Một người đàn ông 35 tuổi ở Đài Loan (Trung Quốc) đã bị sốc khi được chẩn đoán suy thận giai đoạn 3, dù không hút thuốc, không uống rượu và không có tiền sử huyết áp cao hay tiểu đường. Nguyên nhân được xác định đến từ thói quen ăn uống hàng ngày của anh, đặc biệt là việc tiêu thụ các món ăn chế biến sẵn từ hàng quán.
Triệu chứng và chẩn đoán
Anh Lâm, 35 tuổi, độc thân, làm quản lý tại một công ty. Trong 6 tháng gần đây, anh bắt đầu cảm thấy khó thở khi đi bộ, tức ngực, hồi hộp, mệt mỏi kéo dài dù ngủ nhiều, và tiểu nhiều có bọt. Ban đầu anh nghĩ do căng thẳng, nhưng khi khám sức khỏe phát hiện huyết áp cao, protein niệu và chức năng thận suy giảm nghiêm trọng với tốc độ lọc cầu thận chỉ còn 58 điểm, tương ứng suy thận giai đoạn 3.
Nguyên nhân từ thực phẩm chứa phốt phát
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên gia thận học tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan), chỉ ra rằng thủ phạm chính là phốt phát vô cơ có trong các món ăn hàng quán. Dù anh Lâm ăn uống tưởng chừng bình thường: bánh mì kẹp với cà phê latte cho bữa sáng, bún thịt hoặc oden và tempura cho bữa trưa, cơm hộp sườn heo cho bữa tối, nhưng những thực phẩm này chứa lượng lớn phốt phát phụ gia, giúp giữ nước, tạo độ dai và kéo dài thời gian bảo quản. Cơ thể hấp thu gần như toàn bộ loại phốt phát này, khiến thận phải làm việc quá tải, nguy hiểm hơn cả chế độ ăn nhiều muối.
5 món ăn vặt giàu phốt phát cần hạn chế
1. Chả cá, tempura, oden
Hàm lượng phốt pho ước tính 150-250 mg/100 g. Để giữ độ dai, chả cá thường được thêm phốt phát làm chất giữ nước, dễ gây quá tải thận nếu ăn thường xuyên.
2. Thịt viên, sườn heo chiên giòn
Hàm lượng phốt pho 180-300 mg/100 g. Các món này chứa chất làm mềm và giữ nước, làm tăng gánh nặng cho thận.
3. Khoai lang chiên, gà rán, đồ chiên giòn
Hàm lượng phốt pho 100-200 mg/100 g. Phốt phát được thêm để giữ độ giòn và bảo quản lâu, gây vôi hóa mạch máu và hại thận.
4. Mì vàng, mì chế biến sẵn
Hàm lượng phốt pho 80-150 mg/100 g. Phốt phát giúp mì dai hơn, nhưng tiềm ẩn nguy cơ cho người thích ăn mì khô.
5. Các loại súp đặc
Hàm lượng phốt pho 50-100 mg/bát (200 ml). Gói gia vị và chất ổn định chứa phốt phát, làm nước dùng sánh nhưng hại thận.
Lời khuyên bảo vệ thận
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường nhấn mạnh không cần từ bỏ hoàn toàn đồ ăn vặt, nhưng nên tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Chần trước khi luộc: Với lẩu, oden, xúc xích, hãy chần qua nước sôi 3-5 phút để loại bớt phốt phát.
- Giảm nước chấm và súp: Phốt phát và natri thường hòa tan trong nước chấm và nước dùng.
- Ưu tiên thịt nguyên chất: Chọn thịt tươi thay vì thịt viên, xúc xích chế biến sẵn.
- Uống đủ nước: Giúp thận lọc các chất phụ gia hóa học.
Sau 3 tháng điều trị với thuốc và chế độ dinh dưỡng nghiêm ngặt, anh Lâm đã cải thiện đáng kể: phốt pho máu trở lại bình thường, huyết áp và protein niệu giảm, chức năng thận tăng 20 điểm.
