Mới đây, một người đàn ông hơn 50 tuổi đã bị ngưng tim khi đang chơi pickleball tại Đà Nẵng. Ngay khi nghe tiếng kêu cứu, BSCKI Lê Quang Huy (Bệnh viện Đà Nẵng) lập tức có mặt, tiến hành ép tim hơn 5 phút, giúp bệnh nhân hồi phục nhịp tim và ý thức. Sau đó, bệnh nhân được đội Cấp cứu 115 đưa đến bệnh viện điều trị. Hiện tại, sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định và được xuất viện.
Sự việc này là lời cảnh báo về nguy cơ ngừng tim khi chơi thể thao, đặc biệt nếu chủ quan với sức khỏe tim mạch. Pickleball, dù được nhiều người cho là nhẹ nhàng, nhưng thực tế lại tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Pickleball không 'nhẹ' như nhiều người vẫn nghĩ
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, ngừng tim khi chơi pickleball là rủi ro có thật ở cả người trẻ lẫn trung niên, nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu nếu hiểu rõ cơ chế nguy hiểm, biết tầm soát sớm và tập luyện đúng cách.
Thoạt nhìn, pickleball trông có vẻ nhẹ nhàng: sân nhỏ hơn tennis, bóng nhẹ, di chuyển quãng ngắn. Nhiều bạn trẻ coi đây là môn giải trí nhẹ, người trung niên xem là lựa chọn an toàn hơn so với đá bóng, tennis hay chạy bộ đường dài. Tuy nhiên, thực tế khi chơi pickleball, cả người trẻ lẫn người lớn tuổi đều phải chạy lao lên, lùi xuống, đổi hướng liên tục, xử lý bóng nhanh trong không gian hẹp. Nhịp tim tăng nhanh và giữ ở mức gắng sức trung bình đến cao trong phần lớn thời gian chơi. Người trẻ thường 'máu lửa', chơi liền 2-3 set, thậm chí vừa chơi vừa tranh từng điểm; người trung niên lại hay 'ham vui', đánh quá lâu so với thể lực hiện có.
So với đi bộ nhanh hay đạp xe nhẹ, pickleball đặt gánh nặng lớn hơn lên tim vì kiểu vận động bùng nổ ngắt quãng: đang đứng yên phải bật chạy, đổi hướng, bật nhảy. Tim và mạch máu liên tục phải thích nghi với sự thay đổi nhịp tim, huyết áp. Với người hoàn toàn khỏe mạnh, đây là cách rèn sức bền tốt. Nhưng với người có bệnh tim tiềm ẩn hoặc người trẻ ít vận động, tăng cân, hút thuốc, uống nhiều cà phê, thức khuya, đây có thể là bài test gắng sức bất đắc dĩ, làm lộ ra những điểm yếu của trái tim.
Ở Việt Nam, nhiều sân pickleball đặt ngoài trời, thời tiết nóng ẩm khiến cơ thể dễ mất nước và muối. Người chơi, nhất là người trẻ, thường chỉ mang theo nước lọc, ít quan tâm bù điện giải. Khi cơ thể thiếu kali, natri, magiê, cơ bắp dễ chuột rút, tim cũng dễ rối loạn nhịp hơn, đặc biệt trong những pha gắng sức cuối trận.
Ai dễ gặp biến cố?
Ở người trẻ (dưới khoảng 30 tuổi), đa số vấn đề khi chơi pickleball là chấn thương phần mềm, bong gân, va chạm. Tuy nhiên, nhóm này dễ coi thường các dấu hiệu tim mạch vì nghĩ mình còn khỏe. Ngất thoáng qua, tức ngực khi gắng sức, đánh trống ngực bất thường, hụt hơi hơn bạn cùng trình độ… thường bị đổ lỗi cho thiếu thể lực, chưa quen vận động, uống nhiều cà phê... Nếu phía sau là bệnh cơ tim phì đại, bất thường mạch vành bẩm sinh hay rối loạn dẫn truyền, sự chủ quan này có thể rất nguy hiểm.
Nhóm 25-45 tuổi là lứa 'vừa trẻ vừa bận'. Họ làm việc áp lực, ít vận động trong nhiều năm, tăng cân, ăn mặn, uống cà phê, đôi khi hút thuốc, uống rượu. Khi chơi pickleball, họ thường chơi với tinh thần xả stress, dễ ham hố quá sức, đánh nhiều set trong một buổi, đặc biệt là nam giới. Đây là nhóm bắt đầu xuất hiện tăng huyết áp, mỡ máu cao, rối loạn đường huyết nhưng chưa được phát hiện. Những cơn đau ngực nhẹ, khó thở, nhói ngực khi gắng sức là lời cảnh báo sớm của tim, cần được lắng nghe.
Người trung niên và lớn tuổi (trên 45-50 tuổi) là nhóm nguy cơ cao nhất về nhồi máu cơ tim và ngừng tim khi chơi thể thao. Họ thường có ít nhất một yếu tố: tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, thừa cân, ít vận động lâu năm, tiền sử gia đình có người đột tử sớm. Nhiều người vẫn cảm thấy mình khỏe vì vẫn đi làm, sinh hoạt bình thường, chỉ hơi mệt khi leo cầu thang. Khi tham gia pickleball, họ được bạn bè rủ rê, hứng thú, thi đấu hết mình, vô tình đẩy tim lên mức làm việc quá sức.
Làm sao để chơi pickleball an toàn?
- Khởi động ít nhất 10-15 phút bằng xoay khớp, đi bộ nhanh, chạy chậm.
- Bù đủ nước và điện giải trong và sau khi chơi, không đợi tới khi khát cháy mới uống.
- Kết thúc trận đấu bằng đi bộ nhẹ, giãn cơ, không ngồi bệt xuống ngay.
- Tránh chơi khi đang sốt, mệt, thiếu ngủ, say rượu, vừa ăn quá no hoặc đang đói lả.
Quan trọng hơn, đừng cố chơi tiếp khi cơ thể đã bật tín hiệu đỏ: đau hoặc nặng ngực, khó thở khác thường, chóng mặt, choáng, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn. Dừng trận đấu, báo cho bạn chơi, nghỉ nơi thoáng mát. Nếu triệu chứng không giảm hoặc nặng lên, cần đi khám sớm. Với người từng có cơn đau ngực gắng sức, tuyệt đối không được phớt lờ.
Ở cấp độ sân chơi và cộng đồng, việc phổ biến kỹ năng sơ cứu, đặc biệt là ép tim ngoài lồng ngực và cách sử dụng máy sốc tim tự động (AED) nên trở thành một phần văn hóa của các câu lạc bộ pickleball. Nếu sân có điều kiện, trang bị AED và treo hướng dẫn CPR rõ ràng, dễ hiểu sẽ là 'lá chắn' quan trọng bảo vệ người chơi ở mọi lứa tuổi.
