Một nam thanh niên 24 tuổi bất ngờ ngừng tim nhiều lần ngay tại văn phòng trong giờ nghỉ trưa. Rất may, đồng nghiệp đã nhanh chóng phát hiện và tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) cùng sốc điện đúng thời điểm vàng, giúp người bệnh được cứu sống trước khi chuyển đến cơ sở chuyên khoa tim mạch để điều trị tiếp.
Ngừng tim đột ngột không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi
Theo ThS.BS Nguyễn Thu Huyền, Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, trường hợp này không phải cá biệt. Thực tế lâm sàng cho thấy ngừng tim đột ngột có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, kể cả người trẻ vốn khỏe mạnh. Đặc biệt, trong những ngày nắng nóng kéo dài, nguy cơ biến cố tim mạch cấp tính có xu hướng gia tăng ở nhóm làm việc văn phòng – những người thường xuyên ngồi lâu, làm việc trong môi trường điều hòa và ít vận động.
Ngừng tim đột ngột (Sudden Cardiac Arrest - SCA) là tình trạng tim mất hoàn toàn khả năng bơm máu do rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, phổ biến nhất là rung thất hoặc nhịp nhanh thất vô mạch. Khi tim ngừng hoạt động, não bộ bắt đầu bị tổn thương chỉ sau khoảng 4-6 phút vì thiếu oxy. Nếu không được cấp cứu trong khoảng 10 phút đầu, khả năng tử vong là rất cao.
Phân biệt ngừng tim và nhồi máu cơ tim
Nhiều người nhầm lẫn ngừng tim với nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, đây là hai bệnh lý khác nhau: nhồi máu cơ tim xảy ra khi động mạch vành bị tắc, làm giảm hoặc mất nguồn máu nuôi cơ tim; còn ngừng tim là tình trạng tim ngừng co bóp, khiến máu không còn được bơm đi khắp cơ thể. Dù vậy, một cơn nhồi máu cơ tim cấp hoàn toàn có thể dẫn đến ngừng tim nếu không được xử trí kịp thời.
Nguyên nhân khiến người trẻ ngừng tim
Theo ThS.BS Nguyễn Thu Huyền, quan niệm bệnh tim chỉ xảy ra ở người lớn tuổi là hoàn toàn sai lầm. Ở người trẻ, nhiều bệnh lý tim mạch tiềm ẩn có thể tồn tại trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng. Các nguyên nhân thường gặp gồm: bệnh cơ tim phì đại hoặc viêm cơ tim cấp; bệnh cơ tim giãn, bệnh cơ tim thất phải gây rối loạn nhịp; các hội chứng di truyền như Brugada, hội chứng QT dài hoặc các bệnh lý liên quan đến kênh ion tim; rối loạn điện giải nặng; lạm dụng chất kích thích; một số trường hợp không xác định được nguyên nhân ngay cả khi đã thực hiện đầy đủ các thăm dò chuyên sâu.
Vì sao nắng nóng làm tăng nguy cơ tim mạch?
Theo các chuyên gia tim mạch, thời tiết nắng nóng không phải nguyên nhân trực tiếp gây ngừng tim, nhưng lại là yếu tố kích hoạt các biến cố tim mạch ở những người có nguy cơ. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải giãn mạch và tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt, dẫn đến mất nước, giảm thể tích tuần hoàn và rối loạn điện giải. Để duy trì huyết áp, tim buộc phải hoạt động mạnh hơn. Nếu người bệnh có sẵn các bất thường về tim mạch, nguy cơ xuất hiện các cơn rối loạn nhịp tim nguy hiểm sẽ tăng lên đáng kể.
Nhân viên văn phòng đối mặt nhiều yếu tố nguy cơ
Bên cạnh tác động của thời tiết, người làm việc văn phòng còn phải đối mặt với nhiều yếu tố bất lợi cho sức khỏe tim mạch: ngồi làm việc liên tục nhiều giờ, ít vận động; căng thẳng công việc kéo dài; thiếu ngủ thường xuyên; uống ít nước nhưng tiêu thụ nhiều cà phê hoặc nước tăng lực; liên tục di chuyển giữa môi trường nắng nóng ngoài trời và phòng điều hòa nhiệt độ thấp. Sự cộng hưởng của các yếu tố này khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái mất nước, rối loạn điện giải và tăng gánh nặng lên hệ tim mạch.
Chủ động bảo vệ trái tim trong mùa nắng nóng
Theo ThS.BS Nguyễn Thu Huyền, dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngừng tim đột ngột, mỗi người hoàn toàn có thể giảm nguy cơ bằng cách thay đổi lối sống và chủ động chăm sóc sức khỏe. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên: uống đủ nước, đặc biệt trong những ngày nắng nóng; hạn chế lạm dụng cà phê, nước tăng lực và các chất kích thích; không thức khuya kéo dài, đảm bảo ngủ đủ giấc; đứng dậy vận động sau mỗi 45-60 phút làm việc; duy trì tập luyện thể dục đều đặn; khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc từng xuất hiện các triệu chứng như hồi hộp, đánh trống ngực, ngất, đau ngực hay khó thở.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, khi phát hiện một người đột ngột bất tỉnh, ngừng thở hoặc không còn mạch, cần nhanh chóng gọi cấp cứu, đồng thời tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) và sử dụng máy sốc điện tự động (AED) nếu có. Việc can thiệp trong những phút đầu tiên có ý nghĩa quyết định đến khả năng cứu sống người bệnh và giảm di chứng thần kinh.
Trong bối cảnh nắng nóng còn kéo dài, việc chủ động tầm soát sức khỏe tim mạch, xây dựng lối sống khoa học và không chủ quan với những dấu hiệu bất thường của cơ thể là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa những biến cố đáng tiếc có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào.
