Việt Nam lần đầu tiên thực hiện thành công ca ghép gan domino phức tạp
Một ca ghép tạng đặc biệt, chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam, vừa được các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện thành công. Đây là kết quả từ quyết định hiến tạng cao cả của gia đình một nữ bệnh nhân 42 tuổi không may qua đời sau tai nạn giao thông nghiêm trọng.
Hành trình từ một vụ tai nạn thương tâm đến quyết định hiến tạng cứu người
Sự việc bắt đầu từ trưa ngày 11/3, khi một vụ tai nạn giao thông xảy ra khiến người phụ nữ 42 tuổi bất tỉnh. Bệnh nhân được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc cấp cứu, sau đó chuyển lên Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tại Hà Nội. Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị đa chấn thương, hôn mê sâu và sau đó xác định tình trạng chết não.
Trong giây phút đau thương, gia đình bệnh nhân đã có quyết định nhân văn: đồng ý hiến tạng của người thân để cứu sống những bệnh nhân khác. Các bác sĩ đánh giá có thể hiến tim, gan, hai thận và một số mô từ người hiến tặng này.
Ca ghép gan domino đầu tiên tại Việt Nam với nhiều điểm đặc biệt
PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, vào ngày 19/3 đã công bố đây chính là ca ghép gan domino đầu tiên được thực hiện tại Việt Nam. Điểm đặc biệt của ca ghép này nằm ở chuỗi chuyển giao tạng phức tạp.
Tim và gan của nữ bệnh nhân 42 tuổi đã được ghép cho một nam bệnh nhân 53 tuổi mắc bệnh lý hiếm gặp amyloidosis di truyền. Đây là rối loạn chuyển hóa do đột biến gene transthyretin (TTR) trong gan sản xuất ra protein bất thường, lắng đọng ở nhiều cơ quan, đặc biệt gây tổn thương nặng cho tim.
PGS.TS Nguyễn Quang Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Ghép tạng thuộc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, phân tích: "Chỉ định ghép tim - gan đồng thời nhằm vừa thay thế cơ tim bị thâm nhiễm amyloidosis vừa loại bỏ nguồn sản xuất protein TTR đột biến từ gan dù gan bệnh nhân có chức năng tốt, không xơ, chưa có biểu hiện suy".
Giải đáp thắc mắc về vấn đề đạo đức trong ca ghép đặc biệt
Một câu hỏi quan trọng được đặt ra: Tại sao các bác sĩ lại lấy gan của người đàn ông 53 tuổi mắc bệnh hiếm gặp này để ghép cho một bệnh nhân khác? Liệu điều này có vi phạm nguyên tắc đạo đức y học?
PGS Dương Đức Hùng giải thích rõ: "Gan của người đàn ông 53 tuổi này chưa 'hỏng', các chức năng sống còn của gan vẫn tốt, chỉ gọi là 'trục trặc' do gan sản sinh loại đột biến gene (chưa gây tổn thương gan). Bệnh lý amyloidosis sau 20-30 năm nữa có thể mới phát tác khi ghép sang bệnh nhân khác".
Bệnh viện đã lựa chọn bệnh nhân nhận gan là một nam bệnh nhân 64 tuổi mắc ung thư gan trên nền xơ gan kèm huyết khối tĩnh mạch cửa, có tiên lượng sống chỉ tính bằng tháng nếu không được ghép gan. "Không vi phạm vấn đề đạo đức ở đây", bác sĩ Hùng khẳng định.
Ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh khan hiếm nguồn tạng hiến
Tiến sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), nhấn mạnh bệnh amyloidosis di truyền là bệnh lý rất hiếm gặp. Theo thống kê tại Mỹ từ năm 2000 đến 2021, chỉ có 72 bệnh nhân được ghép đồng thời cả tim và gan cho bệnh lý này, trong khi các nước châu Âu mới ghi nhận 46 trường hợp.
Đặc biệt, ở châu Á chưa từng có ghi nhận trường hợp nào ghép đồng thời gan tim để điều trị bệnh lý này. "Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã ghi danh trên bản đồ ghép tạng là một trong những số ít trung tâm thực hiện được kỹ thuật phức tạp là ghép đồng thời gan và tim cho bệnh lý hiếm gặp", Tiến sĩ Đức cho biết.
Ghép gan domino là kỹ thuật đặc biệt nhằm tối ưu hóa nguồn tạng hiến trong bối cảnh khan hiếm tạng nghiêm trọng như hiện nay. Thành công của ca ghép này không chỉ cứu sống hai bệnh nhân mà còn mở ra hướng đi mới cho ngành ghép tạng Việt Nam.
