Khả năng kiểm soát cholesterol giảm theo tuổi
Bước sang tuổi 40, cơ thể bắt đầu có nhiều thay đổi. Quá trình trao đổi chất chậm hơn, nội tiết tố biến động, cholesterol dễ tăng hơn trước. Cholesterol tăng sau tuổi 40 là vấn đề khá phổ biến nhưng không nên xem nhẹ vì có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch nếu không được kiểm soát, theo trang sức khỏe OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Bà Archana Batra, chuyên gia dinh dưỡng và giáo dục bệnh tiểu đường tại Ấn Độ, cho biết khả năng điều hòa cholesterol của cơ thể giảm dần khi tuổi tác tăng lên. Vì vậy, cholesterol dễ tích tụ trong máu hơn so với giai đoạn còn trẻ. Quá trình lão hóa không thể ngăn chặn, nhưng hiểu rõ những thay đổi này sẽ giúp mỗi người chủ động theo dõi sức khỏe và kiểm soát cholesterol hiệu quả hơn.
Thay đổi nội tiết ảnh hưởng đến cholesterol
Nội tiết tố có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cholesterol, đặc biệt ở phụ nữ. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Clinical Lipidology vào năm 2025 cho thấy phụ nữ trung niên có nồng độ hormone AMH thấp thường có mức cholesterol HDL (cholesterol tốt) thấp hơn. Hormone AMH (Anti-Müllerian hormone) là chỉ số liên quan đến dự trữ buồng trứng, và sự sụt giảm của nó phản ánh quá trình lão hóa sinh sản.
Theo bà Batra, giai đoạn mãn kinh có thể làm tăng cholesterol LDL (cholesterol xấu) và giảm cholesterol HDL. Trước mãn kinh, hormone estrogen giúp duy trì mức cholesterol khỏe mạnh. Khi estrogen giảm, tác dụng bảo vệ này cũng giảm theo, khiến cholesterol xấu tăng và cholesterol tốt giảm. Ở nam giới, nồng độ testosterone cũng suy giảm dần theo tuổi, điều này góp phần làm thay đổi cholesterol và ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch.
Trao đổi chất chậm và ít vận động
Tuổi càng cao, cơ thể càng đốt cháy ít calo hơn. Nếu vẫn duy trì chế độ ăn như trước, lượng calo dư thừa sẽ tích lũy thành mỡ. Theo bà Batra, quá trình trao đổi chất chậm là một nguyên nhân khiến cholesterol tăng theo thời gian. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrients vào năm 2024 khẳng định mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng đi kèm mức cholesterol LDL và triglyceride cao hơn.
Hoạt động thể chất đóng vai trò then chốt trong kiểm soát cholesterol. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, làm vườn hoặc khiêu vũ đều giúp tăng cholesterol HDL, giảm cholesterol LDL và cải thiện sức khỏe tim mạch nếu duy trì đều đặn. Các chuyên gia khuyến nghị dành ít nhất 150 phút mỗi tuần cho hoạt động thể chất cường độ vừa. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Clinical Lipidology vào năm 2023 còn cho thấy đi bộ 4 phút sau mỗi giờ ngồi liên tục giúp giảm cholesterol LDL.
Thay đổi thành phần cơ thể
Khối lượng cơ giảm dần theo tuổi, trong khi lượng mỡ, đặc biệt ở vùng bụng, có xu hướng tăng lên. Cơ bắp tiêu hao nhiều năng lượng hơn mỡ nên khi khối cơ giảm, quá trình trao đổi chất cũng chậm hơn. Lượng mỡ cơ thể tăng còn làm tăng cholesterol LDL, triglyceride và nguy cơ mắc bệnh tim cùng tiểu đường loại 2.
Để duy trì khối cơ, các bài tập tăng sức mạnh như nâng tạ, chống đẩy, squat kết hợp chế độ ăn đủ protein là cần thiết. Protein từ thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu và các loại hạt giúp cung cấp nguyên liệu xây dựng cơ bắp, hỗ trợ quá trình trao đổi chất.
Duy trì lối sống lành mạnh
Theo bà Batra, chế độ ăn vẫn giữ vai trò quan trọng sau tuổi 40. Nên tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt và quả hạch để bổ sung chất xơ. Yến mạch, lúa mạch, đậu, đậu lăng, táo và lê giàu chất xơ hòa tan, giúp giảm lượng cholesterol hấp thu vào máu. Bên cạnh đó, cần hạn chế thịt nhiều mỡ, thịt chế biến sẵn, bơ, sữa nguyên kem, bánh ngọt, món chiên, nước ngọt có đường và thực phẩm chế biến sẵn.
Ngoài chế độ ăn và tập luyện, việc kiểm soát căng thẳng và ngủ đủ giấc cũng góp phần ổn định cholesterol. Căng thẳng mãn tính có thể làm tăng hormone cortisol, dẫn đến tăng cholesterol và tích mỡ bụng. Ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm giúp cơ thể phục hồi và điều hòa các quá trình chuyển hóa.
Tầm quan trọng của kiểm tra định kỳ
Cholesterol cao thường không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, sau tuổi 40 cần kiểm tra cholesterol định kỳ, nhất là khi mắc tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì, hút thuốc hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim hay tăng cholesterol. Theo khuyến cáo, người trên 40 tuổi nên kiểm tra cholesterol ít nhất 1-2 năm một lần. Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời sẽ giúp giảm nguy cơ biến cố tim mạch, duy trì sức khỏe lâu dài.
