Hai vụ việc gần đây, bao gồm phát ngôn dọa "tiêm thuốc độc" trong livestream tại bệnh viện và nội dung liên quan việc "lấy ven trật 3 lần" với người bệnh, đã gây phẫn nộ trong dư luận và đặt ra câu hỏi về y đức cũng như cách sinh viên ngành y ứng xử trên mạng xã hội. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng những lời nói tưởng như đùa vui có thể trở thành vết nhơ nghề nghiệp, ảnh hưởng đến niềm tin của người bệnh và uy tín của ngành y tế.
Sinh viên y khoa và bài học về quản lý cảm xúc
Bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết sinh viên y khoa thường xuyên đối mặt với áp lực trong quá trình thực tập. Hầu hết đều từng rơi vào trạng thái buồn, tủi thân hoặc ấm ức khi bị người bệnh nghi ngờ năng lực, từ chối cho thực hành, thậm chí nhận những lời nói thiếu thiện cảm. Trong những tình huống đó, các em có quyền chia sẻ cảm xúc với thầy cô hoặc bạn bè để được hướng dẫn, nhưng môi trường bệnh viện đòi hỏi sự chuyên nghiệp và giới hạn rõ ràng trong việc sử dụng mạng xã hội.
"Một đoạn video có thể chỉ được quay với mục đích trêu đùa. Nhưng khi nó gắn với hình ảnh người bệnh, giường bệnh, thủ thuật chuyên môn hay những lời nói mang tính 'trả đũa' thì đó không còn là trò vui nữa", bác sĩ Tuấn nói. Ông nhấn mạnh người bệnh đến bệnh viện trong trạng thái đau đớn, lo lắng hoặc bất an, vì vậy những phản ứng gay gắt hay lời nói thiếu thiện cảm đôi khi xuất phát từ tâm lý căng thẳng hơn là ác ý.
Người bệnh không phải công cụ giải trí
Theo bác sĩ Tuấn, các kỹ thuật như lấy ven, tiêm truyền hay bất kỳ thủ thuật nào đều chỉ được thực hiện vì lợi ích điều trị, bằng năng lực tốt nhất nhằm giảm đau và hạn chế tai biến. "Dù chỉ là lời nói đùa, việc nói sẽ 'xếp người bệnh vào góc rồi lấy ven thật nhiều lần' cũng đủ khiến xã hội đặt câu hỏi liệu người bệnh có còn an toàn khi giao cơ thể mình cho nhân viên y tế hay không", ông nhấn mạnh. Bên cạnh phát ngôn thiếu chuẩn mực, việc ghi hình và đăng tải hình ảnh trong bệnh viện tiềm ẩn rủi ro về quyền riêng tư. Chỉ che tên người bệnh chưa chắc đã bảo vệ được danh tính, bởi khuôn mặt, giọng nói, phòng bệnh, thời điểm điều trị hay tên cơ sở y tế đều có thể trở thành dấu vết nhận diện.
Bác sĩ Tuấn khuyến nghị sinh viên khi gặp người bệnh có thái độ không phù hợp nên bình tĩnh dừng thực hiện công việc nếu cảm xúc vượt quá tầm kiểm soát, nhờ bác sĩ hướng dẫn hoặc điều dưỡng hỗ trợ. Nếu người bệnh từ chối cho sinh viên thực hiện thủ thuật, quyết định đó cần được tôn trọng và báo cáo người phụ trách. Trường hợp bị xúc phạm nghiêm trọng, sinh viên có quyền bảo vệ mình qua quy trình của bệnh viện thay vì đưa câu chuyện lên mạng xã hội. "Đừng đăng tải lên mạng khi đang tức giận. Hãy tự hỏi, nếu người nằm trên giường bệnh là cha mẹ mình thì mình có chấp nhận xem đoạn video đó hay không", bác sĩ Tuấn chia sẻ.
Hành vi thiếu chuẩn mực gây hệ lụy lâu dài
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho rằng vụ việc sinh viên y khoa livestream phát ngôn thiếu chuẩn mực trong bệnh viện là hành vi đáng buồn. Ông nhấn mạnh bệnh viện là nơi cứu người, không phải sân khấu để biểu diễn hay thỏa mãn cái tôi trên mạng xã hội. Chiếc áo blouse trắng hay bộ đồ phẫu thuật màu xanh không chỉ là trang phục bảo hộ; theo Thông tư 45/2015/TT-BYT của Bộ Y tế, trang phục y tế được quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn, lịch sự, kín đáo và tính chuyên nghiệp.
"Chiếc áo blouse là biểu tượng thiêng liêng của sự tinh khiết và lòng trắc ẩn. Khi khoác lên mình bộ trang phục đó, các em không còn đại diện cho cá nhân mà đang đại diện cho cơ sở y tế và cả ngành y", bác sĩ Hoàng nói. Ông cảnh báo những nội dung thiếu chuẩn mực khi đã lan truyền trên Internet có thể ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp, quá trình xin việc và cấp chứng chỉ hành nghề trong tương lai. Ở góc độ xã hội, những phát ngôn như "tiêm thuốc độc" hay "cố tình đâm kim trật" không chỉ gây phẫn nộ mà còn làm tổn hại nghiêm trọng niềm tin của người bệnh đối với đội ngũ y tế.
Bác sĩ Hoàng nhắn nhủ sinh viên hãy luôn tự hỏi trước khi quay video hay đăng tải nội dung lên mạng: điều đó có mang lại lợi ích cho người bệnh không? Có làm hoen ố sự tôn nghiêm của chiếc áo blouse không? Trong môi trường lâm sàng, cái tôi phải nhường chỗ cho sự thấu cảm, lòng khiêm tốn và y đức, bởi trước lằn ranh sinh tử của người bệnh, chỉ năng lực chuyên môn và một trái tim nhân ái mới có thể cứu người. Việc quản lý cảm xúc cá nhân là kỹ năng sống còn để không biến cảm xúc thành nguy cơ đối với người bệnh.
