Viêm gan A, B, C, D và E là 5 bệnh truyền nhiễm do 5 loại virus khác nhau gây ra, đều tấn công gan nhưng có đường lây truyền, diễn tiến và biện pháp phòng ngừa riêng. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) khuyến cáo người dân cần hiểu đúng để bảo vệ sức khỏe.
3 nhóm viêm gan dựa trên đường lây truyền
Theo HCDC, dựa vào đường lây, các bệnh viêm gan được chia thành 3 nhóm: lây qua đường tiêu hóa (viêm gan A và E), lây qua đường máu và dịch cơ thể (viêm gan B và C), và loại đặc biệt (viêm gan D) chỉ lây khi có sự hiện diện của virus viêm gan B.
Viêm gan A và E chủ yếu lây qua đường tiêu hóa khi ăn thực phẩm hoặc nước nhiễm virus. Bệnh thường xảy ra ở nơi điều kiện vệ sinh kém. Viêm gan A thường diễn biến cấp tính và hầu hết bệnh nhân hồi phục hoàn toàn. Viêm gan E cũng cấp tính nhưng có thể nặng ở phụ nữ mang thai, người có bệnh gan từ trước hoặc suy giảm miễn dịch.
Viêm gan B và C lây qua máu và dịch cơ thể. Virus viêm gan B có thể lây từ mẹ sang con trong khi sinh, qua quan hệ tình dục không an toàn hoặc tiếp xúc với máu người bệnh. Viêm gan C lây chủ yếu qua đường máu, thường gặp khi dùng chung bơm kim tiêm, xăm mình, xỏ khuyên hoặc làm đẹp bằng dụng cụ không tiệt khuẩn.
Viêm gan D là loại virus đặc biệt: chỉ có thể gây bệnh khi đã có nhiễm virus viêm gan B. Do đó, người mắc viêm gan B có nguy cơ đồng nhiễm hoặc bội nhiễm viêm gan D, làm tổn thương gan nặng nề hơn.
Diễn tiến và mức độ nguy hiểm
HCDC lưu ý rằng các bệnh viêm gan không chỉ khác nhau về đường lây mà còn về diễn tiến. Viêm gan A và E thường gây bệnh cấp tính, tự khỏi trong vài tuần hoặc vài tháng. Trong khi đó, viêm gan B và C có thể chuyển thành mạn tính, âm thầm kéo dài nhiều năm, dẫn đến xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan.
Một điều đáng lo ngại là nhiều người nhiễm virus viêm gan B hoặc C không có triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm. Khi xuất hiện vàng da, vàng mắt, mệt mỏi kéo dài hoặc đau tức vùng gan, gan có thể đã tổn thương đáng kể. Vì vậy, tầm soát định kỳ rất quan trọng.
HCDC cũng khẳng định viêm gan B và C không lây qua bắt tay, ôm, ho, hắt hơi, ăn uống chung hay dùng chung bát đũa. Người bệnh không nên bị kỳ thị hay xa lánh.
Phòng ngừa: Vaccine và vệ sinh cá nhân
Hiện nay đã có vaccine phòng viêm gan A và B. Đặc biệt, trẻ sơ sinh được khuyến cáo tiêm vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh để giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con. Viêm gan C và E chưa có vaccine, nhưng viêm gan E có thể phòng ngừa bằng vệ sinh cá nhân, nước sạch và thực phẩm an toàn.
HCDC khuyến cáo người dân: tiêm vaccine đầy đủ theo hướng dẫn; ăn chín, uống sôi; sử dụng nước sạch; rửa tay thường xuyên; không dùng chung bơm kim tiêm hoặc vật dụng dính máu; quan hệ tình dục an toàn; và lựa chọn cơ sở y tế, làm đẹp bảo đảm vô khuẩn.
