Táo bón kéo dài có thể là dấu hiệu của ung thư đại tràng
Nhiều người lầm tưởng táo bón chỉ là khó đi đại tiện, nhưng thực tế, đây có thể là triệu chứng của các bệnh lý nghiêm trọng. Một phụ nữ 48 tuổi mệt mỏi, sụt cân sau thời gian dài táo bón đã bất ngờ khi nội soi phát hiện ung thư đại tràng. Theo PGS.TS.TTND Đỗ Ngọc Tấn, táo bón kéo dài không chỉ ảnh hưởng chất lượng cuộc sống mà còn là biểu hiện của nhiều bệnh nguy hiểm.
Nguyên nhân gây táo bón: cấp tính và mạn tính
Táo bón được chia làm hai loại: cấp tính và mạn tính. Táo bón cấp tính có thể do tắc ruột, xoắn ruột, thoát vị, dính ruột, nút phân, bã thức ăn, búi giun, liệt ruột, viêm phúc mạc, người bệnh nằm lâu ngày, viêm tụy cấp, sỏi thận, hoặc do thuốc (kháng cholinergic, cation, opioid, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc gây mê). Táo bón mạn tính liên quan đến u đại tràng, ung thư biểu mô tuyến đại tràng sigma, rối loạn tiêu hóa, bệnh đái tháo đường, suy giáp, hạ canxi máu, tăng canxi máu, mang thai, ure huyết, rối loạn chuyển hóa porphyrin, các rối loạn thần kinh trung ương (Parkinson, đa xơ cứng, đột quỵ, tổn thương tủy sống), rối loạn thần kinh ngoại biên (phình đại tràng bẩm sinh, u xơ thần kinh, bệnh lý thần kinh tự động), rối loạn hệ thống (xơ cứng bì, thoái hóa dạng tinh bột, bệnh cơ do viêm, loạn dưỡng cơ), rối loạn cơ năng (táo bón do thức ăn di chuyển chậm, hội chứng ruột kích thích, rối loạn chức năng sàn chậu), yếu tố dinh dưỡng (ít chất xơ, ít nước, ăn kiêng, ít vận động, stress), và rối loạn chức năng hậu môn trực tràng.
Biến chứng nguy hiểm của táo bón kéo dài
Nếu không điều trị đúng cách, táo bón kéo dài có thể dẫn đến nứt kẽ hậu môn, chảy máu trực tràng, đau rát, sa trực tràng, bệnh trĩ. Ở người cao tuổi và trẻ nhỏ, phân tích tụ tạo khối cứng trong đại trực tràng, gây đau nhiều và cần can thiệp y tế. Đặc biệt, táo bón kéo dài có thể là triệu chứng của rối loạn tiêu hóa, rối loạn chức năng đại trực tràng, polyp, áp xe, ung thư đại trực tràng. Người bệnh cần đi khám nếu táo bón kéo dài từ 3-4 tuần hoặc kèm triệu chứng bất thường.
Khi nào cần đi khám?
Cần đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu: táo bón kéo dài nhiều tuần không đáp ứng với chất xơ, nước, thuốc nhuận tràng; đau bụng âm ỉ, quặn từng cơn hoặc đau như vật nhọn đâm dọc khung đại tràng, quanh rốn, hạ vị, hố chậu trái; đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn kèm bí trung đại tiện, bụng chướng, nhiễm trùng (có thể viêm phúc mạc, viêm tụy cấp, tắc ruột); phân đen/trắng bất thường, phân nhỏ dẹt như bút chì hoặc cứng như phân dê, phải móc phân; mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân, vã mồ hôi, sốt, đi ngoài ra máu tươi; rối loạn tiêu hóa đi nhiều lần trong ngày; trẻ em chậm tăng cân, nôn, bụng chướng, khóc quấy, đau khi đi ngoài.
Phòng ngừa và điều trị táo bón hiệu quả
Phòng ngừa táo bón bằng lối sống lành mạnh: tăng chất xơ (20-35g/ngày, tương đương 300g trái cây, rau), uống đủ nước (trung bình 2,7 lít cho nữ, 3,7 lít cho nam, tăng nếu sốt, tiêu chảy, mang thai), tập thể dục thường xuyên, đi bộ, hình thành thói quen đi đại tiện đúng giờ, không nhịn. Với trẻ em, bổ sung chất xơ phù hợp từng giai đoạn; trẻ bú mẹ cần xem chế độ ăn của mẹ; trẻ uống sữa ngoài cần bổ sung chất xơ prebiotic; trẻ ăn dặm nên ăn trái cây nạo nhuyễn, rau ăn cả xác. Sử dụng thuốc nhuận tràng theo chỉ định bác sĩ, kết hợp thay đổi lối sống và sản phẩm thảo dược hỗ trợ tiêu hóa. Nếu táo bón do bệnh lý nền, cần điều trị nguyên nhân để đạt hiệu quả lâu dài. Theo PGS.TS.TTND Đỗ Ngọc Tấn, Ths.Bs Phạm Quang Tiến và Đỗ Thùy Dương.
