Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch chỉ vì thói quen tắm ngay sau khi hoạt động ngoài trời nắng. Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, cho biết nắng nóng cực đoan là mối nguy hiểm đặc biệt với người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, huyết áp, tiểu đường và người từng có tiền sử đột quỵ.
Hai cơ chế gây đột quỵ khi tắm nước lạnh sau nắng
Bác sĩ Dũng giải thích có hai cơ chế chính khiến cơ thể “gục ngã” khi thay đổi nhiệt độ đột ngột. Thứ nhất, huyết áp tăng vọt do “phản xạ sốc lạnh”. Khi cơ thể đang ở nhiệt độ cao, các mạch máu ngoại vi giãn ra để thải nhiệt. Tiếp xúc đột ngột với nước lạnh kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến mạch máu co lại tức thì để giữ nhiệt. Điều này làm tăng áp lực lên thành mạch, huyết áp tăng vọt, có thể dẫn tới chảy máu não hoặc nhồi máu não.
Thứ hai, máu cô đặc và dễ tạo cục máu đông do mất nước. Nắng nóng khiến cơ thể mất nước và điện giải nhanh qua mồ hôi, làm tăng độ nhớt của máu, giảm thể tích tuần hoàn. Khi máu trở nên “đặc” và lưu thông chậm, kết hợp với nhịp tim thay đổi, các cục máu đông dễ hình thành, gây tắc mạch não.
Nhận biết sớm đột quỵ theo quy tắc FAST
Bác sĩ Dũng khuyến cáo, trong thời tiết nắng nóng, nếu xuất hiện các triệu chứng sau, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay theo quy tắc FAST: F (Face): Méo miệng; A (Arm): Yếu hoặc liệt một bên tay/chân; S (Speech): Nói ngọng, nói khó, không hiểu lời người khác; T (Time): Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức - mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi. Ngoài ra, cần cảnh giác với các dấu hiệu sốc nhiệt như thân nhiệt trên 40 độ C, da nóng khô, lú lẫn, mất phương hướng hoặc co giật.
Năm nguyên tắc vàng phòng tránh đột quỵ ngày nắng
Để tận hưởng kỳ nghỉ lễ an toàn, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng khuyến cáo 5 nguyên tắc vàng:
- Khoảng nghỉ 20-30 phút: Không tắm ngay sau khi đi nắng, cần nghỉ ở nơi thoáng mát để cơ thể hạ nhiệt tự nhiên.
- Làm quen với nước: Lau người bằng khăn ẩm hoặc rửa chân tay trước khi tắm.
- Uống đủ nước: Ưu tiên nước lọc, nước điện giải; hạn chế rượu bia, cà phê.
- Tránh nắng giờ cao điểm: Hạn chế ra ngoài từ 10 giờ đến 16 giờ.
- Tuân thủ điều trị: Người có bệnh nền cần theo dõi huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định.
Bác sĩ Dũng nhấn mạnh: “Đột quỵ không chừa một ai, kể cả người trẻ nếu chủ quan với thói quen sinh hoạt. Hãy để kỳ nghỉ lễ là thời gian tái tạo năng lượng, không phải đối mặt với những biến cố sức khỏe đáng tiếc”.
