Tết ảnh hưởng chất lượng tinh trùng: Bác sĩ cảnh báo thói quen sinh hoạt nguy hại
Những thay đổi đột ngột về chế độ ăn uống, sinh hoạt, tiêu thụ rượu bia và giấc ngủ trong dịp Tết có thể tác động đáng kể đến chất lượng tinh trùng – yếu tố then chốt quyết định khả năng sinh sản của nam giới. Theo bác sĩ chuyên khoa II Cao Tuấn Anh từ Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, tinh trùng cần khoảng thời gian từ 72 đến 90 ngày để phát triển và trưởng thành hoàn toàn. Do đó, các thói quen sinh hoạt trong vài tuần ngắn ngủi cũng có thể ảnh hưởng sâu sắc đến kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ trong nhiều tháng tiếp theo.
Rượu bia: Kẻ thù của testosterone và tinh trùng
Trong dịp Tết, việc sử dụng rượu bia gần như không thể tránh khỏi trong các cuộc gặp gỡ, chúc tụng gia đình và bạn bè. Tuy nhiên, uống rượu thường xuyên hoặc tình trạng say kéo dài có thể gây rối loạn nội tiết tố nam, làm suy giảm đáng kể nồng độ testosterone – hormone thiết yếu cho quá trình sản xuất tinh trùng. Nam giới tiêu thụ nhiều rượu bia phải đối mặt với nguy cơ giảm số lượng tinh trùng, suy yếu khả năng di động và gia tăng tỷ lệ tinh trùng dị dạng. Hơn nữa, rượu còn làm tăng căng thẳng oxy hóa, gây tổn thương ADN của tinh trùng, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng thụ tinh và chất lượng phôi thai. Bác sĩ Tuấn Anh khuyến cáo nam giới nên hạn chế tối đa việc uống rượu bia, không vượt quá 1-2 đơn vị cồn mỗi ngày và tránh tình trạng say xỉn liên tục trong nhiều ngày.
Ăn uống thiếu cân bằng: Mối nguy từ đồ chiên rán và chất béo
Bánh chưng, giò chả, thịt đông, cùng các món chiên rán và thực phẩm giàu chất béo bão hòa là những đặc trưng không thể thiếu trên mâm cỗ Tết. Tuy nhiên, chế độ ăn uống chứa nhiều chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn có mối liên hệ mật thiết với việc giảm mật độ tinh trùng và tăng nguy cơ xuất hiện tinh trùng dị dạng. Tình trạng thừa cân, béo phì do ăn uống quá mức trong kỳ nghỉ lễ cũng làm tăng estrogen ngoại biên, giảm testosterone và cản trở quá trình sinh tinh. Bên cạnh đó, việc tích tụ mỡ thừa vùng bụng làm tăng nhiệt độ ở tinh hoàn – yếu tố bất lợi cho sự phát triển của tinh trùng. Để bảo vệ sức khỏe sinh sản, nam giới nên duy trì chế độ ăn cân bằng, tăng cường rau xanh, trái cây, cá biển, các loại hạt, đồng thời hạn chế đồ chiên rán và thịt đỏ.
Thức khuya và thiếu ngủ: Phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên
Ngày Tết, nhiều người có thói quen thức khuya để xem phim, tụ tập bạn bè, chơi game hoặc di chuyển liên tục. Thiếu ngủ kéo dài sẽ làm giảm sản xuất testosterone và phá vỡ nhịp sinh học của quá trình sinh tinh. Testosterone thường đạt đỉnh điểm vào ban đêm, đặc biệt trong giai đoạn ngủ sâu. Ngủ ít hơn 6 giờ mỗi đêm có thể làm suy giảm đáng kể nồng độ hormone này, kéo theo giảm ham muốn tình dục và chất lượng tinh trùng. Các chuyên gia y tế khuyến cáo nam giới nên ngủ đủ từ 7 đến 8 giờ mỗi ngày, tránh thức khuya liên tục trong nhiều ngày liền.
Stress và thay đổi sinh hoạt: Tác động đến trục nội tiết
Dịp Tết không chỉ là thời gian nghỉ ngơi mà còn là giai đoạn nhiều người phải đối mặt với căng thẳng từ công việc, tài chính, di chuyển và trách nhiệm gia đình. Stress kéo dài có thể làm tăng cortisol, tác động tiêu cực đến trục nội tiết hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn, dẫn đến suy giảm quá trình sinh tinh. Những thay đổi đột ngột trong nhịp sinh hoạt, ít vận động hoặc ngồi nhiều trong những ngày nghỉ cũng có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn máu vùng sinh dục.
Hút thuốc lá và chất kích thích: Nguy cơ tiềm ẩn
Thuốc lá là yếu tố đã được chứng minh rõ ràng làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, đồng thời tăng tỷ lệ tinh trùng bị đứt gãy ADN. Dịp Tết thường gia tăng việc hút thuốc thụ động trong không gian kín, điều này cũng gây tác động tiêu cực đến sức khỏe sinh sản. Các chất kích thích khác như cà phê liều cao, nước tăng lực, hoặc chất gây nghiện cũng có thể ảnh hưởng đến nội tiết và chất lượng tinh trùng nếu sử dụng quá mức.
Theo bác sĩ Tuấn Anh, việc thay đổi lối sống là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình điều trị vô sinh nam. Nhiều trường hợp đã cải thiện đáng kể chất lượng tinh trùng chỉ sau 3 đến 6 tháng điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và loại bỏ các thói quen xấu.
