Cảnh báo ung thư phổi: 70% nốt phổi nhỏ dưới 3 cm là ác tính, AI giúp phát hiện sớm
Trong thực tế, nhiều người vẫn lầm tưởng rằng chỉ khi xuất hiện các dấu hiệu rõ ràng như đau ngực, ho kéo dài hay ho ra máu thì phổi mới có vấn đề. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng ung thư phổi thường tiến triển một cách âm thầm, và không ít trường hợp được phát hiện hoàn toàn tình cờ khi bệnh nhân đi khám các chuyên khoa khác. Điều này nhấn mạnh sự nguy hiểm của việc chủ quan và chờ đợi triệu chứng bộc lộ.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sàng lọc ung thư phổi
Tại Bệnh viện Bạch Mai, mỗi ngày có từ 8.000 đến 10.000 lượt khám, tạo ra một khối lượng công việc khổng lồ. TS Ngô Gia Khánh, Trưởng khoa Phẫu thuật lồng ngực, cho biết bệnh viện đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo để sàng lọc khoảng 4.000 phim X-quang mỗi ngày. Công nghệ này đã giúp phát hiện sớm nhiều nốt phổi với kích thước rất nhỏ, mà mắt thường có thể bỏ qua.
Thực tế lâm sàng cho thấy một con số đáng báo động: gần 70% các nốt phổi dưới 3 cm là ác tính. Ngay cả những nốt nhỏ dưới 1 cm, tỷ lệ ung thư cũng lên tới hơn 64%. Đây là những con số khiến nhiều người bất ngờ, bởi phần lớn các tổn thương này chưa gây ra triệu chứng rõ ràng, khiến bệnh nhân không nhận thức được nguy cơ.
Thay đổi quan điểm điều trị: Không nên đợi u lớn mới mổ
Theo bác sĩ Khánh, quan điểm "đợi u lớn mới mổ" đã không còn phù hợp trong y học hiện đại. Với các tổn thương được phát hiện ở giai đoạn sớm, can thiệp kịp thời có thể giúp điều trị triệt căn, và nhiều trường hợp thậm chí không cần đến hóa trị bổ trợ. Ngược lại, nếu phát hiện muộn, quá trình điều trị sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều, đồng thời chi phí cũng tăng cao đáng kể.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, cho biết ung thư phổi hiện đứng thứ ba về tỷ lệ mắc nhưng xếp thứ hai về tỷ lệ tử vong tại Việt Nam. Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm khoảng 80-85% số ca bệnh. Đáng chú ý, tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến tại Việt Nam chiếm tới 80% trong nhóm này, cao hơn so với nhiều nước châu Âu.
Nguy cơ không chỉ giới hạn ở người hút thuốc
Một điểm đáng lưu ý là phụ nữ châu Á không hút thuốc có tỷ lệ đột biến gene EGFR khoảng 40%, gần gấp đôi so với phương Tây. Điều này cho thấy nguy cơ ung thư phổi không chỉ giới hạn ở những người hút thuốc lá, mà còn liên quan đến các yếu tố di truyền và môi trường.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám có thể khiến người bệnh bỏ lỡ "thời điểm vàng" trong điều trị. Nhóm nguy cơ cao bao gồm:
- Người từ 50 đến 80 tuổi.
- Có tiền sử hút thuốc lâu năm hoặc đã bỏ thuốc chưa quá 15 năm.
- Thường xuyên tiếp xúc với amiăng, khí thải độc hại.
- Từng xạ trị vùng ngực.
- Có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi.
- Mắc các bệnh phổi mạn tính như COPD, xơ phổi, lao phổi.
Phụ nữ không hút thuốc nhưng sống trong môi trường có khói thuốc thụ động hoặc ô nhiễm không khí cũng không nên chủ quan. Khi xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài, khó thở, đau ngực, sụt cân không rõ nguyên nhân, người dân cần đi khám sớm để được chẩn đoán kịp thời.
Hướng điều trị cá thể hóa và phối hợp đa chuyên khoa
Theo các bác sĩ, một "nốt mờ" nhỏ nếu được phát hiện kịp thời hoàn toàn có thể điều trị dứt điểm. Ngược lại, sự chậm trễ có thể khiến bệnh tiến triển nhanh và làm giảm đáng kể cơ hội sống cho bệnh nhân. Hiện nay, việc điều trị ung thư phổi đã chuyển sang hướng cá thể hóa, với mỗi bệnh nhân được đánh giá dựa trên đặc điểm di truyền để lựa chọn phác đồ phù hợp ngay từ đầu.
Các chuyên khoa như giải phẫu bệnh, phẫu thuật lồng ngực và ung bướu được phối hợp chặt chẽ, tạo thành một chuỗi điều trị liên tục và hiệu quả. Những tiến bộ trong y học, bao gồm ứng dụng công nghệ và cập nhật phác đồ quốc tế, đang góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài chất lượng sống cho người bệnh. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời trong cuộc chiến chống lại ung thư phổi.
