Thông tin Nga phát triển vaccine điều trị ung thư cá thể hóa bằng công nghệ mRNA – gọi là NeoOncoVac – đang thu hút sự quan tâm lớn của người bệnh và giới y khoa. Tuy nhiên, theo ThS.BS Nguyễn Duy Anh, Trung tâm Ung bướu Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, đây mới chỉ là tín hiệu tích cực ban đầu, chưa thể khẳng định hiệu quả điều trị và càng chưa thể coi là “thuốc chữa khỏi ung thư”.
Bác sĩ Duy Anh nhấn mạnh rằng NeoOncoVac không phải vaccine phòng ung thư như vaccine HPV hay vaccine viêm gan B. Hai loại vaccine phòng bệnh này giúp ngăn ngừa các bệnh nhiễm virus, từ đó giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư như ung thư cổ tử cung hay ung thư gan. Trong khi đó, NeoOncoVac là vaccine điều trị, được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân sau khi phân tích các đột biến di truyền của khối u. Mỗi người sẽ nhận một loại vaccine “đo ni đóng giày” phù hợp với đặc điểm ung thư của chính mình.
Vaccine huấn luyện hệ miễn dịch như thế nào?
“Về bản chất, vaccine này không trực tiếp tiêu diệt tế bào ung thư mà có nhiệm vụ ‘huấn luyện’ hệ miễn dịch nhận diện chính xác các tế bào ác tính, từ đó tăng khả năng kiểm soát bệnh”, bác sĩ Duy Anh nói. Ông đánh giá đây là hướng đi đầy triển vọng của miễn dịch điều trị ung thư, song kết quả được công bố đến nay mới dựa trên số lượng bệnh nhân rất hạn chế.
Những tín hiệu tích cực về đáp ứng miễn dịch là cơ sở để kỳ vọng, nhưng chưa đủ để kết luận vaccine có thể kéo dài thời gian sống, giảm tỷ lệ tái phát hay thay thế các phương pháp điều trị đang được áp dụng. Vaccine mRNA điều trị ung thư của Nga mở ra hy vọng mới nhưng mới ở giai đoạn nghiên cứu ban đầu.
Chưa đủ bằng chứng để thay thế phác đồ hiện tại
Theo bác sĩ, trong ung thư học, mọi phương pháp mới đều phải trải qua các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn với thời gian theo dõi đủ dài để chứng minh hiệu quả và tính an toàn trước khi được đưa vào điều trị tiêu chuẩn. “Đây là bước tiến đáng kỳ vọng của miễn dịch điều trị ung thư, nhưng từ một tín hiệu tích cực đến phương pháp điều trị tiêu chuẩn vẫn cần thêm rất nhiều bằng chứng khoa học”, ông nhấn mạnh.
Người bệnh không nên vì những thông tin lan truyền trên mạng xã hội mà trì hoãn hoặc từ chối các phương pháp đã được chứng minh hiệu quả như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị đích hay liệu pháp miễn dịch. Điều quan trọng nhất hiện nay vẫn là phát hiện bệnh sớm, điều trị đúng phác đồ và tái khám đầy đủ. Đây vẫn là những yếu tố quyết định khả năng kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống.
Bệnh nhân Việt Nam có cơ hội tiếp cận?
Trước băn khoăn về cơ hội bệnh nhân Việt Nam được tiếp cận loại vaccine này, theo bác sĩ, câu trả lời là có, nếu các nghiên cứu trong tương lai tiếp tục chứng minh hiệu quả và vaccine được các cơ quan quản lý y tế trên thế giới cấp phép. Hiện NeoOncoVac vẫn ở giai đoạn nghiên cứu rất sớm ngay tại Nga, trên số lượng bệnh nhân còn ít. Sau giai đoạn này, vaccine cần tiếp tục được đánh giá qua nhiều nghiên cứu lâm sàng với quy mô lớn hơn trước khi có thể sản xuất đại trà và đưa vào thực hành điều trị.
Nếu các dữ liệu về hiệu quả và độ an toàn đủ thuyết phục, các cơ quan quản lý sẽ xem xét cấp phép lưu hành. Khi đó, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tiếp cận công nghệ này giống như nhiều loại thuốc, kỹ thuật và thiết bị y tế hiện đại khác.
Theo bác sĩ Duy Anh, những năm gần đây, Việt Nam rút ngắn đáng kể khoảng cách với thế giới trong việc cập nhật các phương pháp điều trị mới. Ngành Y tế cũng đang tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công nghệ sinh học và từng bước tham gia các nghiên cứu liên quan đến vaccine ung thư mRNA.
Không để kỳ vọng vượt quá bằng chứng khoa học
“Tôi tin người bệnh ung thư Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tiếp cận những công nghệ tiên tiến như vậy trong tương lai. Nhưng điều quan trọng là không nên vì quá sốt ruột chờ đợi một liệu pháp mới mà bỏ lỡ ‘thời điểm vàng’ điều trị bằng những phương pháp đã được chứng minh hiệu quả hiện nay”, ông nói.
Bác sĩ cũng lưu ý NeoOncoVac không phải vaccine điều trị ung thư đầu tiên trên thế giới. Đây là một đại diện của thế hệ vaccine điều trị ung thư mới đang được nhiều nhóm nghiên cứu phát triển, cho thấy cuộc chiến chống ung thư vẫn không ngừng có thêm những hướng đi mới.
“Dù còn rất nhiều việc phải làm, những tiến bộ này mang đến thêm hy vọng cho người bệnh. Nhưng đó phải là hy vọng dựa trên nền tảng khoa học, chứ không phải những kỳ vọng vượt quá các bằng chứng hiện có”, bác sĩ Duy Anh cho biết.
Theo VTC News
