Thông tin từ giới chuyên gia cho thấy một thực trạng đáng báo động: nhóm người trẻ từ 15 đến 24 tuổi hiện đang chiếm tới một nửa số ca mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) trên toàn cầu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường giáo dục sức khỏe sinh sản và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Thực trạng đáng lo ngại ở giới trẻ
Thạc sĩ, Bác sĩ Tạ Việt Hùng, công tác tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, đã trích dẫn dữ liệu giám sát quốc tế để chỉ ra rằng nhóm 15-24 tuổi đang gánh chịu gần một nửa gánh nặng STI toàn cầu. Dù xu hướng mắc các bệnh cụ thể có thể thay đổi theo thời gian, nhưng tỷ lệ mắc bệnh ở giới trẻ vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục, khiến nhóm tuổi này trở thành đối tượng ưu tiên hàng đầu trong các chương trình tầm soát và truyền thông y tế.
So với thời điểm 5-10 năm trước, người trẻ ngày nay có xu hướng bắt đầu quan hệ tình dục sớm hơn, với nhiều hình thức quan hệ đa dạng hơn. Tuy nhiên, kiến thức về phòng bệnh lại không theo kịp sự thay đổi này. Sự thiếu hụt giáo dục giới tính bài bản đã tạo ra một “khoảng trống an toàn” đáng kể. Nhiều người trẻ vẫn duy trì tâm lý chủ quan, không sử dụng bao cao su thường xuyên hoặc chỉ sử dụng ngắt quãng, không đúng cách.
Nguyên nhân sâu xa
Bên cạnh đó, không ít người trẻ có tâm lý e ngại khi đi khám, không dám chia sẻ trung thực về các hành vi nguy cơ, hoặc tự ý dùng thuốc trước khi được chẩn đoán chính thức. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, thông tin lan truyền nhanh chóng nhưng thiếu kiểm chứng cũng góp phần khiến nhiều người hiểu chưa đầy đủ về STI.
Các bệnh thường gặp và dấu hiệu âm thầm
Các bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến ở nhóm tuổi này bao gồm Chlamydia, lậu, giang mai; ngoài ra còn có HPV, herpes sinh dục, viêm gan B và HIV, tùy thuộc vào yếu tố nguy cơ của từng người. Đặc biệt, bệnh lậu đang thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn do xu hướng kháng thuốc ngày càng gia tăng.
Nhờ sự tiến bộ của kỹ thuật xét nghiệm sinh học phân tử như PCR, y học hiện đại đã phát hiện nhiều trường hợp nhiễm trùng tại các vị trí “ngoài bộ phận sinh dục” như họng, trực tràng hoặc mắt. Đây thường là những ổ chứa vi khuẩn thầm lặng, không gây ra triệu chứng điển hình nhưng lại là nguồn lây nhiễm chủ đạo trong cộng đồng.
Nhận thức sai lầm phổ biến
Bác sĩ Hùng nhấn mạnh rằng nhiều người trẻ chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ mắc bệnh. Không ít trường hợp chỉ tập trung vào việc tránh thai mà bỏ qua khả năng lây nhiễm STI. Họ lầm tưởng rằng nếu không có các biểu hiện như loét, chảy mủ hay ngứa ngáy thì cơ thể vẫn an toàn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều loại STI, đặc biệt là Chlamydia và HPV, có giai đoạn ủ bệnh “âm thầm”, không gây bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào ở giai đoạn đầu.
Nhiều bệnh nhân chỉ tìm đến bác sĩ khi đã xuất hiện các biến chứng nặng nề như viêm vùng chậu (PID), đau tinh hoàn cấp tính, loét sinh dục kéo dài, hoặc đã vô tình lây nhiễm cho nhiều bạn tình. Việc tự ý sử dụng kháng sinh không đủ liều hoặc sai chủng loại không những không điều trị dứt điểm mà còn làm lu mờ triệu chứng, khiến bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính.
Hệ lụy lâu dài và giải pháp
STI có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng về lâu dài như vô sinh, thai ngoài tử cung, đau vùng chậu mạn tính ở nữ giới; viêm mào tinh hoàn và suy giảm khả năng sinh sản ở nam giới. Một số bệnh như giang mai, HIV, viêm gan B hoặc HPV còn làm tăng nguy cơ biến chứng toàn thân, thậm chí dẫn đến ung thư.
Để kiểm soát tình trạng này, cần tăng cường giáo dục giới tính theo hướng thực tế, giúp người trẻ hiểu rõ về quan hệ an toàn, xét nghiệm định kỳ, tiêm vaccine phòng HPV và viêm gan B, cũng như điều trị cho cả bạn tình khi cần thiết. Phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là sử dụng biện pháp bảo vệ đúng cách, xét nghiệm kịp thời và tránh tự ý điều trị.
