Ngành thực phẩm chức năng Việt Nam đối mặt khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng
Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn đen tối cho ngành thực phẩm chức năng Việt Nam, khi hàng loạt sự cố liên quan đến chất lượng và quảng cáo thiếu chuẩn mực đã khiến niềm tin của người tiêu dùng vào sản phẩm này bị sụp đổ hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, Tiến sĩ Cao Hưng Thái - Tổng Thư ký Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam, đã chia sẻ với phóng viên về những thách thức và giải pháp cấp bách để phục hồi thị trường.
Con số tăng trưởng ấn tượng nhưng niềm tin tan vỡ
Theo Tiến sĩ Cao Hưng Thái, ngành thực phẩm chức năng Việt Nam đã trải qua 25 năm phát triển với những thành tựu đáng kể. Nếu như năm 2000, cả nước chỉ có 13 cơ sở sản xuất kinh doanh với 63 sản phẩm nhập khẩu, thì đến năm 2025 đã có 2.820 cơ sở và tổng số sản phẩm lên tới 11.814, trong đó 51,1% là sản xuất trong nước. Số người sử dụng thực phẩm chức năng đạt 52% dân số, với tốc độ tăng trưởng trung bình trên 7,5% mỗi năm, thậm chí có thời điểm lên đến 15%.
Tuy nhiên, năm vừa qua lại là một năm buồn khi những vụ việc tiêu cực được phanh phui đã khiến ngành rơi vào khủng hoảng toàn diện. Doanh số thị trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng, và niềm tin của người tiêu dùng vào những sản phẩm giúp phòng bệnh chủ động bị lung lay. Tiến sĩ Thái nhấn mạnh: "Đây là việc cần làm ngay, làm sớm và làm toàn diện để lấy lại niềm tin."
Khó khăn của doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc
Khi thị trường xuất hiện những sản phẩm và hoạt động quảng cáo thiếu chuẩn mực, các doanh nghiệp làm ăn chân chính phải đối mặt với nhiều thách thức. Họ không thể tuyên bố sai sự thật về khả năng chữa bệnh hay gian dối trong sản xuất như một số đơn vị thiếu chuẩn mực. Điều này khiến họ khó cạnh tranh, đồng thời phải đối mặt với tình trạng bán hàng chậm và người tiêu dùng quay lưng.
Nỗ lực nâng cao minh bạch và chuẩn mực
Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều hoạt động để hỗ trợ hội viên. Gần đây, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP và Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, trong đó Hiệp hội đóng góp ý kiến quan trọng. Các hoạt động nổi bật bao gồm:
- Thành lập Trung tâm Đào tạo, Tư vấn truyền thông và Pháp lý để chuyên nghiệp hóa hỗ trợ doanh nghiệp.
- Ban hành Hướng dẫn Thực hành tốt sản xuất Thực phẩm chức năng (GMP-TPCN) từ năm 2013, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.
- Phát triển và ứng dụng công nghệ mới như công nghệ sinh học, tế bào gốc trong sản xuất.
- Ban hành Quy chế Đạo đức trong quảng cáo thực phẩm chức năng năm 2024, với 9 điều cấm rõ ràng.
Những nỗ lực này nhằm thúc đẩy tư duy "Hiểu đúng, Làm đúng, Dùng đúng" trong cộng đồng và doanh nghiệp.
Hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định
Hiệp hội tích cực hỗ trợ hội viên trong việc tuân thủ các quy định về chất lượng và quảng cáo. Bên cạnh Quy chế Đạo đức, Hiệp hội cử chuyên gia tham gia hội thảo, tư vấn sản phẩm, và hỗ trợ thực hành sản xuất tốt. Nhiều doanh nghiệp hội viên đã xuất khẩu thành công sang các thị trường khó tính như Đức, Nhật, Mỹ.
Về kiểm nghiệm, Hiệp hội khuyến nghị tăng cường kiểm soát các cơ sở kiểm nghiệm tư nhân, đảm bảo họ hoạt động trong hệ thống chung dưới sự giám sát của nhà nước.
Tăng cường truyền thông và minh bạch thông tin
Để lấy lại niềm tin người tiêu dùng, Hiệp hội nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong việc phổ biến thông tin 3 đúng: hiểu đúng, dùng đúng, và sản xuất đúng. Các biện pháp đề xuất bao gồm:
- Phối hợp với báo chí tuyên truyền về định nghĩa, tác dụng và cách sử dụng thực phẩm chức năng.
- Công khai thông tin sản phẩm trên website, liên thông giữa các cơ quan quản lý.
- Xây dựng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn sản phẩm rõ ràng, yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ thông tin kiểm nghiệm.
Tiến sĩ Thái cũng kêu gọi doanh nghiệp có tư duy "làm giàu cho đất nước, cho cộng đồng trước khi làm giàu cho bản thân", đồng thời đề xuất cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm với chế tài mạnh mẽ.
Thông điệp tới người tiêu dùng
Tiến sĩ Cao Hưng Thái khẳng định vai trò quan trọng của thực phẩm chức năng trong chăm sóc sức khỏe chủ động. Ông khuyến nghị người tiêu dùng tuân thủ quy trình 5 bước sử dụng do Hiệp hội ban hành, bao gồm đánh giá sức khỏe, lựa chọn sản phẩm phù hợp, và tham vấn bác sĩ khi cần. "Đây là thời cơ để người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm tốt, bảo vệ sức khỏe một cách an toàn và hiệu quả," ông nhấn mạnh.
