Trong bối cảnh chi phí sản xuất leo thang, các doanh nghiệp chăn nuôi trứng gà sạch đang đối mặt với tình trạng thua lỗ nghiêm trọng. Trong khi đó, trên thị trường, trứng gà hết hạn hoặc cận date lại được bày bán tràn lan với giá siêu rẻ, chỉ 1.000 đồng/quả, gây ra nhiều hệ lụy cho cả người sản xuất lẫn người tiêu dùng.
Áp lực chi phí đè nặng lên doanh nghiệp sạch
Bà Lâm Thúy Ái, Tổng giám đốc Công ty CP Mebi Farm, cho biết để sản xuất một quả trứng gà đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, doanh nghiệp phải chịu áp lực chi phí từ nhiều phía. Chi phí thức ăn chăn nuôi, logistics, vắc-xin, thuốc thú y, cùng các chính sách thuế, phí và bảo hiểm cho người lao động liên tục tăng cao, đẩy giá thành sản xuất chung tăng khoảng 35% so với trước.
Theo tính toán thực tế, một con gà đẻ trứng tiêu thụ trung bình từ 110-115g cám mỗi ngày. Với giá thức ăn chăn nuôi dao động khoảng 11.000 đồng/kg, cộng với tỷ lệ đẻ trứng bình quân trong vòng đời đàn gà chỉ đạt khoảng 80%, giá thành một quả trứng tại chuồng (chưa qua sơ chế) đã chạm mức 1.700-1.800 đồng. Khi vận chuyển về nhà máy để sơ chế, kiểm nghiệm và đóng gói, chi phí đội thêm 500-600 đồng/quả, nâng giá thành thực tế của trứng gà sạch lên 2.200-2.400 đồng/quả.
Với mức chênh lệch chi phí như hiện nay, một trang trại quy mô 1 triệu con gà (cho ra khoảng 1 triệu quả trứng/ngày) đang phải chịu lỗ khổng lồ từ 800 triệu đến 1 tỉ đồng mỗi ngày.
Trứng hết đát tràn lan trên thị trường
Trong khi các doanh nghiệp sạch đang lỗ ròng trên từng quả trứng, thì tại cổng khu công nghiệp, chợ đầu mối hay vỉa hè, trứng gà trôi nổi lại được bày bán với giá siêu rẻ: 1.000 đồng/quả hoặc 10.000 đồng/chục. Bà Thúy Ái chỉ rõ: "Đây thực chất là các loại 'trứng gà dạt' từ các trang trại lớn không kịp tiêu thụ, hoặc hàng đã cận hạn/quá hạn sử dụng. Trứng gà an toàn chỉ có chất lượng tốt nhất trong vòng 30 ngày kể từ khi gà đẻ. Từ ngày thứ 31 trở đi, do không thể đưa vào kênh phân phối chính thống như siêu thị, các loại trứng cận date hoặc hết date này bị tuồn ra ngoài đường, bán đổ bán tháo."
Doanh nghiệp sạch bị bóp nghẹt
Theo bà Ái, giữa thời điểm kinh tế khó khăn, người tiêu dùng - đặc biệt là công nhân và người thu nhập thấp - dễ bị thu hút bởi mức chênh lệch giá cả. Họ thấy một hộp trứng ngoài đường rẻ hơn trong siêu thị tới 18.000 đồng nên sẵn sàng lựa chọn mà không hay biết về nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Điều này vô tình bóp nghẹt các sản phẩm sạch, khiến hệ thống siêu thị cũng gặp khó khăn khi phải tiêu hủy hàng cận date, không thể đưa ra vỉa hè bán giảm giá.
Không chỉ chịu áp lực tài chính, các nhà sản xuất thực phẩm sạch còn đối mặt với rủi ro pháp lý và áp lực truyền thông khắt khe. Doanh nghiệp đã đổ hàng trăm, hàng ngàn tỉ đồng để xây dựng trang trại đạt chuẩn ESG, tuân thủ nghiêm ngặt quy định về môi trường và chất lượng. Họ không bao giờ dám cắt giảm chất lượng xuống dưới 70% để giảm chi phí, bởi chỉ cần một sơ suất nhỏ bị cơ quan chức năng kiểm tra, làn sóng khủng hoảng sẽ ập đến.
"Hệ quả tất yếu của làn sóng thua lỗ kéo dài là nhiều chủ trang trại lâm vào khủng hoảng tinh thần, không còn tâm trí để họp hành hay bàn tính chuyện tương lai. Nhiều nơi đã chọn giải pháp tiêu hủy, xả bán tháo cả đàn gà đẻ chưa hết chu kỳ để cắt lỗ, chấp nhận bán nhà, bán đất, bán xác nhà xưởng phế liệu để trả nợ ngân hàng và giải nghệ" - bà Thúy Ái xót xa chia sẻ.
Kiến nghị giải pháp
Trước nỗi khổ của những người sản xuất thực phẩm sạch, Tổng giám đốc Công ty CP Mebi Farm đề xuất các cơ quan chức năng vào cuộc quyết liệt hơn để thiết lập lại trật tự thị trường. Cần có biện pháp kiểm soát, truy xuất nguồn gốc rõ ràng đối với các mặt hàng thực phẩm, trứng gà đang được bán tràn lan không ai quản lý tại các khu chợ tự phát và vỉa hè.
Đồng thời, doanh nghiệp mong muốn Chính phủ có các chính sách hỗ trợ trực tiếp, giảm bớt gánh nặng cho nhà sản xuất thông qua việc miễn giảm thuế, phí và đặc biệt là chi phí kiểm nghiệm sản phẩm. Hiện nay, mỗi lô hàng xuất xưởng đều phải cõng thêm chi phí kiểm nghiệm để đủ điều kiện đưa vào các kênh bán lẻ, và khoản chi phí này đang đè nặng lên vai doanh nghiệp mà không có sự trợ lực nào.
"Nếu không có những giải pháp căn cơ và sự bảo vệ kịp thời từ phía nhà nước, thị trường thực phẩm sạch Việt Nam nguy cơ sẽ mất đi những nhà sản xuất chân chính, đẩy người tiêu dùng vào một ma trận thực phẩm trôi nổi, kém chất lượng" - bà Lâm Thúy Ái lo ngại.
