Sỏi thận là một trong những bệnh lý tiết niệu phổ biến, nhưng nhiều người không nhận ra mức độ nguy hiểm của nó. Không chỉ gây những cơn đau quặn thận dữ dội, sỏi thận còn có thể âm thầm làm tắc nghẽn đường tiểu, gây ứ nước, nhiễm trùng và tổn thương chức năng thận nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Biến chứng nguy hiểm từ sỏi thận
Theo ThS.BS Trần Lê Duy Anh, khoa Ngoại niệu - Ghép thận, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM), sỏi thận nếu không được xử lý sớm có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm suy giảm chức năng thận. Sỏi có thể mắc kẹt tại niệu quản hoặc đài bể thận, cản trở dòng chảy tự nhiên của nước tiểu. Khi nước tiểu không thể thoát xuống bàng quang, thận bị ứ nước và tăng áp lực bên trong. Tình trạng này kéo dài có thể làm tổn thương các tế bào thận, hình thành sẹo xơ hóa mô thận, khiến chức năng lọc máu suy giảm dần theo thời gian.
Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau âm ỉ hoặc từng cơn vùng lưng, buồn nôn, tiểu ít hoặc tiểu ra máu. Tuy nhiên, tổn thương thận không phải lúc nào cũng gây dấu hiệu rõ ràng, khiến bệnh diễn tiến âm thầm mà người bệnh không hay biết.
Nhiễm trùng đường tiết niệu và suy thận cấp
Một biến chứng khác là nhiễm trùng đường tiết niệu. Khi sỏi cản trở dòng nước tiểu, nước tiểu bị ứ đọng tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nhiễm trùng có thể tiến triển thành viêm thận - bể thận cấp. Trường hợp nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào hệ tuần hoàn gây nhiễm trùng máu, đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu cần lưu ý bao gồm sốt cao, rét run, đau dữ dội vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường.
Bác sĩ Duy Anh cho biết sỏi có thể gây suy thận cấp khi làm tắc nghẽn đột ngột và hoàn toàn cả hai bên thận hoặc ở người chỉ còn một thận hoạt động. Khi đó, cơ thể không thể bài tiết nước tiểu bình thường, chức năng thận suy giảm nhanh chóng.
Nguy cơ suy thận mạn và các vấn đề sức khỏe liên quan
Viêm nhiễm và ứ nước lặp đi lặp lại do sỏi có thể gây tổn thương lâu dài, khiến các tế bào thận bị hư hại không hồi phục. Tình trạng này làm tăng nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn. Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, người bệnh có thể phải lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.
Không chỉ ảnh hưởng đến chức năng thận, sỏi thận còn liên quan đến các vấn đề sức khỏe lâu dài khác. Rối loạn chuyển hóa canxi và oxalat ở người bị sỏi có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh lý tim mạch. Thất thoát canxi qua nước tiểu kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến mật độ xương, tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.
Tái phát sỏi thận: Mối lo thường trực
“Sỏi thận cũng dễ tái phát. Khoảng 50% người bệnh có thể bị tái phát sỏi trong vòng 5-10 năm nếu không điều trị nguyên nhân và kiểm soát các yếu tố nguy cơ”, bác sĩ Duy Anh nhấn mạnh. Do đó, việc phòng ngừa tái phát đóng vai trò quan trọng trong quản lý bệnh sỏi thận.
Phòng ngừa sỏi thận hiệu quả
Để giảm nguy cơ hình thành và tái phát sỏi, bác sĩ khuyến cáo người dân uống khoảng 2-3 lít nước mỗi ngày, tùy tình trạng sức khỏe, đồng thời duy trì nước tiểu ở màu vàng nhạt hoặc trong. Chế độ ăn nên hạn chế muối dưới 5g/ngày, giảm thịt đỏ và các thực phẩm chứa nhiều oxalat như trà đậm, cà phê, chocolate, rau chân vịt. Người dân không nên kiêng canxi quá mức; các nguồn canxi tự nhiên như sữa, cá, hải sản vẫn nên được sử dụng với lượng phù hợp.
Siêu âm bụng và xét nghiệm nước tiểu định kỳ 6-12 tháng/lần có thể giúp phát hiện sỏi và các bất thường đường tiết niệu ngay cả khi chưa có triệu chứng. Đặc biệt, người đã phát hiện sỏi không nên chờ đến khi đau dữ dội mới đi khám. Điều trị sớm giúp giải quyết tắc nghẽn, hạn chế nhiễm trùng và bảo tồn chức năng thận.
