Vaccine thủy đậu không phòng được bệnh zona: Chuyên gia giải đáp chi tiết
Nhiều người thắc mắc liệu vaccine thủy đậu đã tiêm trước đây có giúp phòng ngừa bệnh zona hay không, và khi nào nên tiêm vaccine phòng zona để đạt hiệu quả tối ưu. Để làm rõ vấn đề này, chúng tôi đã trao đổi với chuyên gia y tế.
Bệnh zona và các nhóm nguy cơ cao
Bệnh zona là một nhiễm trùng da do virus Varicella zoster (VZV) gây ra, biểu hiện qua các mảng ban đỏ, mụn nước hoặc bọng nước mọc thành chùm dọc theo đường phân bố của dây thần kinh ngoại biên, thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể. Bệnh này phổ biến ở người cao tuổi hoặc những người có hệ miễn dịch suy giảm.
Các nhóm nguy cơ cao mắc zona bao gồm:
- Người già yếu
- Người mắc bệnh về máu, đái tháo đường, bệnh tự miễn
- Người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, điều trị tia xạ
- Người mắc ung thư hoặc chịu căng thẳng kéo dài
Mặc dù đã có phác đồ chẩn đoán và điều trị rõ ràng, zona vẫn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm não - màng não, hoại tử võng mạc cấp tính, liệt mặt ngoại biên hoặc đau dây thần kinh kéo dài sau khi khỏi bệnh.
Vaccine phòng zona: Loại nào và hiệu quả ra sao?
Theo các chuyên gia, tiêm vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh zona. Hiện nay, có hai loại vaccine phòng zona chính:
- Vaccine sống giảm độc lực: Được sản xuất từ virus đã làm giảm độc lực, có khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch mạnh. Tuy nhiên, loại này thường không được khuyến cáo cho người suy giảm miễn dịch vì vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh.
- Vaccine tái tổ hợp: Sử dụng các kháng nguyên đặc trưng của virus để tạo đáp ứng miễn dịch đặc hiệu, an toàn hơn cho nhiều nhóm đối tượng. Loại vaccine này thường yêu cầu tiêm đủ liều và có thể cần tiêm nhắc lại để duy trì hiệu quả bảo vệ lâu dài.
Một quan niệm sai lầm phổ biến là vaccine thủy đậu có thể phòng được bệnh zona. Điều này hoàn toàn không chính xác. Dù cả hai bệnh đều do cùng một loại virus VZV gây ra, vaccine thủy đậu không có tác dụng ngừa zona. Các nghiên cứu chỉ ra rằng vaccine phòng zona cần có nồng độ virus cao gấp 60-100 lần so với vaccine thủy đậu thông thường mới có thể tạo ra đáp ứng miễn dịch hiệu quả.
Hiệu quả và khuyến cáo tiêm phòng
Vaccine phòng zona đã chứng minh hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa khởi phát bệnh và các biến chứng liên quan. Cụ thể:
- Ở người có hệ miễn dịch bình thường từ 50 đến 69 tuổi, hiệu quả bảo vệ có thể đạt tới 97%.
- Với người từ 70 tuổi trở lên, hiệu quả khoảng 91%.
- Vaccine cũng giúp phòng biến chứng đau dây thần kinh sau zona với hiệu quả trên 91%.
- Đối với những người có hệ miễn dịch suy yếu, hiệu quả bảo vệ dao động từ 68% đến 91%.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo nên tiêm vaccine phòng zona cho người từ 50 tuổi trở lên. Ngoài ra, người trưởng thành từ 19 tuổi có nguy cơ cao mắc zona do suy giảm miễn dịch, chẳng hạn như đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc mắc các bệnh lý gây suy giảm miễn dịch, cũng nên cân nhắc tiêm phòng. Đối với nhóm này, chỉ nên sử dụng vaccine tái tổ hợp và tránh vaccine sống giảm độc lực do nguy cơ tiềm ẩn.
Việc hiểu rõ về vaccine và tuân thủ khuyến cáo tiêm phòng không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng.
