Bệnh viện E vừa đưa ra cảnh báo về tình trạng vỡ phế nang vi thể ở người trẻ, với ca bệnh điển hình là một nam thanh niên 20 tuổi nhập viện sau nhiều ngày ho kéo dài, đau ngực và khó thở nhẹ. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CLVT) lồng ngực cho thấy bệnh nhân bị tràn khí trung thất tự phát (Spontaneous Pneumomediastinum – SPM) do vỡ phế nang vi thể, một tình trạng hiếm gặp nhưng có thể gây nguy hiểm nếu không được chẩn đoán kịp thời.
Trường hợp bệnh nhân 20 tuổi
Theo thông tin từ Bệnh viện E, bệnh nhân nam 20 tuổi có triệu chứng ho từng cơn kéo dài khoảng một tuần, sau đó xuất hiện thêm khó thở nhẹ. Khi thăm khám, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân tỉnh táo nhưng thở nhanh, ho có đờm, hai đáy phổi có rale nổ và đặc biệt xuất hiện hiện tượng “lép bép” dưới da vùng thượng đòn – dấu hiệu gợi ý có khí thoát ra dưới da. Các xét nghiệm huyết học, đông máu và sinh hóa đều trong giới hạn bình thường, ngoại trừ chỉ số viêm CRP tăng nhẹ ở mức 9,37 mg/L.
Để xác định nguyên nhân chính xác, bệnh nhân được chỉ định chụp CLVT lồng ngực. Kết quả cho thấy có các dải khí nhỏ chạy dọc theo bó mạch - phế quản từ ngoại vi phổi vào trung thất, gây tràn khí trung thất và tràn khí dưới da vùng cổ hai bên. Đáng chú ý, bệnh nhân không có tràn khí màng phổi hay tổn thương nhu mô phổi. Hình ảnh này thể hiện rõ hiệu ứng Macklin – dấu hiệu điển hình của tình trạng vỡ phế nang vi thể khiến không khí rò rỉ vào trung thất.
Cơ chế hình thành tràn khí trung thất tự phát
Theo các bác sĩ Bệnh viện E, tràn khí trung thất tự phát là tình trạng không khí xuất hiện trong khoang trung thất mà không do chấn thương. Đây là bệnh lý khá hiếm, với tỷ lệ gặp khoảng 1/8.000 đến 1/42.000 trường hợp cấp cứu, chủ yếu xảy ra ở nam giới trẻ tuổi. Nguyên nhân thường bắt nguồn từ những tình huống làm áp lực trong lồng ngực tăng đột ngột như ho dữ dội, cơn hen phế quản, nôn nhiều, rặn mạnh hoặc gắng sức khi tập luyện.
Khi áp lực tăng cao, các phế nang ở ngoại vi phổi có thể bị rách vi thể. Không khí sau đó thoát vào mô kẽ phổi, di chuyển dọc theo bao mạch máu - phế quản về rốn phổi rồi lan vào trung thất, tạo nên hiện tượng tràn khí trung thất. Khí cũng có thể tiếp tục lan lên vùng cổ, gây tràn khí dưới da với cảm giác lép bép khi sờ. Chụp CLVT lồng ngực được coi là tiêu chuẩn vàng giúp phát hiện sớm hiệu ứng Macklin, đồng thời phân biệt bệnh lý này với những tình trạng nguy hiểm hơn như thủng thực quản hoặc tổn thương đường thở lớn cần can thiệp ngoại khoa khẩn cấp.
Điều trị và tiên lượng
May mắn, phần lớn trường hợp tràn khí trung thất tự phát do hiệu ứng Macklin có tiên lượng tốt và chỉ cần điều trị bảo tồn bằng nghỉ ngơi, thở oxy, thuốc giảm ho và giảm đau. Với bệnh nhân 20 tuổi nói trên, sau 3 ngày điều trị, tình trạng tràn khí trung thất đã hết hoàn toàn. Nội soi cũng không ghi nhận tổn thương thực quản, xác nhận không có nguyên nhân thứ phát nguy hiểm.
Bệnh viện E khuyến cáo, người trẻ không nên chủ quan khi xuất hiện đau ngực, khó thở hoặc cảm giác lép bép dưới da vùng cổ sau những cơn ho kéo dài hay gắng sức mạnh. Đây có thể là dấu hiệu của tràn khí trung thất tự phát. Việc đến cơ sở y tế để được chụp CLVT và chẩn đoán sớm sẽ giúp điều trị kịp thời, hạn chế các biến chứng nguy hiểm. Theo bác sĩ Bệnh viện E, nhận thức về dấu hiệu hiệu ứng Macklin là chìa khóa để phát hiện sớm và tránh các can thiệp không cần thiết.
