Tay Chân Miệng Biến Đổi: Nhiều Trẻ Nhập Viện Với Triệu Chứng Không Điển Hình
Theo các chuyên gia y tế, bệnh tay chân miệng hiện nay đang có xu hướng thay đổi về biểu hiện lâm sàng, với chủng virus EV71 - tác nhân gây bệnh nặng - chiếm ưu thế. Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhận định rằng trẻ gặp biến chứng thần kinh do chủng EV71 có thể không có dấu hiệu rõ ràng như phát ban hoặc chỉ xuất hiện triệu chứng mờ nhạt. Điều này khiến bệnh không còn dễ nhận biết như trước và làm tăng nguy cơ phát hiện muộn, đe dọa sức khỏe của trẻ nhỏ.
Ca Bệnh Thực Tế: Triệu Chứng Không Điển Hình Gây Chủ Quan
Tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh, một bé gái 2 tuổi đã nhập viện trong tình trạng sốt cao, quấy khóc và giật mình khi ngủ. Trước đó 2 ngày, bé sốt 40 độ C nhưng chưa phát ban tay chân, khiến mẹ bé nghĩ rằng con bị viêm họng và chỉ dùng thuốc hạ sốt mà không thuyên giảm. Khi đến bệnh viện, bác sĩ ghi nhận bé sốt 38,5 độ C, họng có vài vết loét nhỏ đường kính 2-3mm, trong khi tay và chân chưa có nổi ban. Bé được chẩn đoán mắc tay chân miệng độ 2A và phải nhập viện để theo dõi nguy cơ biến chứng thần kinh.
Tương tự, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Hà Nội tiếp nhận một bé trai 13 tháng tuổi với các triệu chứng nổi nhiều nốt ban, sốt trên 39 độ C, quấy khóc, ăn uống kém và họng đỏ với nhiều vết loét. Kết quả xét nghiệm xác nhận trẻ dương tính với chủng virus EV71, cũng được chẩn đoán độ 2A và chỉ định nhập viện theo dõi. Một trường hợp khác là bé trai 18 tháng, sốt cao trên 38 độ C trong 2 ngày, nôn trong cơn sốt, không ho hay chảy mũi, cùng với nốt đỏ rải rác trên da. Bé này được chẩn đoán theo dõi bệnh tay chân miệng và các biến chứng thần kinh tiềm ẩn.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng điểm chung của những ca bệnh này không phải là biểu hiện rầm rộ, mà chính là sự "không điển hình" ở giai đoạn đầu. Điều này dễ khiến phụ huynh chủ quan và trì hoãn việc thăm khám, làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Biến Chứng Nguy Hiểm Và Dấu Hiệu Cảnh Báo
Tiến sĩ, bác sĩ Trần Đức Hậu, Trưởng khoa Nhi tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết phần lớn trẻ mắc tay chân miệng có thể hồi phục sau 7-10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ với hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, virus có thể nhanh chóng xâm nhập và tấn công trực tiếp hệ thần kinh trung ương, khiến bệnh chuyển từ mức độ nhẹ sang biến chứng nặng chỉ trong vài giờ. Nguy hiểm nhất là khi virus bắt đầu ảnh hưởng đến não, diễn tiến bệnh có thể rất nhanh và khó kiểm soát nếu không được phát hiện kịp thời.
Bác sĩ Hậu khuyến cáo phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ. Các dấu hiệu cảnh báo sớm bao gồm:
- Sốt cao liên tục trên 39 độ C, không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường. Nếu tình trạng sốt kéo dài trên 48 giờ hoặc không thuyên giảm, nguy cơ biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não hoặc viêm cơ tim là rất cao.
- Giật mình, chới với bất thường, biểu hiện qua các cơn co cơ ngắn, xuất hiện đột ngột ở tay chân. Đặc biệt, nếu trẻ giật mình trên 2 lần trong vòng 30 phút khi đang nằm yên hoặc vừa bắt đầu ngủ, đây là dấu hiệu báo động. Bác sĩ Hậu lưu ý: "Giật mình không đơn thuần là phản xạ sinh lý mà có thể là tín hiệu sớm của biến chứng viêm não. Tần suất càng dày, mức độ tổn thương hệ thần kinh trung ương càng nghiêm trọng."
- Rối loạn tri giác như lừ đừ, ngủ gà, quấy khóc vô cớ, hoặc trẻ có biểu hiện run rẩy tay chân, đi loạng choạng. Đây là dấu hiệu cho thấy các nơron thần kinh bị virus tấn công.
- Nôn ói thường xuyên, khác với nôn trớ do tiêu hóa, đây là hiện tượng thức ăn hoặc dịch dạ dày bị tống ra ngoài mạnh, đột ngột, không có dấu hiệu báo trước, thường do tăng áp lực nội sọ.
Ngoài ra, trường hợp trẻ có biến chứng hô hấp, tuần hoàn nặng có thể biểu hiện biến đổi nhịp thở, tím tái, mạch nhanh, chân tay lạnh, da nổi vân tím.
Vaccine Phòng Bệnh: Bước Chuyển Quan Trọng
Hiện tại, bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, và nguy cơ biến chứng nặng luôn hiện hữu. Việc kiểm soát bệnh lâu nay chủ yếu dựa vào các biện pháp phòng ngừa thụ động. Tuy nhiên, việc Bộ Y tế cấp phép vaccine phòng tay chân miệng do virus EV71 được xem là bước chuyển quan trọng trong chiến lược y tế dự phòng, mở ra khả năng bảo vệ chủ động.
Vaccine này được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, đã được chứng minh an toàn và hiệu quả bảo vệ gần 97%, duy trì miễn dịch bền vững. Đây là giải pháp trực tiếp nhằm phòng ngừa chủng EV71 - tác nhân có độc lực cao, nguyên nhân chính gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, và suy hô hấp ở trẻ nhỏ. Ngay sau khi Bộ Y tế phê duyệt, VNVC đã tiếp tục đẩy nhanh các bước triển khai để sớm đưa vaccine về phục vụ người dân tại Việt Nam, góp phần giảm đáng kể số ca bệnh nặng, tử vong và áp lực cho hệ thống y tế.
