Không phải mẹ bầu càng tăng nhiều cân càng tốt. Việc tăng cân trong thai kỳ cần được kiểm soát hợp lý dựa trên thể trạng của người mẹ trước khi mang thai. Cả tăng cân quá mức và tăng cân quá ít đều có thể gây ra những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng cho cả mẹ và bé.
Nguy cơ khi tăng cân quá mức
Theo thạc sĩ, bác sĩ Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Truyền thông Dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng, tăng cân quá nhiều trong thai kỳ có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Mẹ bầu có nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật, và thai nhi phát triển quá to, gây khó khăn cho việc sinh thường. Sau sinh, người mẹ dễ tích tụ mỡ nội tạng, khó lấy lại vóc dáng và tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa kéo dài. Không chỉ ảnh hưởng đến mẹ, tình trạng này còn tác động lâu dài đến trẻ, khiến trẻ dễ bị thừa cân, béo phì hoặc mắc các bệnh chuyển hóa sau này.
Hậu quả của tăng cân quá ít
Ngược lại, việc tăng cân quá ít cũng gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Thai nhi có thể bị suy dinh dưỡng bào thai, nhẹ cân khi sinh, ảnh hưởng đến sự phát triển trí não, giảm khả năng miễn dịch và chậm phát triển chiều cao. Khi trưởng thành, trẻ có nguy cơ cao mắc các bệnh không lây nhiễm liên quan đến dinh dưỡng như đái tháo đường hay béo phì.
Mức tăng cân lý tưởng theo WHO
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mức tăng cân lý tưởng trong thai kỳ phụ thuộc vào chỉ số khối cơ thể (BMI) của người mẹ trước khi mang thai. BMI được tính bằng cách lấy cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Dựa trên BMI trước mang thai, WHO đưa ra mức tăng cân khuyến nghị đối với thai đơn như sau:
- Phụ nữ gầy (BMI dưới 18,5): nên tăng 12,5-18 kg.
- Phụ nữ có BMI bình thường (18,5-24,9): nên tăng 11,5-16 kg.
- Phụ nữ thừa cân (BMI 25-29,9): nên tăng 7-11,5 kg.
- Phụ nữ béo phì (BMI từ 30 trở lên): chỉ nên tăng khoảng 5-9 kg.
Ví dụ, một phụ nữ trước khi mang thai nặng 56,5 kg và cao 1,66 m sẽ có BMI khoảng 20,5, nằm trong ngưỡng bình thường. Khi đó, mức tăng cân phù hợp trong suốt thai kỳ nên dao động từ 11,5 đến 16 kg.
Lời khuyên từ chuyên gia
Bác sĩ Sơn khuyến cáo, kiểm soát cân nặng hợp lý giúp mẹ bầu khỏe mạnh hơn, giảm nguy cơ biến chứng thai kỳ, dễ sinh và phục hồi tốt sau sinh. Đồng thời, thai nhi cũng có điều kiện phát triển tối ưu cả về thể chất lẫn trí não. Mẹ bầu nên tìm đến chuyên gia dinh dưỡng nếu có dấu hiệu tăng cân quá nhanh hoặc quá chậm, có nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp, mắc bệnh lý nền như béo phì, rối loạn mỡ máu, thiếu vi chất, hoặc chưa biết cách xây dựng thực đơn cân đối.
"Kiểm soát cân nặng khi mang thai không đồng nghĩa với việc ăn kiêng. Điều quan trọng là ăn đủ chất, đúng cách và khoa học. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý kết hợp vận động nhẹ nhàng, giữ tinh thần thoải mái sẽ giúp mẹ có thai kỳ khỏe mạnh, em bé phát triển toàn diện và người mẹ cũng dễ dàng lấy lại vóc dáng sau sinh", bác sĩ Sơn nói.
