Cảnh báo viêm màng não do nấm từ cây bạch đàn sau ca bệnh nặng ở Lạng Sơn
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị cho một bệnh nhân nữ 61 tuổi, quê ở Lạng Sơn, làm nghề nông và sinh sống gần khu vực trồng nhiều cây bạch đàn. Trường hợp này đã làm dấy lên mối lo ngại về nguy cơ nhiễm nấm Cryptococcus từ môi trường tự nhiên, đặc biệt là các khu vực có cây mục nát như bạch đàn.
Diễn biến bệnh phức tạp và chẩn đoán muộn
Khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn và sốt cao từng cơn. Ban đầu, bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn tiền đình tại một cơ sở y tế tuyến dưới và điều trị theo hướng này, nhưng tình trạng không hề cải thiện. Đến ngày thứ 6 của bệnh, sau khi được chọc dịch não tủy, các bác sĩ phát hiện sự hiện diện của nấm Cryptococcus trong hệ thần kinh trung ương. Ngay lập tức, bệnh nhân được chuyển lên tuyến trên để điều trị chuyên sâu.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rất nặng: sốt cao lên đến 39°C, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều, và huyết áp tăng lên 140/100 mmHg. Các xét nghiệm dịch não tủy cho kết quả dương tính với nấm Cryptococcus, đồng thời áp lực nội sọ tăng đáng kể. Các bác sĩ nhận định bệnh nhân có nguy cơ cao bị biến chứng bán tắc hệ thống dẫn lưu não thất, dẫn đến phù não và chèn ép nhu mô não. Hiện tại, bệnh nhân vẫn đang được điều trị tích cực tại bệnh viện.
Nguyên nhân và cơ chế lây nhiễm từ môi trường
Theo BSCKII Nguyễn Thanh Bình, Phó trưởng khoa Vi rút – Ký sinh trùng tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, viêm màng não do nấm Cryptococcus là một tình trạng nhiễm trùng cơ hội nghiêm trọng khi nấm xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm các màng bao quanh não và tủy sống. Tác nhân phổ biến là Cryptococcus neoformans – một loại nấm men có khả năng “né tránh” hệ miễn dịch nhờ lớp vỏ dày, tồn tại rộng rãi trong môi trường tự nhiên.
Đáng chú ý, loại nấm này thường xuất hiện trong phân chim, đặc biệt là chim bồ câu, và trong các thân cây mục nát, trong đó có cây bạch đàn. Khi con người hít phải bào tử nấm trong không khí, tác nhân có thể xâm nhập qua đường hô hấp, sau đó lan theo đường máu đến nhiều cơ quan, với hệ thần kinh trung ương bị ảnh hưởng nhiều nhất, chiếm khoảng 85% trường hợp. Với trường hợp bệnh nhân kể trên, việc sống gần nơi có cây bạch đàn được xác định là một trong những yếu tố nguy cơ cao gây nhiễm nấm.
Triệu chứng và biến chứng nguy hiểm
Bác sĩ Bình cho biết, biểu hiện điển hình của bệnh bao gồm đau đầu dữ dội, buồn nôn, cứng gáy, và rối loạn ý thức. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây hình thành khối u nấm trong não, dẫn đến liệt hoặc hôn mê. Ngoài ra, nấm còn có thể gây tổn thương ở phổi, da, xương và nhiều cơ quan nội tạng khác, làm phức tạp hóa quá trình điều trị.
Cảnh báo nguy cơ và biện pháp phòng ngừa
Mặc dù bệnh thường gặp ở những người suy giảm miễn dịch như bệnh nhân HIV/AIDS, người ghép tạng hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, song thực tế cho thấy người khỏe mạnh vẫn có nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt nếu thường xuyên tiếp xúc với môi trường có nguy cơ cao như đất, bụi, phân chim hoặc khu vực có nhiều cây mục, trong đó có rừng bạch đàn, bác sĩ Bình cảnh báo.
Bên cạnh đó, bác sĩ Bình cũng khuyến cáo người dân cần chú ý vệ sinh môi trường sống, đặc biệt là khu vực nuôi chim hoặc nơi có nhiều chất thải chim. Có thể sử dụng các dung dịch khử khuẩn như Cloramin B hoặc Javel để làm sạch định kỳ. Đồng thời, nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với môi trường có nhiều bụi, đất hoặc khu vực có cây mục nát để giảm thiểu nguy cơ hít phải bào tử nấm.
Ngoài ra, việc duy trì lối sống lành mạnh, tăng cường sức đề kháng và khám sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh. Đặc biệt, khi xuất hiện các triệu chứng như đau đầu kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm, tránh tự ý mua thuốc điều trị tại nhà, vì điều này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh.
Nhấn mạnh chẩn đoán sớm và yếu tố dịch tễ
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, viêm màng não do nấm dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường như cảm cúm hay rối loạn tiền đình trong giai đoạn đầu. Do đó, việc khai thác yếu tố dịch tễ như nghề nghiệp, môi trường sống có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán sớm và cứu sống người bệnh. Sự cảnh giác từ cả phía người dân và nhân viên y tế là chìa khóa để phát hiện kịp thời các trường hợp nhiễm nấm nguy hiểm này.
