Cấp phép vaccine EV71: Cột mốc lịch sử trong phòng chống tay chân miệng
Bộ Y tế chính thức cấp phép lưu hành vaccine phòng chủng virus Enterovirus 71 (EV71) vào tháng 3 vừa qua, đánh dấu cột mốc quan trọng sau hơn 20 năm kể từ khi ca bệnh tay chân miệng đầu tiên được phát hiện tại Việt Nam. Đây được xem là tin vui mang tính lịch sử cho hàng triệu phụ huynh và nhân viên y tế trên cả nước, khi bệnh tay chân miệng luôn là nỗi ám ảnh thường trực với các gia đình có con nhỏ.
Suốt nhiều năm qua, các đợt dịch bùng phát thường xuyên đặt phụ huynh và ngành y tế vào thế bị động do thiếu vũ khí phòng bệnh đặc hiệu. Vaccine EV71 mở ra giải pháp công nghệ cao, giúp bảo vệ trẻ trước nguy cơ chuyển nặng và tử vong do chủng virus nguy hiểm này.
Hiệu quả bảo vệ vượt trội của vaccine EV71
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1, chia sẻ tại chương trình Medi Talk do Tri Thức - Znews thực hiện rằng EV71 luôn là "bài toán" thách thức nhất bởi đặc tính nguy hiểm: virus có ái lực đặc biệt cao với mô thần kinh trung ương, tấn công trực diện vào thân não – nơi điều khiển hệ tim mạch và hô hấp, gây biến chứng tối cấp như suy tim, phù phổi cấp chỉ trong vài giờ.
Vaccine EV71 vừa được cấp phép là loại vaccine bất hoạt, ứng dụng công nghệ tế bào nuôi cấy tiên tiến. Sản phẩm là kết quả nghiên cứu kéo dài nhiều năm, đã vượt qua thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III đa trung tâm tại Đài Loan và Việt Nam trên hàng nghìn trẻ em. Dữ liệu lâm sàng cho thấy hiệu quả bảo vệ đạt từ 98% đến 100% đối với chủng EV71, đồng thời cung cấp khả năng bảo vệ chéo hiệu quả chống lại phân nhóm EV71/C4 – tác nhân chính gây dịch lớn và nghiêm trọng tại Việt Nam. Khả năng bảo vệ được chứng minh kéo dài ổn định trong nhiều năm.
Tuy nhiên, PGS Hùng lưu ý: "Vaccine hiện tại được bào chế chuyên biệt và chỉ đặc hiệu tối ưu với chủng EV71. Đây là lớp bảo vệ cốt lõi nhưng không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh truyền thống." Bên cạnh EV71, các chủng khác như Coxsackievirus A6, A10, A16 vẫn lưu hành, do đó phụ huynh cần duy trì thói quen "ăn sạch, uống sạch, ở sạch" và rửa tay thường xuyên.
Đối tượng và lịch tiêm vaccine EV71
Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Giao Thi, Trưởng phòng Quản trị nội dung đào tạo và kiểm duyệt chuyên môn Y khoa eCom, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, cho biết vaccine EV71 được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Đây là nhóm tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, nguy cơ mắc cao nhất và dễ chuyển nặng, đặc biệt khi trẻ bắt đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo với nguy cơ lây nhiễm chéo lớn.
Lịch tiêm cụ thể:
- Phác đồ cơ bản: 2 mũi tiêm, khoảng cách tối thiểu giữa mũi 1 và mũi 2 là 56 ngày (2 tháng).
- Mũi nhắc lại: Trẻ tiêm mũi đầu từ 2 tháng đến dưới 2 tuổi cần thêm 1 mũi nhắc lại sau 2 mũi cơ bản để củng cố và kéo dài hiệu lực bảo vệ.
- Tính bền vững: Sau khi hoàn thành phác đồ, trẻ không cần tiêm nhắc lại hàng năm.
PGS Hùng nhấn mạnh: bệnh tay chân miệng đã xuất hiện rải rác quanh năm, không còn tính mùa rõ rệt. Do đó, phụ huynh không nên chờ đến cao điểm dịch (tháng 3-5 và tháng 9-12) mới tiêm, vì cơ thể trẻ cần vài tuần để xây dựng kháng thể sau khi tiêm đủ phác đồ. Tiêm chủ động càng sớm càng tốt khi trẻ đủ điều kiện sức khỏe.
Lộ trình cung ứng vaccine tại Việt Nam
Giải thích về việc vaccine đã được cấp phép từ tháng 3 nhưng chưa phổ biến rộng rãi, PGS Hùng cho biết vaccine phải trải qua quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt kéo dài vài tháng trước khi xuất xưởng. Các đơn vị nhập khẩu cần đặt hàng với nhà sản xuất nước ngoài, nhà sản xuất chuẩn bị dây chuyền, đóng gói và dán nhãn theo quy chuẩn Việt Nam. Khi hàng về nước, cơ quan kiểm định của Bộ Y tế tiếp tục lấy mẫu, kiểm định độc lập từng lô vaccine trước khi cho lưu hành.
Bác sĩ Giao Thi cho biết các hệ thống tiêm chủng dịch vụ lớn đang chuẩn bị: đào tạo đội ngũ y bác sĩ về phác đồ, chỉ định và chống chỉ định của vaccine EV71; rà soát hệ thống dây chuyền lạnh khép kín và kho bảo quản đạt chuẩn GSP, duy trì nhiệt độ 2-8 độ C. "Phụ huynh nên theo dõi sát các thông báo từ các kênh truyền thông chính thống của các trung tâm tiêm chủng, để cập nhật thời điểm đăng ký mũi tiêm sớm nhất", bác sĩ Giao Thi nhấn mạnh.
Giữ thế chủ động trước khi vaccine cập bến
Trong thời gian chờ vaccine, PGS Hùng khuyến cáo phụ huynh theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm: sốt cao trên 39 độ C liên tục không hạ, sốt kéo dài trên 2 ngày, nôn ói nhiều, lừ đừ, quấy khóc vô cớ. Đặc biệt, dấu hiệu giật mình chới với từ 2 lần trở lên trong 30 phút là tín hiệu virus đã tấn công thần kinh, cần đưa trẻ đến bệnh viện nhi ngay lập tức.
Bác sĩ Giao Thi lưu ý không tự ý áp dụng biện pháp dân gian như bôi thuốc tưa lưỡi, đắp lá, chọc vỡ nốt phỏng nước vì dễ gây nhiễm trùng, nhiễm khuẩn huyết. Phụ huynh nên chuẩn bị tâm thế đưa con đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch ngay khi vaccine chính thức phát hành.
