Việt Nam đối mặt với nguy cơ dư thừa 1,5 triệu nam giới vào năm 2039
Theo thông tin mới nhất từ Bộ Y tế, tỉ số giới tính khi sinh tại Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức cao, vượt xa ngưỡng cân bằng sinh học tự nhiên. Cụ thể, năm 2006, tỉ số này là 109,8 bé trai trên 100 bé gái sinh ra sống. Đến năm 2015, con số đã tăng lên 112,8 và hiện nay, vào năm 2024, vẫn ở mức đáng báo động là 111,4.
Dự báo đáng lo ngại và những hệ lụy xã hội
Nếu tình trạng này không được cải thiện, dự báo cho thấy Việt Nam sẽ phải đối mặt với sự dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi từ 15 đến 49 vào năm 2039. Con số này được dự đoán sẽ tiếp tục tăng lên 2,5 triệu vào năm 2059. Theo báo Pháp luật TP.HCM, Bộ Y tế cảnh báo rằng hiện tượng mất cân bằng giới tính có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng, bao gồm phá vỡ cấu trúc gia đình truyền thống.
Một bộ phận nam giới có nguy cơ phải kết hôn muộn hoặc thậm chí không có khả năng kết hôn. Điều này có thể làm gia tăng các vấn đề xã hội như buôn bán phụ nữ và trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới, và thậm chí là tội phạm xuyên quốc gia.
Nguyên nhân sâu xa và thách thức trong thực thi pháp luật
Mặc dù Pháp lệnh Dân số năm 2003 đã nghiêm cấm mọi hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, nhưng theo Bộ Y tế, quy định này trên thực tế chưa đạt được hiệu quả như mong đợi. Có nhiều lý do dẫn đến tình trạng này:
- Việc nạo hút thai và siêu âm chẩn đoán giới tính thai nhi chưa được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là tại các cơ sở hành nghề y tế tư nhân.
- Các chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này, như quy định tại Nghị định 114/2006 và Nghị định 176/2013, được đánh giá là chưa đủ mạnh để răn đe.
- Sự ưa thích sinh con trai vẫn còn phổ biến trong bối cảnh giảm sinh, chịu ảnh hưởng nặng nề từ văn hóa Nho giáo với quan niệm cần có con trai để nối dõi tông đường và thờ cúng tổ tiên.
- Tình trạng đánh giá thấp giá trị của nữ giới trong gia đình và xã hội vẫn tồn tại ở nhiều vùng miền.
- Việc tiếp cận dễ dàng các dịch vụ y tế hiện đại đã vô tình tạo điều kiện cho việc lựa chọn giới tính thai nhi thông qua chẩn đoán và nạo phá thai.
Biện pháp mạnh tay từ dự thảo Luật Dân số
Theo Dân trí, dự thảo Luật Dân số mới đang đề xuất những biện pháp cứng rắn hơn để đối phó với vấn đề này. Một trong những điểm nổi bật là quy định đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với các bác sĩ có hành vi phá thai vì lý do lựa chọn giới tính hoặc tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai. Quy trình xử lý được thiết kế nhanh chóng, với các bước cụ thể trong vòng 5 ngày làm việc để đảm bảo tính kịp thời và nghiêm minh.
Bên cạnh các chế tài pháp lý, dự thảo cũng chú trọng đến các biện pháp xã hội sâu rộng. Chẳng hạn, khuyến khích đưa nội dung "không trọng nam hơn nữ" và "không lựa chọn giới tính khi sinh" vào hương ước, quy ước của các cộng đồng dân cư. Trên không gian mạng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ chịu trách nhiệm theo dõi và quản lý thông tin liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi.
Ngoài ra, dự thảo quy định sự phối hợp giữa Bộ Nội vụ, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan để xây dựng các chính sách hỗ trợ về giáo dục và việc làm, nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ và trẻ em gái trong xã hội. Những nỗ lực này hy vọng sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính đang ngày càng trở nên nghiêm trọng tại Việt Nam.
