Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy vắc-xin sắp hết hạn, nhưng các chuyên gia khẳng định vắc-xin cận hạn vẫn đảm bảo chất lượng và hiệu quả nếu được bảo quản đúng cách. Hạn dùng của vắc-xin được xác lập dựa trên nghiên cứu khoa học nghiêm ngặt, không phải con số ước lượng như thực phẩm.
Hạn dùng vắc-xin được xác lập thế nào?
TS Nguyễn Thị Lý, Trưởng khoa Kiểm định vắc xin Vi rút, Viện Kiểm định quốc gia Vắc xin và sinh phẩm y tế (NICVB), cho biết hạn dùng vắc-xin được thiết lập dựa trên các nghiên cứu chặt chẽ. Nhà sản xuất phải theo dõi các chỉ tiêu chất lượng như hoạt lực và độ an toàn tại nhiều mốc thời gian khác nhau trong điều kiện bảo quản quy định.
Quá trình phát triển vắc-xin có thể kéo dài từ 10 đến 15 năm, từ đánh giá nhu cầu phòng bệnh đến các vòng thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng. Trước khi được cấp phép, nhà sản xuất phải nộp hồ sơ đăng ký tới các cơ quan quản lý dược phẩm uy tín, bao gồm dữ liệu về hiệu lực, an toàn, quy trình sản xuất và kết quả thử nghiệm.
Vắc-xin cận hạn vẫn hiệu quả
PGS-TS-BS Phạm Quang Thái, Phó trưởng Khoa kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, nhấn mạnh mốc hết hạn của vắc-xin được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo sản phẩm duy trì chất lượng trong toàn bộ thời hạn sử dụng. Khi được bảo quản và vận chuyển đúng quy định, những lô vắc-xin cận hạn vẫn mang lại hiệu quả phòng bệnh và an toàn tương đương thời điểm vừa xuất xưởng.
Chất lượng vắc-xin được giám sát xuyên suốt vòng đời sản phẩm, từ nghiên cứu, sản xuất, kiểm định đến bảo quản và sử dụng. Dây chuyền lạnh là mắt xích quan trọng, duy trì nhiệt độ từ +2°C đến +8°C hoặc theo dải nhiệt độ đặc thù tùy loại vắc-xin.
Kiểm soát chặt chẽ tại điểm tiêm
Tại các cơ sở tiêm chủng, mọi liều vắc-xin đều phải trải qua quy trình kiểm soát nghiêm ngặt. Đội ngũ y tế kiểm tra hạn dùng, nhiệt độ bảo quản và tình trạng vắc-xin (màu sắc, độ trong, dấu hiệu bất thường) trước khi sử dụng. Các cơ quan thẩm định độc lập cũng thực hiện giám sát, hậu kiểm thường xuyên.
TS Nguyễn Thị Lý cho biết đơn vị đã lấy mẫu các lô vắc-xin cận hạn tại kho lưu trữ và điểm tiêm, chưa ghi nhận trường hợp nào không đạt chỉ tiêu chất lượng.
Lời khuyên cho phụ huynh
PGS-TS-BS Phạm Quang Thái khuyến khích người dân kiểm tra tên sản phẩm, loại vắc-xin và hạn sử dụng trên bao bì trước khi tiêm. Việc trao đổi với nhân viên y tế và tuân thủ hướng dẫn theo dõi sau tiêm là quan trọng để tăng cường an toàn.
Trong trường hợp hạn sử dụng chỉ hiển thị tháng và năm, sản phẩm vẫn đủ điều kiện sử dụng đến hết ngày cuối cùng của tháng đó. Hiểu rõ điều này giúp phụ huynh an tâm hơn khi cho con tiêm chủng theo khuyến cáo.
