Khoác trên mình chiếc áo điều hòa có gắn quạt gió, chưa đến 3 giờ sáng, gia đình ông Trần Văn Định tại thôn Lân Thịnh, xã Phúc Hòa, tỉnh Bắc Ninh gồm 4 thành viên đã hối hả lên đồi vải sau nhà để thu hoạch, kịp giao đơn hàng buổi sáng. Ông Định chia sẻ: Vải đang vào độ chín rộ, trong khi thời tiết nắng nóng kéo dài và nắng sớm gay gắt, nên gia đình phải dậy sớm, tranh thủ thu hoạch nhanh, hạn chế tối đa hiện tượng cháy vỏ quả.
Khẩn trương mỗi người một việc, người cắt quả, người thu gom, người gánh vải, chưa đến 7 giờ sáng, gia đình ông Định đã tập kết xong những quả vải thiều chín hồng, căng mọng trong khoảng sân nhỏ để xén cành và đóng gói. Những giọt mồ hôi mặn mòi lăn dài trên khuôn mặt, nhưng ánh mắt của các thành viên trong gia đình ánh lên niềm vui. Người dân thu hoạch vải trong thời tiết nắng gắt từ sáng sớm. Nhờ sự hỗ trợ và tập huấn kỹ thuật từ địa phương, hơn 0,5 ha vải của gia đình ông Định được trồng và chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng sản xuất theo hướng an toàn, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu vải Phúc Hòa. Dù sản lượng có giảm, vải của gia đình vẫn giữ được giá bán khoảng 40.000 đồng/kg.
Áo điều hòa có gắn quạt gió được nhiều người lựa chọn khi nắng nóng. Có mặt tại vườn vải khi chưa tới 4 giờ sáng, chị Nguyễn Thị Hà ở thôn Quốc Du 2, xã Phúc Hòa cho biết: Những năm gần đây, gia đình chị liên kết sản xuất với các công ty xuất khẩu, nhờ đó đầu ra ổn định, chỉ cần tập trung chăm sóc để quả vải đạt tiêu chuẩn chất lượng cao nhất. Thời tiết nắng nóng gay gắt nên gia đình đã thuê thêm nhân công để hỗ trợ bẻ, sơ chế và vận chuyển, kịp tiến độ thu hoạch và giao hàng.
Chị Hà chia sẻ: Năm nay thời tiết bất lợi từ khi phân hóa mầm hoa đến tận khi thu hoạch, khiến việc chăm sóc vất vả hơn hẳn. Thời điểm này nắng nóng cường độ cao, quả vải dễ bị cháy vỏ, không bảo đảm tiêu chuẩn xuất khẩu. Nhà nào không đầu tư kỹ gần như mất trắng. Tận dụng bóng mát dưới tán vải để sơ chế quả mới hái. Tại thủ phủ vải sớm Phúc Hòa, những lao động thời vụ cũng đang tất bật vào mùa thu hoạch.
Chiếc áo thấm đẫm mồ hôi, ông Trương Minh Thắng, ở xã Tân Yên cho biết: Công việc hái vải thường bắt đầu từ khoảng 3-4 giờ sáng tùy theo chủ vườn, mức công hiện khoảng 500 nghìn đồng/ngày. Những ngày nắng gắt, mọi người đều giục nhau tập trung làm sớm để đỡ mất sức. Vất vả nhưng ai cũng vui khi quả vải đặc sản quê hương được người tiêu dùng trong và ngoài nước tin dùng. Kiểm tra, loại bỏ những quả bị cháy vỏ, không đạt chất lượng.
Ông Nguyễn Biên Thùy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phúc Hòa cho biết: Nắng nóng gay gắt những ngày gần đây đã làm cháy vỏ vải, ảnh hưởng đến mẫu mã và chất lượng quả, nhất là một số vườn thu hoạch muộn. Xã đã có hướng dẫn, chỉ đạo người dân khắc phục khi gặp thời tiết cực đoan này, như đẩy nhanh tiến độ thu hoạch sớm. Bên cạnh đó, xã cũng hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua xuất khẩu vải các quy trình từ sơ chế, đóng gói đến bảo quản để bảo đảm quy trình xuất khẩu.
Do ảnh hưởng của thời tiết, vụ vải sớm tại Phúc Hòa năm nay bị giảm sản lượng, đạt khoảng 7.500 tấn. Trong đó, tiêu thụ nội địa khoảng 4.500 tấn và xuất khẩu khoảng 3.000 tấn. Đến thời điểm hiện tại, người dân đã thu hoạch được gần 6.000 tấn vải. Giá bán bình quân từ 30.000 - 45.000 đồng/kg; riêng vải xuất khẩu duy trì ổn định ở mức khoảng 37.000 đồng/kg sang các thị trường Trung Quốc, Nhật Bản, Canada và Mỹ.
Mùa vải năm 2026 tại xã Phúc Hòa ghi nhận nhiều hoạt động nổi bật như tổ chức đấu giá trao quyền khai thác cây vải tổ, bình chọn vườn vải đẹp, tổ chức gala đón mùa vải sớm, giải chạy và các hoạt động thể thao gắn với phát triển du lịch vùng trồng vải, lan tỏa giá trị và hình ảnh của vải thiều chín sớm xã Phúc Hòa. Những hoạt động này đã thu hút hàng trăm đoàn khách với hơn 10.000 lượt người đến tham quan, trải nghiệm hái vải tại vườn.
