Tuần lễ Thế giới nuôi con bằng sữa mẹ năm 2026 đã chính thức phát động với chủ đề "Khởi đầu bền vững – Phát huy những thực hành tốt sẵn có". Thông điệp kêu gọi các quốc gia tiếp tục củng cố và nhân rộng các chính sách, mô hình, giải pháp đã được chứng minh hiệu quả, nhằm bảo đảm mọi bà mẹ đều có điều kiện nuôi con bằng sữa mẹ thành công. Điều này góp phần cải thiện dinh dưỡng, tăng cường an ninh lương thực và thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững.
Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia, ngày càng nhiều phụ nữ quay trở lại làm việc chỉ vài tháng sau sinh. Nếu không có sự hỗ trợ từ nơi làm việc, nhiều bà mẹ buộc phải cai sữa sớm, khiến tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu giảm đáng kể. Vì vậy, xây dựng phòng vắt, trữ sữa mẹ tại nơi làm việc được xem là một trong những "thực hành tốt sẵn có" cần được nhân rộng để hiện thực hóa thông điệp của tuần lễ năm nay.
Sữa mẹ – nền tảng cho sức khỏe và phát triển bền vững
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Huỳnh Nam Phương, Phòng Quản lý khoa học, Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế): "Sữa mẹ không chỉ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo dành cho trẻ mà còn là giải pháp phát triển bền vững." Trẻ được bú mẹ có sức đề kháng tốt hơn, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn, suy dinh dưỡng, thừa cân, béo phì và nhiều bệnh không lây nhiễm khi trưởng thành. Người mẹ giảm nguy cơ ung thư vú, ung thư buồng trứng và đái tháo đường típ 2. Gia đình giảm chi phí mua sữa công thức và chăm sóc y tế, trong khi xã hội giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ môi trường nhờ hạn chế chất thải từ bao bì, sản xuất và vận chuyển sữa thay thế.
Mặc dù lợi ích đã được khẳng định, việc quay trở lại công việc sau thời gian nghỉ thai sản vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều bà mẹ ngừng cho con bú sớm. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe trẻ em mà còn làm tăng chi phí y tế và tổn thất kinh tế cho xã hội.
Phòng vắt, trữ sữa – khoản đầu tư chiến lược cho doanh nghiệp
Nhiều người vẫn nghĩ phòng vắt sữa chỉ là một căn phòng nhỏ dành riêng cho các bà mẹ. Thực tế, đây là khoản đầu tư mang lại lợi ích cho cả người lao động lẫn doanh nghiệp. Tiến sĩ Huỳnh Nam Phương khẳng định: "Những điều tưởng như rất đơn giản lại mang đến nhiều giá trị lâu dài." Người mẹ duy trì được nguồn sữa sau khi quay trở lại làm việc, nhờ đó trẻ tiếp tục được hưởng nguồn dinh dưỡng tốt nhất trong 6 tháng đầu và kéo dài đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn. Người lao động yên tâm làm việc, giảm căng thẳng và gắn bó hơn với doanh nghiệp. Về phía doanh nghiệp, tỷ lệ nghỉ việc sau sinh giảm, số ngày nghỉ chăm con ốm giảm, đồng thời hình ảnh đơn vị quan tâm đến sức khỏe người lao động được xây dựng.
Chủ đề của tuần lễ năm nay cũng nhấn mạnh rằng nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là trách nhiệm của người mẹ mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Với doanh nghiệp, xây dựng môi trường làm việc thân thiện với bà mẹ cho con bú vừa là việc thực hiện hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, vừa là chiến lược phát triển nguồn nhân lực bền vững.
Hành lang pháp lý từ Bộ Y tế và những hành động cụ thể
Việt Nam đã có nền tảng pháp lý quan trọng khi Bộ Y tế ban hành Quyết định số 5175/QĐ-BYT năm 2021 phê duyệt Hướng dẫn triển khai phòng vắt, trữ sữa mẹ tại nơi làm việc. Đây là căn cứ để các cơ quan, doanh nghiệp có sử dụng lao động nữ triển khai thực hiện, góp phần kéo dài thời gian nuôi con bằng sữa mẹ.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những việc làm cụ thể:
- Thiết lập và duy trì phòng vắt, trữ sữa mẹ theo hướng dẫn của Bộ Y tế;
- Bố trí thời gian hợp lý để lao động nữ vắt sữa trong giờ làm việc;
- Lồng ghép nội dung chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em vào chương trình phúc lợi của doanh nghiệp.
Một nơi làm việc biết quan tâm đến bà mẹ và trẻ nhỏ sẽ giữ chân người lao động tốt hơn, nâng cao năng suất và tạo dựng văn hóa doanh nghiệp nhân văn.
Gia đình và cộng đồng cũng đóng vai trò then chốt
Không riêng doanh nghiệp, gia đình, đồng nghiệp, cán bộ y tế, công đoàn, hội phụ nữ và chính quyền địa phương đều có vai trò quan trọng trong việc giúp bà mẹ duy trì nuôi con bằng sữa mẹ. Mỗi người có thể đóng góp bằng những hành động giản dị như tôn trọng thời gian vắt sữa của người mẹ, tạo điều kiện để mẹ tiếp tục cho con bú, chia sẻ việc chăm sóc trẻ hoặc lan tỏa những thông tin khoa học về lợi ích của sữa mẹ. Một môi trường xã hội tích cực sẽ giúp người mẹ thêm tự tin và có động lực duy trì nguồn sữa trong suốt hai năm đầu đời của trẻ.
Khuyến nghị cho bà mẹ khi quay trở lại làm việc
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo bà mẹ nên:
- Cho trẻ bú mẹ sớm ngay sau sinh và bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu;
- Tập vắt và bảo quản sữa đúng cách trước khi đi làm;
- Trao đổi với người sử dụng lao động về nhu cầu sử dụng phòng vắt, trữ sữa;
- Tiếp tục cho trẻ bú trực tiếp khi ở nhà và duy trì bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn;
- Tìm kiếm sự hỗ trợ từ cán bộ y tế khi gặp khó khăn trong quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.
Hành động hôm nay vì một khởi đầu bền vững
Thông điệp "Khởi đầu bền vững – Phát huy những thực hành tốt sẵn có" không chỉ dành cho ngành y tế mà còn dành cho mỗi doanh nghiệp, mỗi gia đình và mỗi người dân. Một phòng vắt, trữ sữa mẹ tại nơi làm việc không đơn thuần là không gian cho người mẹ; đó là biểu hiện của sự quan tâm đến sức khỏe trẻ em, sự bình đẳng trong lao động, sự phát triển nguồn nhân lực và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
Hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nuôi con bằng sữa mẹ năm 2026, Viện Dinh dưỡng kêu gọi các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, cộng đồng và mỗi gia đình cùng chung tay xây dựng môi trường làm việc thân thiện với bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ; mở rộng mô hình phòng vắt, trữ sữa mẹ tại nơi làm việc; bảo vệ quyền được bú mẹ của trẻ em và quyền được tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ của phụ nữ sau khi trở lại làm việc. Mỗi hành động hôm nay sẽ góp phần tạo nên một khởi đầu bền vững cho trẻ em Việt Nam và một tương lai khỏe mạnh cho cả cộng đồng.
