà; họ sẽ đứng trước nguy cơ không trả nợ được”.
Thị trưởng Steffen Hertwig, 56 tuổi, thừa nhận đóng cửa nhà máy là đòn chí mạng, nhưng tin rằng Volkswagen sẽ không đóng cửa nhà máy Audi vì đây là trung tâm đổi mới sáng tạo cao. Ông cho rằng tình hình hiện tại khác với cuộc khủng hoảng Detroit thập niên 1980.
