Đồ uống nóng: Thói quen tiềm ẩn nguy cơ ung thư thực quản toàn cầu
Thói quen sử dụng đồ uống nóng đã trở nên quen thuộc trong đời sống hàng ngày, từ tách trà buổi sáng cho đến ly nước ấm vào buổi tối. Tuy nhiên, một đánh giá quy mô toàn cầu của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã chỉ ra rằng yếu tố đáng lo ngại không nằm ở bản thân loại đồ uống mà chính là nhiệt độ khi sử dụng.
Nguy cơ từ nhiệt độ cao và phân loại của IARC
Hội đồng gồm 23 nhà khoa học quốc tế kết luận rằng việc uống nước quá nóng có thể làm tăng nguy cơ ung thư thực quản, và được xếp vào nhóm 2A – nhóm các yếu tố “có khả năng gây ung thư” ở người. Theo phân loại của IARC, nhóm 2A bao gồm những tác nhân có bằng chứng hạn chế trên người nhưng đủ mạnh trên động vật thí nghiệm, hoặc có cơ chế sinh học hợp lý cho thấy nguy cơ gây ung thư. Điều này đồng nghĩa với việc chưa thể đưa ra kết luận tuyệt đối, nhưng vẫn cần đặc biệt thận trọng.
Cơ chế gây tổn thương và nguy cơ tức thì
Về cơ chế, việc thường xuyên uống đồ quá nóng có thể gây tổn thương lặp đi lặp lại lên niêm mạc thực quản. Theo thời gian, những tổn thương này có thể tạo điều kiện cho các tế bào biến đổi bất thường. Không chỉ dừng lại ở nguy cơ lâu dài, nhiệt độ cao còn có thể gây bỏng ngay lập tức. Hiệp hội Bỏng Mỹ cho biết chất lỏng ở khoảng 65°C có thể gây tổn thương da gần như ngay khi tiếp xúc nếu kéo dài.
Thống kê toàn cầu và các yếu tố nguy cơ liên quan
Theo ước tính của IARC và các tổ chức liên quan, số ca ung thư thực quản trên toàn cầu có thể tăng hơn 50% trong giai đoạn từ năm 2020 đến 2040, tiến tới gần 1 triệu ca mắc mới mỗi năm. Riêng năm 2020, thế giới ghi nhận khoảng 604.000 ca mắc mới và 544.000 ca tử vong do căn bệnh này, với tỷ lệ phân bố không đồng đều giữa các khu vực, trong đó Đông Á, Nam và Đông Phi là những nơi có tỷ lệ cao. Tại các khu vực này, ung thư biểu mô tế bào vảy là dạng bệnh phổ biến. Những yếu tố nguy cơ như hút thuốc, uống rượu, thói quen dùng đồ uống quá nóng và ô nhiễm không khí trong nhà được cho là góp phần làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh.
Khuyến nghị từ chuyên gia và các đồ uống hỗ trợ phòng ngừa
Ngoài ảnh hưởng đến thực quản, việc uống trà hoặc cà phê nóng chứa caffeine nhiều lần trong ngày còn có thể gây cảm giác bồn chồn, khó ngủ. Do đó, các chuyên gia khuyến nghị nên giới hạn số lượng tiêu thụ hoặc chuyển sang uống nước ấm ở mức nhiệt vừa phải để duy trì thói quen mà vẫn đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Dưới đây là một số loại đồ uống buổi sáng được cho là có thể hỗ trợ giảm nguy cơ ung thư ruột kết nhờ chứa nhiều hợp chất có lợi cho cơ thể:
- Trà xanh: Giàu catechin, giúp làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư và hỗ trợ tiêu hóa.
- Cà phê đen: Có thể liên quan đến việc giảm nguy cơ ung thư ruột kết và một số loại ung thư khác.
- Nước ép trái cây họ cam quýt: Chứa flavonoid và các hợp chất sinh học có đặc tính chống oxy hóa.
- Nước ép lựu: Chứa polyphenol và axit ellagic, hỗ trợ ngăn chặn sự khởi phát của tế bào ung thư.
- Nước ép nho: Giàu polyphenol như resveratrol, có khả năng giảm viêm và bảo vệ tế bào.
Lưu ý: Dù những loại đồ uống trên mang lại lợi ích nhất định, các thông tin về khả năng “chống ung thư” chủ yếu mang tính hỗ trợ và chưa thể thay thế các biện pháp phòng ngừa hay điều trị chính thống. Việc duy trì chế độ ăn cân bằng, lối sống lành mạnh và tầm soát định kỳ vẫn là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe.
