Khủng Hoảng Nhân Lực Ngành Y: Thách Thức Từ Tuyến Cơ Sở
Tình trạng thiếu hụt nhân lực tại các cơ sở y tế đang trở thành vấn đề nhức nhối trên khắp cả nước, đặc biệt là sự khan hiếm của đội ngũ y, bác sĩ có tay nghề cao. Theo báo cáo từ Sở Y tế tỉnh Cà Mau, địa phương này hiện đang thiếu gần 1.500 cán bộ y tế phục vụ công tác khám chữa bệnh, gây áp lực lớn lên hệ thống chăm sóc sức khỏe. Nhiều đơn vị y tế thực hiện cơ chế tự chủ nhưng lại rơi vào cảnh thu không đủ chi, dẫn đến phát sinh nợ lương và các khoản phụ cấp cho nhân viên.
Nguyên Nhân Sâu Xa Và Tác Động Tiêu Cực
Tại tỉnh Lâm Đồng, vấn đề thiếu hụt bác sĩ đã kéo dài nhiều năm qua, chủ yếu do chế độ đãi ngộ thấp, khó khăn trong việc thu hút người tài. Tuyến y tế cơ sở được ghi nhận là nơi thiếu nhân lực nhiều nhất, nơi các bác sĩ thường phải kiêm nhiệm nhiều vị trí không thuộc chuyên môn của mình. Cơ sở vật chất không được đảm bảo, cùng với thu nhập ít ỏi, khiến nhiều nhân viên y tế mất dần động lực gắn bó với nghề.
Chị Thào Thị Pà, một cô đỡ thôn bản tại xã Bản Xèo, tỉnh Lào Cai, với hơn 15 năm kinh nghiệm, chia sẻ rằng mức phụ cấp chỉ hơn một triệu đồng mỗi tháng là không đủ để trang trải cuộc sống, buộc chị phải làm thêm nhiều công việc khác. Hiện nay, Lào Cai có 152 cô đỡ thôn bản, đóng góp quan trọng vào công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đặc biệt ở khu vực miền núi, nhưng chế độ đãi ngộ vẫn còn rất khiêm tốn.
Chính Sách Mới: Hy Vọng Cho Sự Đổi Thay
Trước thực trạng này, Chính phủ cùng Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan đã triển khai nhiều giải pháp và chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc. Nổi bật là Nghị quyết số 261/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, chính sách tiền lương và phụ cấp cho nhân viên y tế đã được cải thiện đáng kể, với việc tăng lương lên bậc 2 ngay khi tuyển dụng cho một số chức danh, cùng quy định linh hoạt về phụ cấp ưu đãi nghề và cơ chế tuyển dụng ưu tiên cho y tế cơ sở.
Bác sĩ Phạm Huy Hoàng, Trưởng Trạm Y tế phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: "Từ khi những chính sách mới của Nghị quyết 261/2025/QH15 được áp dụng, đời sống của các nhân viên y tế ở trạm được cải thiện rõ rệt. Mọi người có thêm động lực làm việc và tinh thần phấn khởi để gắn bó lâu dài với nghề."
Hướng Đến Những Thay Đổi Đột Phá Hơn
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, cần có nhiều thay đổi mang tính đột phá hơn nữa. Bộ Y tế đang khẩn trương hoàn thiện hai dự thảo Nghị định quan trọng nhằm thay thế Nghị định 56/2011/NĐ-CP, tập trung vào việc tăng cường chính sách đãi ngộ cho nhân viên y tế. Các dự thảo này bao gồm cải thiện phụ cấp ưu đãi nghề và hỗ trợ đặc thù cho khoảng 120.000 y tế thôn, bản, tổ dân phố, hướng đến nâng cao thu nhập ổn định, giải quyết tình trạng nghỉ việc và thu hút nhân tài.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương khẳng định: "Xây dựng và hoàn thiện hai dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 56/2011/NĐ-CP sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, củng cố hệ thống y tế cơ sở, góp phần giữ chân người tài và thu hút nguồn nhân lực về làm việc tại tuyến đầu, nơi gần dân nhất." Hai dự thảo này dự kiến sẽ được trình Chính phủ ban hành trước ngày 30/4/2026.
Cải Thiện Môi Trường Làm Việc: Yếu Tố Then Chốt
Bên cạnh thu nhập, môi trường làm việc cũng là yếu tố quyết định trong việc thu hút và giữ chân nhân lực y tế. Dù đã có sự cải thiện so với trước, tình trạng cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu máy móc và thiết bị y tế vẫn còn phổ biến ở tuyến y tế cơ sở. Bác sĩ muốn khám và điều trị bệnh nhưng thiếu trang thiết bị cần thiết sẽ gặp nhiều khó khăn, lâu dần có thể dẫn đến giảm số lượng bệnh nhân và sự thiếu hứng thú của nhân viên y tế với công việc.
Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện một bước chuyển mình mạnh mẽ bằng cách sáp nhập 38 trung tâm y tế khu vực về 168 trạm y tế xã, phường, đặc khu trực thuộc Ủy ban nhân dân địa phương từ ngày 1/1/2026. Việc sắp xếp này được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực chuyên môn của tuyến y tế cơ sở khi các trạm y tế được nâng cấp thành "bệnh viện mini" hoặc bệnh viện cửa ngõ. Đồng thời, thành phố cũng đầu tư mạnh mẽ vào máy móc và thiết bị phục vụ khám chữa bệnh, cùng với việc bổ sung nguồn nhân lực có tay nghề cao, giúp giảm tải công việc cho nhân viên y tế. Kinh nghiệm này có thể trở thành bài học quý giá cho các địa phương khác trong nỗ lực thu hút nguồn nhân lực y tế chất lượng cao.
