Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về định hướng thu hút và sử dụng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy quản lý và phát triển kinh tế tại Việt Nam. Thay vì chạy theo số lượng dự án, Việt Nam tập trung vào chất lượng, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường và có liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Chuyển hướng chiến lược từ số lượng sang chất lượng
Trước Nghị quyết 10, Việt Nam thường chú trọng thu hút FDI với số lượng lớn, dẫn đến nhiều dự án gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp. Nghị quyết 10, ban hành năm 2017, đã thay đổi cách tiếp cận này. Theo đó, Việt Nam ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, sử dụng ít lao động nhưng năng suất cao.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh: “Chúng ta không còn chấp nhận mọi dự án FDI, mà phải có chọn lọc, ưu tiên những dự án mang lại lợi ích lâu dài cho nền kinh tế.” Điều này thể hiện rõ qua việc nhiều dự án công nghệ thấp, gây ô nhiễm đã bị từ chối hoặc yêu cầu nâng cấp.
Tăng cường liên kết nội địa và chuyển giao công nghệ
Một điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết 10 là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Trước đây, nhiều dự án FDI hoạt động như “ốc đảo”, ít tác động đến các nhà cung cấp địa phương. Nghị quyết yêu cầu các dự án FDI phải cam kết tỷ lệ nội địa hóa và chuyển giao công nghệ.
Kết quả, tỷ lệ nội địa hóa trong ngành công nghiệp hỗ trợ tăng từ 20% năm 2017 lên 30% năm 2023, theo số liệu của Bộ Công Thương. Nhiều tập đoàn lớn như Samsung, LG đã tăng cường sử dụng linh kiện trong nước, mở ra cơ hội cho hàng nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Tác động đến môi trường và phát triển bền vững
Nghị quyết 10 cũng đặt ra yêu cầu khắt khe về môi trường. Các dự án FDI phải đáp ứng tiêu chuẩn môi trường cao, sử dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng. Điều này giúp Việt Nam tránh được “bẫy” trở thành bãi thải công nghệ của thế giới.
Nhiều địa phương đã từ chối các dự án thép, xi măng gây ô nhiễm nặng, thay vào đó thu hút các dự án năng lượng tái tạo, điện tử, vi mạch. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, lượng khí thải từ các khu công nghiệp đã giảm 15% so với năm 2018 nhờ siết chặt tiêu chuẩn.
Thách thức và triển vọng trong thời gian tới
Mặc dù đạt nhiều kết quả, việc thực thi Nghị quyết 10 vẫn gặp khó khăn. Nhiều doanh nghiệp trong nước chưa đủ năng lực để tham gia chuỗi cung ứng FDI. Chuyển giao công nghệ còn hạn chế, chủ yếu là công nghệ bậc thấp. Bên cạnh đó, cạnh tranh thu hút FDI trong khu vực ngày càng gay gắt.
Để tiếp tục đổi mới tư duy, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp để tận dụng tối đa làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu. Nghị quyết 10 không chỉ là bước chuyển trong tư duy FDI mà còn là động lực cho tái cơ cấu nền kinh tế.
