Một kỹ thuật phẫu thuật mới mang tên TTT (Transverse Tibial Transport – Dịch chuyển ngang vỏ xương chày) vừa được triển khai tại Bệnh viện FV, mang lại cơ hội bảo tồn bàn chân cho bệnh nhân tiểu đường nhờ cơ chế tự tăng sinh mạch máu. Phương pháp này đã giúp ông N.P.T. (68 tuổi, TP.HCM) thoát khỏi nguy cơ cắt cụt chi sau khi vết xước nhỏ ở gót chân dẫn đến nhiễm trùng sâu.
Bi kịch từ vết xước nhỏ
Ông N.P.T., mắc tiểu đường kèm biến chứng gout, kiểm soát đường huyết kém dẫn đến mất cảm giác bàn chân, thị lực suy giảm và thoái hóa khớp. Trong lúc làm vườn, ông bị xước gót chân nhưng không hay biết. Khi phát hiện, vết thương đã nhiễm trùng nặng, ăn sâu vào xương, chảy mủ và bốc mùi hôi. Bác sĩ Trương Hoàng Vĩnh Khiêm, Khoa Chấn thương Chỉnh hình và Phẫu thuật Bàn tay, Bệnh viện FV cho biết: “Có những ca đến khám, chúng tôi gắp từ bàn chân ra mảnh chai hoặc cây đinh nhọn mà họ không biết mình giẫm phải từ bao giờ. Đến khi chảy mủ, bốc mùi thì tình trạng đã rất nặng.”
Kỹ thuật TTT – “Đi vào cõi chết để tìm lại sự sống”
Bác sĩ Khiêm giải thích rằng bàn chân tiểu đường là “vùng biên giới” giữa chỉnh hình và nội tiết. Phương pháp truyền thống chỉ xử lý phần ngọn, trong khi gốc rễ là mạch máu bị tắc nghẽn. Tỷ lệ tái loét sau 1 năm lên tới 40%, sau 5 năm là 65%. Kỹ thuật TTT, được ứng dụng rộng rãi tại Trung Quốc với tỷ lệ bảo tồn trên 90%, dựa trên nguyên lý kéo giãn xương để kích hoạt tái tạo mạch. Bác sĩ Khiêm đã trực tiếp sang Trung Quốc học tập và đề xuất Bệnh viện FV đầu tư thiết bị chuyên biệt.
Cụ thể, bác sĩ can thiệp làm gãy một phần xương chày, cố định bằng khung ngoài. Trong hai tuần đầu, bệnh nhân tự vặn ốc để kéo mảnh xương dịch chuyển 1mm mỗi ngày (chia làm 4 lần). Hai tuần sau, vặn ngược lại đưa mảnh xương về vị trí cũ. Quá trình này tạo kích thích sinh học mạnh, cơ thể “bị đánh lừa” là vùng chân đang tổn thương nghiêm trọng, từ đó tăng sinh mạng lưới mạch máu mới. “Kỹ thuật này giống như mở một con mương dẫn nước về vùng đất khô cằn. Khi có nguồn nước, cây cối mới có thể sống lại; tương tự - khi có máu nuôi dưỡng, vết thương mới có cơ hội lành”, bác sĩ Khiêm ví von.
Kết quả và mô hình đa chuyên khoa
Sau hai tháng áp dụng TTT, vết loét ăn sâu vào xương của ông T. đã lành hoàn toàn. Ông xúc động: “Tôi vô cùng biết ơn bác sĩ Khiêm và ê-kíp FV. Bác sĩ đến chăm sóc tôi bất kể ngày nghỉ, nhờ vậy tôi giữ được chân.”
TTT được xem là mắt xích trong chiến lược toàn diện. Bệnh nhân phải tuân thủ chế độ ăn, uống thuốc, khám định kỳ và đi giày chuyên dụng. Hiện Bệnh viện FV phát triển mô hình phối hợp đa chuyên khoa: Nội tiết, Chấn thương chỉnh hình, Can thiệp mạch máu, Vi trùng học và Vật lý trị liệu, nhằm giúp người bệnh giữ được khả năng đi lại và chất lượng sống.
Gánh nặng bàn chân tiểu đường
Cứ 20 giây thế giới lại có một ca cắt cụt chi do biến chứng bàn chân tiểu đường, 50% bệnh nhân tử vong sau 5 năm. Tại TP.HCM, tỷ lệ mắc đái tháo đường ở người 18-69 tuổi lên tới 8,6%. Đây là gánh nặng y tế lớn, đòi hỏi nguồn lực điều trị lâu dài.
